Chiều 12/6, Trường đại học Điện lực và Học viện Cảnh sát nhân dân tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia: “Khoa học dữ liệu và một số vấn đề an ninh thông tin trong giai đoạn mới".

Sự kiện là diễn đàn để các chuyên gia chia sẻ kết quả nghiên cứu, kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất giải pháp tối ưu cho lĩnh vực khoa học dữ liệu và an ninh thông tin. Đây cũng là bệ phóng giúp Trường Đại học Điện lực và Học viện Cảnh sát nhân dân thắt chặt hợp tác đào tạo, đồng thời mở rộng mạng lưới kết nối với các cơ quan, doanh nghiệp công nghệ và an ninh mạng hàng đầu.

Sự giao thoa giữa năng lực công nghệ và kinh nghiệm thực chiến trong bảo vệ an ninh trật tự tại hội thảo đã mở ra hướng đi mới cho việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Đồng thời, sự kiện góp phần định hình các giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa tính bảo mật và nâng cao khả năng chống chịu của hạ tầng dữ liệu quốc gia.

Từ 83 bài báo chất lượng được chọn lọc đăng vào kỷ yếu (chiếm 72% tổng số bài gửi về), hội thảo đã phác họa nên một bức tranh toàn cảnh về xu hướng công nghệ toàn cầu. Các nghiên cứu chuyên sâu năm nay tập trung bứt phá vào các lĩnh vực "nóng" như: an ninh mạng, ứng dụng thực tiễn của AI và học máy, quản trị và pháp luật về dữ liệu cá nhân, phát triển nhân lực số, cùng các công nghệ đột phá mới nhất như AI tạo sinh, AI Agent và RAG.

Phát biểu tại hội thảo, NGƯT PGS.TS Vũ Đình Ngọ - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Điện lực nhấn mạnh, khoa học dữ liệu và an ninh thông tin là hai mặt của một đồng xu, có mối quan hệ hữu cơ khăng khít. Dù việc khai thác dữ liệu hiệu quả sẽ tạo ra động lực phát triển mới, nhưng ông Ngọ cũng lưu ý, để dữ liệu thực sự trở thành tài nguyên có giá trị, chúng ta cần có năng lực bảo vệ, quản trị và sử dụng dữ liệu một cách an toàn, hợp pháp, có trách nhiệm và bền vững.

Cũng theo PGS.TS Vũ Đình Ngọ, nội dung hội thảo đã chuẩn hóa sâu sắc vai trò của dữ liệu trong bối cảnh chuyển đổi số. Từ việc chỉ ra tiềm năng ứng dụng của khoa học dữ liệu trong mọi lĩnh vực từ nghiên cứu đến sản xuất, các chuyên gia đồng thời đã nhận diện, dự báo hàng loạt thách thức mới về bảo mật, sự gia tăng của tội phạm công nghệ cao và các lỗ hổng trong an toàn hạ tầng số.

Chia sẻ về mặt tối của kỷ nguyên số, Đại tá PGS.TS Nguyễn Đăng Sáu - Phó Giám đốc Học viện Cảnh sát nhân dân nhận định, quá trình số hóa và siêu kết nối đang đi kèm với các rủi ro bảo mật hệ thống. Không chỉ dừng lại ở việc dữ liệu bị rò rỉ hay sử dụng sai mục đích, các hệ thống thông tin hiện nay luôn đối mặt với nguy cơ bị tấn công, chiếm quyền điều khiển. Đáng ngại hơn, chính các mô hình AI cũng có thể trở thành nạn nhân khi bị thao túng bởi dữ liệu độc, tấn công đối kháng hay các mã lệnh điều khiển độc hại.

Trí tuệ nhân tạo tạo sinh không chỉ hỗ trợ sáng tạo nội dung và tăng năng suất lao động mà còn có thể bị lợi dụng để sản xuất thông tin giả, hình ảnh giả, âm thanh giả, giả mạo danh tính, cá nhân hóa hành vi lừa đảo và tự động hóa một phần các cuộc tấn công mạng. Khi dữ liệu được kết nối trên quy mô lớn, một sai sót nhỏ trong quản trị, phân quyền hoặc bảo vệ dữ liệu cũng có thể gây ra hậu quả mang tính dây chuyền đối với cá nhân, tổ chức và toàn xã hội.

Thông qua lăng kính của các nhà khoa học và cán bộ thực tiễn, kỷ yếu hội thảo đã phác họa một bức tranh tổng thể và đa chiều về an ninh thông tin. Bên cạnh việc bàn thảo về chủ quyền dữ liệu và an toàn hạ tầng trọng yếu, các nghiên cứu đã thẳng thắn chỉ ra những nguy cơ an ninh mới từ AI. Đặc biệt, xu hướng làm chủ các hệ thống tri thức thông minh như AI Agent, RAG và chiến lược đổi mới giáo dục để phát triển nguồn nhân lực số cũng là những điểm nhấn quan trọng được giới chuyên môn mổ xẻ tại diễn đàn này.

Đưa ra giải pháp mang tính định hình tương lai, Đại tá Nguyễn Đăng Sáu gợi ý cần có sự thay đổi mang tính bước ngoặt về mặt tư duy: Chuyển từ bảo vệ hệ thống sau sự cố sang an ninh ngay từ thiết kế; từ bảo vệ thiết bị đơn lẻ sang bảo vệ toàn bộ vòng đời dữ liệu; và từ ứng phó bị động sang dự báo, xây dựng khả năng chống chịu bền vững. Đồng thời, ông kỳ vọng những tri thức tại hội thảo sẽ sớm được cụ thể hóa vào thực tế thông qua việc cập nhật giáo trình đào tạo, xây dựng các phòng thí nghiệm, tổ chức diễn tập tình huống để chủ động tôi luyện đội ngũ chuyên gia an ninh mạng chất lượng cao.

PV