Sử dụng phần mềm bản quyền không chỉ là câu chuyện tuân thủ pháp luật mà còn là bước đi cần thiết để xây dựng môi trường cạnh tranh minh bạch, công bằng và bền vững.

Cạnh tranh bằng năng lực, không phải bằng phần mềm lậu

Ông Phùng Thế Tưởng, Giám đốc Công ty Danaseo (P. Thanh Khê, TP Đà Nẵng) với hơn 10 năm kinh nghiệm làm trong lĩnh vực SEO và Makerting tại miền Trung cho biết hầu hết các phần mềm phục vụ SEO, marketing hay phân tích dữ liệu hiện nay đều cung cấp cả phiên bản miễn phí và trả phí. Với nhu cầu cơ bản, người dùng hoàn toàn có thể sử dụng bản miễn phí.

Tuy nhiên, khi cần khai thác chuyên sâu các tính năng như nghiên cứu từ khóa, phân tích thị trường, theo dõi thương hiệu hay đánh giá dữ liệu AI cho những dự án lớn, doanh nghiệp buộc phải đầu tư bài bản vào các gói phần mềm bản quyền với chi phí từ vài trăm đến hàng nghìn USD mỗi tháng.

Theo ông Tưởng, áp lực lớn nhất đối với các doanh nghiệp nhỏ và freelancer không nằm ở việc thiếu công cụ, mà nằm ở bài toán chi phí. Trong bối cảnh khách hàng chủ yếu quan tâm đến giá dịch vụ đầu ra, ít khi chấp nhận trả thêm cho chi phí phần mềm bản quyền, nhiều đơn vị buộc phải cân đối giữa hiệu quả công việc và khả năng tài chính.

“Có những gói phần mềm chiếm tới 50-60% giá trị của cả một dự án. Nếu không tính toán kỹ, doanh nghiệp rất khó duy trì lợi nhuận. Trong khi đó, khách hàng chỉ quan tâm so sánh giá dịch vụ giữa các bên cung cấp. Vì vậy, nhiều người trong nghề SEO và Marketing lựa chọn sử dụng các công cụ miễn phí hoặc các giải pháp thay thế phù hợp hơn với quy mô hoạt động. Đó là sự đánh đổi”, ông Phùng Thế Tưởng nói.

Tuy nhiên, vị Giám đốc công ty chuyên SEO và Marketing cho rằng việc tiết kiệm chi phí không đồng nghĩa với việc sử dụng phần mềm bẻ khóa hay vi phạm bản quyền.

Theo ông Phùng Thế Tưởng, việc cơ quan chức năng quyết liệt xử lý vi phạm bản quyền phần mềm là tín hiệu tích cực đối với cộng đồng doanh nghiệp trong lĩnh vực này đang làm ăn chân chính.

“Nếu một đơn vị bỏ tiền mua bản quyền đầy đủ nhưng lại phải cạnh tranh về giá với một đơn vị sử dụng phần mềm lậu thì đó là sự bất công. Người tuân thủ pháp luật sẽ luôn chịu chi phí cao hơn trong khi người vi phạm lại có lợi thế về giá thành. Điều này làm môi trường cạnh tranh thiếu công bằng”, ông nhận định.

Ông Tưởng cho rằng khi các hành vi sử dụng phần mềm không bản quyền bị kiểm soát chặt chẽ, mọi doanh nghiệp sẽ phải hoạt động trên cùng một mặt bằng chi phí, từ đó cạnh tranh bằng chất lượng dịch vụ, năng lực chuyên môn và khả năng sáng tạo thay vì tận dụng lợi thế từ việc vi phạm pháp luật.

“Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ không chỉ bảo vệ tác giả, nhà phát triển phần mềm mà còn bảo vệ những doanh nghiệp đang đầu tư nghiêm túc và kinh doanh tử tế”, ông nhấn mạnh.

AI và phần mềm miễn phí đang thay đổi cuộc chơi

Theo các chuyên gia, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ sinh thái phần mềm miễn phí cũng đang khiến các phần mềm bẻ khóa dù có việc siết chặt quản lý hay đơn thuần chuyên môn cũng đang dần mất đi sức hấp dẫn.

Ông Tưởng cho rằng hiện nay nhiều công việc từng phải phụ thuộc vào các phần mềm đắt tiền nay có thể được hỗ trợ hiệu quả bởi AI hoặc các công cụ miễn phí từ Google và cộng đồng mã nguồn mở.

“Người dùng không còn quá phụ thuộc vào phần mềm crack như trước. Nhiều tính năng có thể được AI hỗ trợ trực tiếp. Nếu biết khai thác tốt các công cụ miễn phí hợp pháp được nhà cung cấp cho phép, doanh nghiệp vẫn có thể vận hành hiệu quả mà không đối mặt với các rủi ro pháp lý hay bảo mật”, Giám đốc Danaseo nói.

Bên cạnh đó, ông Tưởng cũng cảnh báo AI chỉ nên được xem là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế hoàn toàn tư duy và chuyên môn của con người. Việc lạm dụng nội dung do AI tạo ra có thể dẫn đến chất lượng thấp, thiếu giá trị thực tiễn và không đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của các nền tảng tìm kiếm, tệ hơn là tạo thêm "rác" trên internet gia tăng áp lực lên công cụ tìm kiếm và website bị phạt.

Cùng quan điểm, anh Trần Phong, chuyên gia thiết kế Website Chuẩn Đẹp với hơn 13 năm kinh nghiệm tại Huế, cho biết, theo quan sát từ các đồng nghiệp, những người chuyên lập trình tại Huế đã ngừng sử dụng phần mềm lậu từ nhiều năm nay.

“Phần mềm crack thường tiềm ẩn nguy cơ bị cài mã độc hoặc cửa hậu (backdoor). Nhiều trường hợp website bị tấn công, đánh cắp dữ liệu hoặc mất quyền kiểm soát xuất phát từ việc cài đặt các phần mềm không rõ nguồn gốc”, anh Phong cho biết.

Theo anh Phong, dù chi phí sử dụng phần mềm bản quyền là khoản đầu tư không nhỏ nhưng đổi lại doanh nghiệp được bảo đảm về tính ổn định, an toàn dữ liệu và sự hỗ trợ kỹ thuật lâu dài.

Trong khi đó, anh Võ Đức Trí (P Hải Châu) một lập trình viên tại Đà Nẵng, nhận định việc siết chặt quản lý bản quyền phần mềm gần như không ảnh hưởng đến giới lập trình chuyên nghiệp bởi phần lớn đang sử dụng các công cụ mã nguồn mở hoặc các phần mềm được cấp phép hợp pháp.

“Chi phí bản quyền hiện nay đã dễ tiếp cận hơn rất nhiều. Đối với các doanh nghiệp hoặc cá nhân làm việc nghiêm túc, việc sử dụng phần mềm hợp pháp là điều tất yếu”, anh Trí nói.

Tôn trọng sáng tạo để thúc đẩy đổi mới

Trăn trở trước tương lai phát triển của nghề SEO và marketing, ông Phùng Thế Tưởng nhấn mạnh, bản chất của quyền sở hữu trí tuệ là bảo vệ công sức lao động sáng tạo. Khi người dùng sẵn sàng trả phí cho sản phẩm trí tuệ, các nhà phát triển sẽ có thêm nguồn lực để tiếp tục nghiên cứu, cải tiến và tạo ra những sản phẩm tốt hơn cho chính chúng ta sử dụng.

“Nếu chính mình tạo ra một sản phẩm mà bị người khác sử dụng miễn phí, không xin phép, không trả phí thì chắc chắn sẽ không hài lòng. Vì vậy, khi sử dụng sản phẩm của người khác, chúng ta cũng cần tôn trọng quyền lợi của họ. Đó là nguyên tắc cơ bản của một xã hội văn minh”, ông Tưởng nói thêm.

Việc tăng cường thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ, chống phần mềm lậu và các hành vi xâm phạm bản quyền sẽ góp phần hình thành môi trường kinh doanh minh bạch hơn, khuyến khích đổi mới sáng tạo và tạo ra một sân chơi cạnh tranh công bằng cho tất cả doanh nghiệp trong nền kinh tế số.

Bảo Hòa