Giấc mơ sữa Việt Nam

Bài 3: Muôn hình vạn trạng đóng Bảo hiểm xã hội cho người lao động tại Taxi Group

(SHTT) - Tình trạng chậm trễ, chây ì đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH) cho người lao động (NLĐ) tại Taxi Group vẫn tiếp tục kéo dài. NLĐ khiếu nại nhưng không được lắng nghe, các văn bản pháp lý thì lại được hợp pháp hoá một cách vô lý.

Taxi Group có đang đổ lỗi cho NLĐ?

NLĐ đang làm việc tại Công ty Cổ phần Taxi Hà Nội – 15 Phạm Hùng, Mỹ Đình 1, Nam Từ Liêm, Hà Nội bức xúc vì không được hưởng đầy đủ quyền lợi của mình. Cụ thể, NLĐ không nhận được tiền hỗ trợ thất nghiệp sau khi chấm dứt hợp đồng lao động (HĐLĐ) tại công ty; đi khám chữa bệnh cũng phải chi trả 100% tiền viện phí…

Trao đổi với ông Trần Sơn Hà – Trưởng phòng Hành chính Taxi Group, ông Hà cho biết: “Việc đóng BHXH muôn hình vạn trạng, khi người ta không kê khai, không có thông tin để đóng thì không đóng”. Phóng viên có đề cập đến việc NLĐ đến từ những tỉnh thành khác nhau, bộ hồ sơ của họ phải có xác nhận của địa phương, họ có đóng BHXH ở nơi khác hay không thì chỉ cần kiểm tra thông tin với BHXH Việt Nam là có thể xác minh được thông tin. Tuy nhiên, ông Hà nói Taxi Group chỉ dựa vào bản kê khai với công ty của NLĐ thôi. Vậy, hồ sơ mà NLĐ nộp vào cho công ty lúc đầu vào có tác dụng gì?

Công ty có gửi đến NLĐ đơn Đề nghị tham gia BHXH cùng với yêu cầu NLĐ đạt doanh thu tối thiểu 20.000.000 vnđ/tháng thì mới được đóng BHXH, còn không thì NLĐ tự đóng 100%. Theo điều 3 Nghĩa vụ và quyền lợi của NLĐ trong bản HĐLĐ có ghi: “Bảo hiểm xã hội và Bảo hiểm y tế: Theo quy định của Luật Lao động”. Theo quyết định 959/QĐ-BHXH quy định mức đóng BHXH: “Mỗi người lao động phải đóng khi tham gia BHXH bắt buộc là 10,5%. Trách nhiệm của đơn vị là 21,5% và không phát sinh thêm bất cứ một khoản chi phí nào. Kinh phí công đoàn 2%: do doanh nghiệp đóng. Nếu người lao động tự nguyện đăng ký gia nhập và tham gia tổ chức công đoàn thì người lao động đóng thêm 1%  đoàn phí công đoàn”.

TAXI

 Theo ý kiến của luật sư, BHXH là bắt buộc và công ty phải đóng 21,5% và NLĐ 10,5%. Việc đóng BHXH dựa trên HĐLĐ của NLĐ, Luật BHXH 2014, Luật Lao động chứ không dựa trên doanh thu. Ảnh: NLĐ cung cấp

Cũng theo đó, ông Hà nhận định NLĐ – những tài xế lái xe tại công ty có mức thu nhập bấp bênh, người tham gia BHXH, người không. Đối với những trường hợp không kê khai thì doanh nghiệp không thể đóng do không biết số sổ BHXH cũ của NLĐ cũng như NLĐ có đang vướng mắc ở doanh nghiệp khác hay không. Bộ phận nhân sự không thể nắm rõ được việc NLĐ có hay không tham gia BHXH ở nơi khác. Chức năng của doanh nghiệp không thể xác minh được NLĐ có làm ở chỗ khác hay không, nhân sự không đủ người, không đủ thời gian để mà xác minh việc đấy nên NLĐ phải kê khai đơn của công ty.

Ngoài ra, khi được hỏi về lương của NLĐ ở công ty thì ông Hà có nói: “Một người làm đủ 20.000.000 VNĐ/tháng không đủ để trang trải cuộc sống, chưa kể nói là trích cái lương đấy ra để đóng bảo hiểm. 20 triệu chia ra lương chỉ còn được có 4.000.000 VNĐ về tay NLĐ”. NLĐ có nhận lương và bảng lương hàng tháng rõ ràng, nộp đầy đủ hồ sơ đầu vào, ký HĐLĐ với các điều khoản đảm bảo quyền lợi cho bản thân nhưng lại bị chậm trễ đóng BHXH với lý do duy nhất là không kê khai với công ty.

Bộ phận Nhân sự có vấn đề?

Trong cuộc trao đổi với phóng viên, ông Hà đã chia sẻ: “Làm sao bộ phận Nhân sự có thể đi xác minh việc NLĐ chưa từng làm ở nơi khác, có đóng BHXH hay không. Chính NLĐ phải cam kết với công ty, NLĐ tự chịu trách nhiệm” và “Khi nhân sự liên hệ với NLĐ, nhỡ đâu họ kê khai lung tung, không đúng số chứng minh nhân dân, địa chỉ... Hồ sơ có thể cách đây 06 tháng, 1 năm, có thể ngay hôm qua người ta đi đổi chứng minh nhân dân. NLĐ phải kê khai và công ty căn cứ theo tờ khai đó”. Ông Hà có nói thêm là bản thân ông cũng đang có 02 thẻ căn cước công dân. Trên thực tế thì cả 02 thẻ đều là ông Trần Sơn Hà khi nhà nước có công văn yêu cầu người dân đổi thẻ từ 9 số sang 12 số. Dù NLĐ có ghi số thẻ chứng minh nhân dân cũ hay căn cước công dân mới thì cũng không cản trở việc họ không đóng được BHXH.

Trách nhiệm của bộ phận Nhân sự ở 1 công ty là đảm bảo chính sách của công ty, lương thưởng, hồ sơ đầu vào, đóng bảo hiểm, kê khai/quyết toán hoá đơn thuế cho NLĐ. Trách nhiệm thuộc về ai khi bộ phận Nhân sự của 01 công ty lớn không làm tròn trách nhiệm của mình? NLĐ phải làm như thế nào để họ được hưởng đầy đủ quyền lợi của bản thân mình? Ông Hà có đề cập rằng có nhiều trường hợp NLĐ trùng số sổ bảo hiểm, trùng tháng đóng, chưa chốt xong ở công ty cũ nên NLĐ không được đóng BHXH. Vậy Taxi Group từ trước đến nay chỉ như ông Hà nói “Không trốn đóng và vẫn đóng đầy đủ cho NLĐ, chỉ có vấn đề là NLĐ có thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của mình hay không thôi”. Lỗi là của NLĐ, bộ phận Nhân sự vẫn vận hành như vậy. Thật là vô lý!

Và để khép lại vấn đề đóng BHXH tại Taxi Group, ông Hà bày tỏ: “Thực tế hiện nay bảo hiểm người ta chỉ cho đóng từ lúc mình phát sinh cái tờ khai”. BHXH là bắt buộc nhưng có vô vàn lý do cản trở NLĐ được hưởng quyền lợi chính đáng của mình.

TAXI1.jpg

 Sự việc NLĐ không được đóng BHXH tại Taxi Group vẫn là vấn đề nhức nhối trong cộng đồng tài xế lái xe trên toàn quốc. NLĐ lên tiếng thì bị quy là kích động, lôi kéo, gây mất đoàn kết nội bộ. Ảnh: Internet.

Người lao động được hưởng thành quả xứng đáng với công sức bỏ ra

TAXI2

 Luật sư Diệp Năng Bình – Trưởng phòng Luật sư Tinh Thông Luật. Ảnh: nhân vật cung cấp.

Phóng viên Tạp chí Sở hữu Trí tuệ và Sáng tạo có cuộc phỏng vấn với Trưởng phòng luật sư Tinh Thông Luật – ông Diệp Năng Bình về nguyên tắc trả lương và đóng bảo hiểm cho người lao động. Cụ thể như sau:

“Có thể thấy khi tiền lương được trả đủ và đúng với sức lao động bỏ ra của người lao động để họ trang trải cho cuộc sống thì sẽ giúp cho năng suất lao động, kết quả và hiệu quả sản xuất kinh doanh, mức tăng trưởng của nền kinh tế đạt được như mong muốn. Để đảm bảo quyền lợi cho người lao động được hưởng thành quả xứng đáng với công sức bỏ ra pháp luật có quy định về các nguyên tắc trả lương và thời hạn trả lương.

Căn cứ theo Điều 96 “Bộ luật lao động 2019” quy định về Nguyên tắc trả lương như sau:

“Người lao động được trả lương trực tiếp, đầy đủ và đúng thời hạn.

Trường hợp đặc biệt không thể trả lương đúng thời hạn thì không được chậm quá 01 tháng và người sử dụng lao động phải trả thêm cho người lao động một khoản tiền ít nhất bằng lãi suất huy động tiền gửi do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm trả lương”.

Về nguyên tắc trả lương trực tiếp, đầy đủ và đúng thời hạn được hiểu như sau: Người sử dụng lao động phải trả lương trực tiếp cho người lao động: Người trả lương cho người lao động là người sử dụng lao động hoặc người sử dụng lao động phải chịu trách nhiệm chính trong việc trả lương cho người lao động;

Người sử dụng lao động phải trả lương đầy đủ cho người lao động: Người nhận lương là người lao động theo hợp đồng lao động đã giao kết. Trường hợp người sử dụng lao động có sử dụng lao động qua người cai thầu hoặc người có vai trò trung gian tương tự, Nhà nước cho phép người sử dụng lao động có thể trả lương thông qua người cai thầu hoặc người có vai trò trung gian tương tự này, tuy nhiên người sử dụng lao động là chủ chính vẫn phải chịu trách nhiệm về tiền lương và các quyền lợi khác cho người lao động, nhất là trong trường hợp người cai thầu hoặc người có vai trò trung gian tương tự không trả hoặc không trả đầy đủ cho người lao động.

Mức tiền lương trả cho người lao động được quy định trong hợp đồng lao động và các quy định nội bộ của doanh nghiệp (như: quy chế trả lương, quy chế phụ cấp lương…). Ngoài những khoản người lao động phải đóng góp theo quy định của pháp luật như: bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, thuế thu nhập cá nhân… còn lại người sử dụng lao động có nghĩa vụ thanh toán đủ cho người lao động khi họ hoàn thành công việc, nghĩa vụ lao động của mình. Người sử dụng lao động chỉ được khấu trừ vào tiền lương của người lao động trong những trường hợp pháp luật quy định và chỉ được khấu trừ không quá 30% tiền lương hàng tháng (so với mức tiền lương sau khi đã khấu trừ tiền đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế và thuế thu nhập cá nhân của người lao động).

Về đóng Bảo hiểm xã hội tại Quyết định 1111/QĐ-BHXH tại Điều 7 quy định về phương thức đóng bảo hiểm như sau:

Đóng hàng tháng:

+ Chậm nhất đến ngày cuối cùng của tháng, đơn vị trích tiền đóng BHXH bắt buộc trên quỹ tiền lương, tiền công tháng của những người lao động tham gia BHXH bắt buộc, đồng thời trích từ tiền lương, tiền công tháng đóng BHXH bắt buộc của từng người lao động theo mức quy định, chuyển cùng một lúc vào tài khoản chuyên thu của cơ quan BHXH mở tại ngân hàng hoặc Kho bạc Nhà nước.

Đóng hàng quý hoặc 6 tháng một lần (một năm 02 lần):

+ Đơn vị là doanh nghiệp thuộc ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp trả tiền lương, tiền công cho người lao động theo chu kỳ sản xuất, kinh doanh có thể đóng hằng quý hoặc 6 tháng một lần trên cơ sở đăng ký phương thức đóng với cơ quan BHXH. Chậm nhất đến ngày cuối cùng của kỳ đóng, đơn vị phải chuyển đủ tiền vào quỹ BHXH.

+ Hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác, cá nhân có thuê mướn trả công cho người lao động, sử dụng dưới 10 lao động, có thể đóng hằng quý hoặc 6 tháng một lần trên cơ sở đăng ký với cơ quan BHXH. Chậm nhất đến ngày cuối cùng của kỳ đóng, đơn vị phải chuyển đủ tiền vào quỹ BHXH.

Theo quy định trên nếu doanh nghiệp đóng bảo hiểm chậm so với thời gian quy định từ 30 ngày trở lên, thì ngoài việc phải đóng số tiền chưa đóng, chậm đóng và bị xử lý theo quy định của pháp luật còn phải đóng số tiền lãi chưa đóng, chậm đóng theo mức lãi suất quy định của từng loại bảo hiểm.

Trong thực tiễn có nhiều trường hợp người sử dụng lao động nợ lương, nợ bảo hiểm xã hội kéo dài. Tuy nhiên, do tâm lý sợ mất việc làm hoặc trù dập nên người lao động không dám khiếu nại, tố cáo, còn Ban chấp hành công đoàn lại không có thông tin hoặc không có phản ứng với người sử dụng lao động. Đại dịch Covid ảnh hưởng đến nền kinh tế nên cũng cần có cái nhìn thông cảm cho các chủ doanh nghiệp và người lao động cũng cần thông cảm. Tuy nhiên theo phản ánh của báo chí thì trong trường hợp này việc chậm trễ đã kéo dài hệ thống từ năm 2017. Do đó, doanh nghiệp cần có những biện pháp để khắc phục. Đồng thời các cơ quan quản lý cũng nên có những biện pháp xử lý doanh nghiệp theo quy định để đảm bảo quyền và lợi ích cho người lao động, giúp họ ổn định cuộc sống”.

Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin về vụ việc ở kỳ sau.

Diệu Hương