Chiến lược Phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã hiện thực hóa định hướng Nghị quyết của Đại hội Đảng lần thứ XIII, trong đó thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững gắn với những cơ hội về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, thị trường.

Đặc biệt, trong Chiến lược đã nhấn mạnh tới tác động của cách mạng công nghiệp 4.0 đối với nền nông nghiệp Việt Nam.

Theo đó, cách mạng công nghiệp 4.0 là quá trình tích hợp tất cả các công nghệ thông minh để tối ưu hóa quy trình và phương thức sản xuất, kinh doanh. Bản chất của cách mạng công nghiệp lần thứ 4 là dựa trên nền tảng công nghệ số và tích hợp tất cả các công nghệ thông minh để tối ưu hóa quy trình, phương thức sản xuất; nhấn mạnh những công nghệ đang và sẽ có tác động lớn nhất là công nghệ sinh học, công nghệ vật liệu mới, công nghệ tự động hóa, người máy, xu hướng internet của vạn vật (Internet of Things), dữ liệu lớn (big data), điện thoại di động và công nghệ in 3D.

Với những đặc điểm và xu hướng hoàn toàn mới, cuộc cách mạng này tác động lớn đến ngành nông nghiệp Việt Nam. Việc ứng dụng những tiến bộ, thành tựu công nghệ của nhân loại, bao gồm công nghệ số, công nghệ sinh học, vật liệu mới, robot, công nghệ in 3D và năng lượng tái tạo sẽ góp phần nâng cao năng suất trong sản xuất, phân phối và tiêu thụ nông sản, đẩy mạnh sự phát triển của ngành nông nghiệp. Ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo giúp tự động hóa toàn bộ quy trình sản xuất, giảm lao động, quản lý dịch bệnh, truy xuất nguồn gốc, kiểm soát và nâng cao chất lượng sản phẩm; Công nghệ sinh học giúp giải mã nhanh các hệ gen tạo ra những giống cây trồng, vật nuôi mới chống chịu sâu bệnh và thích ứng với BĐKH; Công nghệ viễn thám phục vụ công tác trong quản lý, giám sát, dự báo lũ, lụt trên các lưu vực sông và cảnh báo cháy rừng...

Khác với khái niệm nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp 4.0 là sự thay đổi phương thức quản lý mà ở đó nông dân không cần xuất hiện trực tiếp tại vùng sản xuất nhưng vẫn làm tăng năng suất sản lượng đáng kể so với cách trồng nông nghiệp kiểu cũ. Công nghệ 4.0 được áp dụng trong nông nghiệp mang lại những dấu hiệu tích cực. Điển hình là việc ứng dụng điện toán đám mây nhằm cung cấp sản phẩm đầu ra chất lượng cao và an toàn vệ sinh thực phẩm cho người tiêu dùng. Công nghệ 4.0 dùng Internet kết nối vạn vật (IoT) sẽ là cánh cửa giúp khai phá nền nông nghiệp trong tương lai. Một số khâu có thể là phần lớn các khâu trong quá trình sản xuất nông nghiệp sẽ được tự động hóa, thay thế sức lao động của con người.

Thực tiễn cho thấy, Việt Nam là một nước nông nghiệp nhưng quá trình thu hoạch, vận chuyển và xuất khẩu nông sản lại khá "nghiệp dư", tỷ lệ thất thoát cao, gây thiệt hại lớn đến nền kinh tế. Không chỉ vậy, hàng hóa gia công, thủy hải sản của Việt Nam khi xuất khẩu sang nước ngoài thường bị trả về do thời gian vận chuyển kéo dài lâu, hàng hóa bị va đập và không chịu được sự thay đổi môi trường, dẫn đến hư hỏng không sử dụng được, gây thiệt hại lớn cho các doanh nghiệp trong nước. Do đó, việc đưa công nghệ 4.0 áp dụng điện toán đám mây trong vận chuyển nông sản là rất cần thiết, giúp kiểm soát được nhiệt độ trong xe; bảo quản đồ tươi như trái cây, rau củ quả; tránh cho thủy sản không bị hư hỏng trong quá trình vận chuyển.

Trong xã hội ngày càng phát triển, đặc biệt là công nghệ 4.0 ngày càng phổ biến và dễ dàng sử dụng hơn, việc áp dụng công nghệ 4.0 vào nông nghiệp sẽ không còn là bài toán khó đối với địa đa số người dân thuần nông. Trên thế giới đã có rất nhiều nước áp dụng thành công được nền nông nghiệp 4.0 vào sản xuất nông nghiệp như Hàn Quốc, Nhật Bản hay một số nước có nền nông nghiệp tương đương với nước ta như Brazil, Malaysia, Philippines...

Hương Mi