Trí tuệ nhân tạo đang ngày càng tác động sâu sắc tới cuộc sống con người. AI đang được sử dụng để hỗ trợ việc viết thông cáo báo chí, viết lời bài hát, viết nội dung tiếp thị và làm tất cả những việc khác tùy khả năng ứng dụng công nghệ của các nghệ sĩ.

Mô hình AI của kỹ sư Việt - Nguyễn Hoàng Bảo Đại từng gây tiếng vang khi có thể viết 10 bài hát trong một giây. Khi nghiên cứu về các mô hình AI trong âm nhạc đang được xây dựng trên thế giới, Bảo Đại đúc kết ba mô hình có thể tạo được nhạc: Mạng neuron truyền thẳng; vanilla RNN (mạng neuron hồi quy) và Transformer. Tuy nhiên, nhược điểm của những mô hình này là sáng tác nhạc cổ điển, khác rất nhiều với thị hiếu nghe nhạc của người Việt là những bản nhạc nhẹ, nhạc Pop.

Mô hình Đại dùng để huấn luyện AI là Encoder - Decoder kết hợp thuật toán Attention và một vài công cụ cho nhạc pop Việt Nam. Để máy đọc được các giai điệu, dữ liệu đầu vào phải là file ở định dạng Midi.

Sau hai năm xây dựng, mô hình AI này đã có thể viết được 10 bài hát trong vòng một giây. AI sáng tác nhạc của Đại hoạt động theo mô hình: Nhạc sĩ "mớm" cho máy 3 - 5 nốt nhạc, sau đó, AI sẽ tự hoàn thiện, đưa ra một bài hát hoàn chỉnh. Theo Bảo Đại, điều đặc biệt của mô hình AI này là người dùng chỉ cần chọn một giai điệu ngắn muốn viết, sau đó bấm nút. Máy sẽ cho ra các lựa chọn khác nhau, bạn sẽ chỉ cần nghe và chọn giai điệu mình thích. Trong từng giai điệu cũng có thể tiếp tục điều chỉnh theo ý mình. Nếu AI chưa đưa ra được kết quả như ý, có thể bắt "nó" viết tiếp đến khi nào ưng ý thì thôi. Thuật toán ngẫu nhiên trong AI cho phép tạo ra các bản nhạc không trùng nhau.

Tuy nhiên khi công nghệ phát triển thì nhiều người cũng đặt ra câu hỏi: Ca khúc do AI sáng tác có được bảo hộ bản quyền hay không?

Tại Hội thảo Bản quyền âm nhạc VCPMC 2023, ông Benjamin - giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Liên đoàn quốc tế các hiệp hội tác giả và nhà soạn nhạc (CISAC) - mong muốn con người là nhạc sĩ, chứ nhạc sĩ không phải AI.

Ông Hoàng Văn Bình - phó tổng giám đốc Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam - nói: “Nếu ca khúc không có cảm hứng sáng tác, không có sự lãng mạn thì ca khúc không có hồn. Ca khúc do AI sáng tác được tạo ra từ thuật toán, không truyền cảm cho người nghe từ lựa chọn này. Sáng tác nhạc của tác giả sẽ hay hơn vì người nhạc sĩ sáng tác bằng tấm lòng, trí tuệ, nguồn cảm hứng”.

Qua đây ông Benjamin cũng khẳng định AI không sáng tạo mà chỉ cóp nhặt theo thuật toán, tổng hợp thành ca khúc. Vì vậy, ca khúc này không có bản quyền âm nhạc dành cho AI.

Nhiều ý kiến cho rằng để xác lập bản quyền ca khúc do AI sáng tác cần có khung pháp lý cụ thể trong thời gian tới.

Hà Anh