Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã công bố định nghĩa chính thức đầu tiên về hội chứng hậu COVID-19 (post COVID-19 condition). Theo đó, tình trạng hậu COVID-19 xảy ra ở những người có tiền sử nhiễm bệnh với các triệu chứng và kéo dài ít nhất 2 tháng mà không thể giải thích bằng chẩn đoán thay thế. Tình trạng này có thể khiến sức khỏe người bệnh bị suy giảm kéo dài, có tác động nghiêm trọng đến khả năng quay trở lại làm việc hoặc tham gia cuộc sống xã hội. Hậu COVID-19 ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần thể chất và có thể gây ra những hậu quả kinh tế đáng kể cho bản thân, gia đình và cho xã hội.

PGS-TS- BS Phan Thu Phương – Giám đốc Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, các di chứng về hô hấp và phổi ở những bệnh nhân sau mắc Covid-19 xuất hiện phổ biến với các triệu chứng như ho khan kéo dài, tức ngực, khó thở, ngáy và ngưng thở khi ngủ. Các bệnh nhân hậu Covid-19 gặp các triệu chứng này cũng đã đến khám tại Trung tâm hô hấp – Bệnh viện Bạch Mai khá nhiều, trong đó không ít người bị xơ hóa phổi, thậm chí có trường hợp vẫn tồn tại tổn thương phổi sau khi khỏi Covid-19.

Theo BS Phan Thu Phương, các bệnh nhân hậu Covid liên quan đến phổi và hô hấp có thể gặp ở tất cả các đối tượng, đặc biệt ở những bệnh nhân gặp phải tình trạng suy hô hấp trong thời gian bị Covid-19 phải thở oxy, thở máy… có các tổn thương phổi hoặc các bệnh nhân trên 65 tuổi có bệnh lý nền… Do đó, những bệnh nhân có những triệu chứng hô hấp kéo dài từ 4-12 tuần hoặc kéo dài sau 3 tháng phải đến những cơ sở y tế để khám để phát hiện di chứng và kịp thời can thiệp.

Đặc biệt, bác sĩ Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi Đồng cho biết các triệu chứng hậu Covid như rối loạn giấc ngủ, suy giảm vận động, trí nhớ... được ghi nhận ở cả trẻ F0 bệnh nhẹ, không triệu chứng.

Bệnh viện Nhi đồng Thành phố đang điều trị 75 trẻ bị di chứng Covid-19 viêm đa hệ thống, tuổi từ 11 tháng đến 16. Trong đó, phổ biến là nhóm 8-11 tuổi. Ngoài ra, khoảng hơn 100 bệnh nhi (chủ yếu dưới 5 tuổi) mắc di chứng Covid nhẹ khám ngoại trú. Trung bình, mỗi ngày bệnh viện tiếp nhận khoảng 5-10 bé gặp các di chứng hậu Covid. Bác sĩ Tiến nói "các nghiên cứu cho thấy tỷ lệ F0 trẻ em bị hậu Covid dao động 5-16%".

Theo ông Tiến, nhóm trẻ bệnh nặng, nguy kịch phải điều trị tại khoa hồi sức tích cực, tỷ lệ gặp các di chứng hậu Covid nặng hơn như khó thở, các vấn đề về hô hấp, tổn thương gan, thận, giảm chức năng cơ tim..., đặc biệt là tình trạng viêm đa hệ thống. Đây là hội chứng đặc trưng chỉ xảy ra ở trẻ em mắc Covid, chưa ghi nhận ở người lớn. Nếu phát hiện, điều trị trễ, hội chứng có thể dẫn đến suy tim và tử vong.

Các triệu chứng thường biểu hiện sau 2-6 tuần, trẻ có thể bị rối loạn tiêu hóa, đau bụng, tiêu chảy, đỏ da, lưỡi đỏ, các ngón tay chân sưng nhẹ, hồng ban, tim đập nhanh, mạch vành giãn. Khoảng 1-2 tháng sau đợt dịch cao điểm vừa qua, các bệnh viện nhi tại TP HCM, các tỉnh miền Tây, Hà Nội... lần lượt ghi nhận số trẻ mắc hội chứng viêm đa hệ thống khi khỏi Covid-19 gia tăng.

Trong khi đó, ở nhóm trẻ bệnh nhẹ, không có triệu chứng, các di chứng Covid có mức độ nhẹ hơn như ảnh hưởng giấc ngủ, tâm lý, vận động, thần kinh...

Vì vậy các chuyên gia y tế khuyến cáo, để phát hiện sớm tình trạng mắc di chứng hậu COVID-19, bệnh nhân sau khi xuất viện cần quay lại cơ sở y tế để tái khám trong khoảng thời gian từ 2-4 tuần nhất là người bệnh nặng, nằm viện lâu ngày.

Hiện nay có nhiều bệnh viện đã tổ chức đơn vị chăm sóc cho bệnh nhân hậu COVID-19 như: Bệnh viện Chợ Rẫy; Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP. HCM; Bệnh viện Thống Nhất, Bệnh viện Đại học Y Dược, Bệnh viện Nhi đồng 1; Viện Y dược học dân tộc TP. HCM, Đồng Nai, Hà Nội… Người bệnh có các triệu chứng cần đến bệnh viện sớm để được khám và điều trị kịp thời nhất là các rối loạn chức năng hô hấp, rối loạn nhịp tim và rối loạn tinh thần.

Hà Anh