Mặc dù đã có những tiến bộ gần đây trong công cuộc điều trị, những người mắc hội chứng suy tim vẫn phải đối mặt với tiên lượng xấu và tỷ lệ tử vong cao. Theo Viện Y tế Quốc gia, hơn 64 triệu người trên toàn thế giới bị suy tim, biến hội chứng này trở thành ưu tiên hàng đầu của sức khỏe cộng đồng toàn cầu.

Suy tim xảy ra khi cơ tim yếu đi và khả năng bơm máu kém dần. Não phản ứng với tình trạng suy tim bằng cách kích hoạt hệ thống thần kinh giao cảm của cơ thể, hay còn gọi là phản ứng “đánh hay tránh”, để kích thích cơ tim bơm máu hiệu quả hơn. Tuy nhiên, việc kích thích liên tục trong thời gian dài kết hợp với chứng ngưng thở khi ngủ sẽ dẫn đến tuổi thọ giảm sút. Hầu hết bệnh nhân tử vong trong vòng 5 năm kể từ khi chẩn đoán bị suy tim.

Phần não gửi xung động đến tim cũng điều khiển chức năng hô hấp. Chứng ngưng thở khi ngủ trung ương (CSA) thường gặp ở những người bị suy tim. Đây là tình trạng nhịp thở bị gián đoạn trong giấc ngủ do não không truyền tín hiệu rõ ràng đến các cơ hô hấp. Chứng ngưng thở khi ngủ được cho là do các thụ thể hóa học ngoại vi được tìm thấy trong các động mạch cảnh trở nên nhạy cảm hơn. Dẫn đến việc phát hiện những thay đổi về oxy trong máu động mạch (như tình trạng thiếu oxy) và kích hoạt phản xạ đưa oxy trở lại mức bình thường. Phản ứng phản xạ này được cho là chịu ảnh hưởng từ một thụ thể cụ thể với tên gọi P2X3. 

Ngoài việc điều trị các nguyên nhân tiềm ẩn của CSA, bao gồm chứng suy tim, các phương pháp điều trị ngưng thở khi ngủ hiện tại chỉ giới hạn ở máy thở áp lực dương liên tục (CPAP). Phương pháp này sử dụng áp suất không khí nhẹ để giữ cho đường thở được mở. Nhưng vì đòi hỏi phải đeo mặt nạ kín khi đang ngủ nên CPAP thường không được các bệnh nhân “chào đón”.

Giờ đây, một loại thuốc mới đầy hứa hẹn đã được phát triển nhắm vào hoạt động thần kinh gây ra cả chứng suy tim và ngưng thở khi ngủ. Các nhà nghiên cứu từ Đại học Auckland (New Zealand) đã thử nghiệm loại thuốc có tên AF-130 trên những con chuột bị suy tim mãn tính và ngưng thở khi ngủ. Họ phát hiện ra AF-130 hoạt động hiệu quả như một chất kháng P2X3. Thuốc còn giúp bình thường hóa phản ứng hô hấp của cơ thể trước tình trạng thiếu oxy, cải thiện đáng kể cung lượng tim cũng như loại bỏ tình trạng rối loạn hô hấp.

Julian Paton, tác giả của nghiên cứu, cho biết loại thuốc này không chỉ cung cấp lợi ích cho bệnh nhân bị suy tim mà còn giúp giảm thiểu triệu chứng ngưng thở khi ngủ - một tình trạng hiện chỉ có phương pháp điều trị là CPAP nhưng dễ gây khó chịu cho người dùng.

AF-130 cũng được phát hiện làm giảm viêm toàn thân, giảm trọng lượng của tim và ngăn ngừa chất lỏng tích tụ trong phổi (phù phổi) - tác dụng phụ phổ biến của bệnh suy tim. Đây là loại thuốc đầu tiên kiểm soát hoạt động thần kinh từ não đến tim, góp phần điều trị những vấn đề dẫn đến suy tim và ngưng thở khi ngủ.

Các kết quả của nghiên cứu hỗ trợ ý tưởng các thụ thể P2X3 trong động mạch cảnh đóng vai trò quan trọng đối với cơ chế bệnh lý gây ra các bệnh tim mạch và hô hấp.

Tiến sĩ Martin Stiles, giáo sư chuyên khoa tim mạch cho biết: “Trong những thập kỷ gần đây, đã có một số nhóm thuốc cải thiện tiên lượng của bệnh suy tim. Tuy nhiên, không có loại nào có tác dụng như thuốc điều trị mới này. Vì vậy, thật thú vị khi thấy một phương pháp mới có khả năng đảo ngược một số đặc điểm của bệnh suy tim”.

Loại thuốc đầy triển vọng này sẽ sớm được FDA chấp thuận. Tuy nhiên thuốc sẽ được sử dụng cho mục đích lâm sàng khác, đồng nghĩa với việc các cuộc thử nghiệm trên người có thể xảy ra trong vài năm tới.

Nghiên cứu được xuất bản trên Tạp chí Nature Communications.

Hoàng Ngân