Tại Đà Nẵng, nhiều doanh nghiệp, nhà đầu tư và chuyên gia công nghệ đã sẵn sàng tham gia hệ sinh thái này, chờ cơ hội để thử nghiệm và biến bầu trời thành không gian phát triển mới cho logistics, đô thị thông minh, cứu hộ cứu nạn và du lịch.

Kinh tế tầm thấp: Tiềm năng không gian tăng trưởng mới của Đà Nẵng

Tại hội thảo kết nối cung – cầu công nghệ UAV do Sở Khoa học và Công nghệ TP Đà Nẵng tổ chức, các chuyên gia nhận định công nghệ UAV đang trở thành một trong những nền tảng quan trọng của nền kinh tế tầm thấp – lĩnh vực khai thác không gian hoạt động ở độ cao thấp bằng các phương tiện bay hiện đại như drone, trực thăng và phương tiện cất hạ cánh thẳng đứng thế hệ mới (eVTOL).

Từ giao hàng bằng drone, vận chuyển thuốc men trong tình huống giao thông ùn tắc, giám sát hạ tầng, quản lý đô thị cho đến cứu hộ cứu nạn, những ứng dụng từng được xem là viễn tưởng đang dần trở thành hiện thực tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Hội thảo được tổ chức nhằm giới thiệu các công nghệ UAV tiên tiến, các mô hình chuyển giao công nghệ và giải pháp đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển kinh tế tầm thấp. Đồng thời, đây cũng là diễn đàn thúc đẩy kết nối giữa bên cung và bên cầu công nghệ, tạo điều kiện để doanh nghiệp Đà Nẵng tiếp cận, ứng dụng UAV trong nhiều lĩnh vực như logistics, nông nghiệp thông minh, giám sát hạ tầng, du lịch, cứu hộ cứu nạn và quản lý đô thị.

Trong bối cảnh công nghệ 4.0 diễn ra mạnh mẽ, kinh tế tầm thấp đang được nhiều quốc gia xem là động lực tăng trưởng mới. Với định hướng phát triển thành trung tâm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Đà Nẵng được đánh giá có nhiều lợi thế để xây dựng hệ sinh thái UAV và từng bước hình thành nền kinh tế tầm thấp trong tương lai.

Phát biểu tại hội thảo, bà Lê Thị Thục, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Đà Nẵng cho biết, kinh tế tầm thấp là các hoạt động kinh tế khai thác không gian trên không ở độ cao thấp bằng các phương tiện bay hiện đại, trong đó UAV giữ vai trò trung tâm.

Theo bà Lê Thị Thục, nhiều quốc gia đã xem đây là lĩnh vực chiến lược bởi khả năng tạo ra các mô hình kinh doanh đột phá trong logistics, nông nghiệp công nghệ cao, quản lý đô thị, giám sát hạ tầng, cứu hộ cứu nạn, du lịch và dịch vụ công.

“Đối với Đà Nẵng, kinh tế tầm thấp không chỉ là xu hướng công nghệ mà còn là cơ hội chiến lược để hình thành các ngành kinh tế mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo động lực phát triển bền vững trong giai đoạn tới”, bà Thục nhấn mạnh.

Đà Nẵng hiện đang xây dựng Chương trình phát triển công nghệ chiến lược và công nghiệp công nghệ số giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045. Trong đó, công nghệ hàng không vũ trụ, đặc biệt là UAV, được xác định là một trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược cần ưu tiên nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa.

Thành phố đặt mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu, thử nghiệm sản phẩm; phát triển hạ tầng phục vụ nghiên cứu và hoàn thiện cơ chế chính sách nhằm tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo.

Ông Đinh Hữu Tuyến, Phó Trưởng phòng Phát triển Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, Sở Khoa học và Công nghệ TP Đà Nẵng chia sẻ thông tin về dự thảo chương trình phát triển công nghiệp công nghệ số giai đoạn 2026-2030 đặt ra nhiều mục tiêu tham vọng.

Cụ thể, doanh thu ngành công nghệ số dự kiến đạt 73.400 tỷ đồng; hình thành 4.200 doanh nghiệp công nghệ số, trong đó có ít nhất 200 startup; phát triển từ 5-7 khu công nghệ số tập trung; đào tạo 70.000 nhân lực công nghệ số; đạt kim ngạch xuất khẩu sản phẩm và dịch vụ công nghệ số khoảng 200 triệu USD.

Bên cạnh đó, thành phố cũng hướng tới xây dựng một trung tâm tính toán hiệu năng cao, từ 3-5 môi trường thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và phát triển từ 5-10 sản phẩm công nghệ số chủ lực.

Tại hội thảo, ông Đinh Vĩnh Cường, Chủ tịch 365Group, trình bày tham luận “Từ Drone đến Kinh tế tầm thấp: Cơ hội để Đà Nẵng trở thành trung tâm UAV và logistics thông minh của miền Trung”. Theo ông Cường: “Drone là một thiết bị. Kinh tế tầm thấp là một ngành công nghiệp. Mua một chiếc drone rất dễ, nhưng để hình thành một ngành kinh tế cần cả một hệ sinh thái phía sau thiết bị đó”, ông nói.

Hệ sinh thái này bao gồm hạ tầng cất hạ cánh và nạp năng lượng, hệ thống quản lý không lưu tầm thấp (UTM), nền tảng điều phối bay theo thời gian thực, cùng mạng lưới vận hành, bảo trì và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Ông Cường cho rằng, kinh tế tầm thấp là toàn bộ hoạt động kinh tế diễn ra trong không phận dưới khoảng 1.000 m, thậm chí một số quốc gia mở rộng đến 3.000 m, sử dụng drone, eVTOL và các phương tiện bay hiện đại để tạo ra giá trị kinh tế.

Đà Nẵng sở hữu nhiều lợi thế để trở thành trung tâm UAV của miền Trung

Theo ông Cường, đây không phải là rào cản mà chính là lợi thế cạnh tranh. “Nơi nào chứng minh được mô hình ‘an toàn tuyệt đối và thương mại hiệu quả’ trước thì nơi đó sẽ trở thành hình mẫu quốc gia”, ông nhận định.

Ông Đinh Vĩnh Cường - Chủ tịch 365Group

Theo đánh giá của Chủ tịch 365Group, Đà Nẵng hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển logistics tầm thấp mà ít địa phương nào có được.

Trước hết, thành phố đã xác định logistics là một trụ cột chiến lược phát triển. Cùng với đó là hệ thống hạ tầng đang được đầu tư mạnh mẽ như Cảng Liên Chiểu, Khu thương mại tự do Đà Nẵng và vị trí trung tâm trên Hành lang kinh tế Đông – Tây, kết nối Tây Nguyên, Lào và Đông Bắc Thái Lan.

Đặc biệt, Đà Nẵng sở hữu đầy đủ địa hình biển, đồi núi, đảo và khu vực nông thôn trong bán kính ngắn, tạo điều kiện lý tưởng cho việc thử nghiệm nhiều mô hình ứng dụng UAV khác nhau. Tuy nhiên, thành phố cũng có đặc thù là sân bay quốc tế nằm ngay trong trung tâm đô thị và là khu vực trọng điểm về quốc phòng, an ninh.

Đề xuất xây dựng “bộ não số” quản lý bầu trời, cần sandbox để thử nghiệm

Từ kinh nghiệm quốc tế, ông Đinh Vĩnh Cường đề xuất mô hình phòng thủ ba lớp đối với hoạt động UAV quanh sân bay. Lớp thứ nhất là tích hợp sẵn vùng cấm bay vào phần mềm drone để thiết bị tự động cảnh báo hoặc không thể cất cánh khi tiếp cận khu vực nhạy cảm. Lớp thứ hai là hệ thống quản lý bay số hóa, cho phép cấp phép trực tuyến theo thời gian thực đối với các chuyến bay hợp pháp, đồng thời kết nối với hệ thống UTM để giám sát toàn bộ hoạt động trên không.

Lớp thứ ba là hệ thống phát hiện và vô hiệu hóa drone trái phép bằng radar, cảm biến vô tuyến, camera và trí tuệ nhân tạo.

“Không thể quản lý không phận bằng mắt thường. Thành phố cần một bộ não số vận hành theo thời gian thực thay cho phương thức cấp phép thủ công”, ông Cường nhấn mạnh.

Theo vị chuyên gia, giá trị thực sự của kinh tế tầm thấp không nằm ở việc bán thiết bị bay mà ở việc vận hành các dịch vụ tạo ra dòng doanh thu thường xuyên như vận chuyển, giám sát, cho thuê hạ tầng và đào tạo nhân lực.

Để phát triển ngành kinh tế mới này, ông Đinh Vĩnh Cường đề xuất Đà Nẵng sớm xây dựng khu vực thử nghiệm bay có kiểm soát đầu tiên của miền Trung, tận dụng các cơ chế đặc thù từ Nghị quyết số 136/2024/QH15. Song song với đó là thành lập tổ công tác công – tư nhằm tháo gỡ các vướng mắc về cấp phép, nhập khẩu thiết bị, chứng nhận kỹ thuật và triển khai các dự án thí điểm có khả năng đo lường hiệu quả thực tế.

Lộ trình phát triển được đề xuất theo ba giai đoạn: khởi động từ năm 2026-2027; mở rộng từ năm 2027-2029; và bước vào giai đoạn dẫn dắt thị trường từ năm 2030. Ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Liên minh Kinh tế Tầm thấp Việt Nam (LAEP), nhận định kinh tế tầm thấp đang trở thành không gian kinh tế mới của thế kỷ XXI.

Theo ông Tuấn, nhiều địa phương trên cả nước đã bắt đầu xây dựng chính sách phát triển lĩnh vực này. TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu trở thành trung tâm nghiên cứu và sản xuất thiết bị bay đầu tiên của cả nước; Hà Nội định hướng triển khai các mô hình sandbox quản lý không phận tầm thấp; Điện Biên cũng đang nghiên cứu mô hình thí điểm có kiểm soát.

Đối với Đà Nẵng, ông đề xuất xây dựng các dự án mang tính đặc thù như vùng thử nghiệm drone logistics xuyên biên giới Việt Nam – Lào – Thái Lan; ứng dụng UAV trong du lịch và trình diễn ánh sáng tại các sự kiện quốc tế; trung tâm điều phối UAV cứu hộ thiên tai quốc gia; hệ thống giám sát bờ biển và hạ tầng cảng thông minh.

Mở rộng ứng dụng UAV trong quản lý đô thị

Bên cạnh các định hướng chiến lược, nhiều giải pháp ứng dụng thực tiễn cũng được giới thiệu tại hội thảo. TS Trịnh Công Duy, giảng viên Trường Đại học Bách khoa – Đại học Đà Nẵng, Chủ tịch HĐQT DTGROUP, trình bày các giải pháp UAV phục vụ giám sát hạ tầng, quản lý đô thị và cứu hộ cứu nạn.

Theo các chuyên gia, việc kết nối hiệu quả giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và doanh nghiệp sẽ là yếu tố then chốt giúp Đà Nẵng xây dựng hệ sinh thái UAV hoàn chỉnh, tạo nền tảng để kinh tế tầm thấp trở thành động lực tăng trưởng mới trong những năm tới.

Hội thảo kết nối cung – cầu công nghệ mở ra cơ hội để Đà Nẵng định vị vai trò tiên phong trong lĩnh vực UAV, hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và công nghệ cao của khu vực miền Trung.

Bảo Hòa