3 nhà khoa học được vinh danh tại Giải Nobel Vật lý 2021

(SHTT) - Giải Nobel Vật lý năm 2021 đã được trao cho 3 nhà khoa học Syukuro Manabe, Klaus Hasselmann, Giorgio Parisi vì những đóng góp đột phá vào trong việc dự đoán biến đổi khí hậu và sự hiểu biết của con người đối với các hệ thống vật lý phức tạp.

 Những người được vinh danh là Giáo sư Syukuro Manabe (90 tuổi - người Mỹ gốc Nhật Bản) - hiện là nhà khí tượng học tại Đại học Princeton (Mỹ); Giáo sư Klaus Hasselmann (90 tuổi - người Đức) - hiện làm việc tại Viện Khí tượng Max Planck (Đức); và Giáo sư Giorgio Parisi (73 tuổi - người Italy) - hiện làm việc tại Đại học Rome Sapienza (Italy).

Một nửa giải thưởng được chia đều cho 2 nhà khoa học Syukuro Manabe (Đại học Princeton, Mỹ) và Klaus Hasselmann (Viện Khí tượng Max Planck, Hamburg, Đức) vì đã “lập mô hình vật lý về khí hậu Trái đất, lượng hóa sự biến đổi và đưa ra dự đoán tin cậy về hiện tượng nóng lên toàn cầu”.

 3 nhà khoa học được vinh danh tại Giải Nobel Vật lý 2021

Trong khi đó, nhà khoa học Giorgio Parisi (Đại học Sapienza, Rome, Italia) nhận nửa giải thưởng còn lại vì đã “phát hiện ra sự tương tác lẫn nhau giữa sự rối loạn và dao động trong các hệ thống vật lý từ quy mô nguyên tử đến quy mô hành tinh”.

Thông cáo được đưa ra trên website https://www.nobelprize.org nêu rõ, “các chủ nhân giải thưởng Nobel Vật lý năm nay được vinh danh vì những nghiên cứu về các hiện tượng hỗn loạn và ngẫu nhiên. 

Từ những năm 1960, ông Manabe đã chứng minh sự gia tăng của CO2 trong khí quyển khiến nhiệt độ trên bề mặt trái đất tăng lên như thế nào. Nghiên cứu này đã đặt nền móng cho sự ra đời của các mô hình khí hậu hiện nay. Khoảng một thập kỷ sau đó, ông Hasselmann tạo ra một mô hình liên kết thời tiết và khí hậu, giúp giải thích lý do các mô hình khí hậu có thể đáng tin cậy dù thời tiết dường như có bản chất hỗn loạn. Ông Hasselmann cũng phát triển phương thức tìm kiếm các dấu hiệu cụ thể về tác động của con người đối với khí hậu.

Trong khi đó, ông Parisi đã xây dựng một mô hình toán học và vật lý chi tiết, giúp hiểu rõ các hệ thống phức tạp trong những lĩnh vực khác nhau như toán học, sinh học, khoa học thần kinh và học máy. Phản ứng trước thông tin mình được giải Nobel, ông Parisi nhấn mạnh vấn đề cấp bách hiện nay là thế giới cần có quyết định mạnh mẽ và hành động nhanh chóng trong việc giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu. 

Năm ngoái, giải Nobel Vật lý đã được trao cho 3 nhà khoa học Andrea Ghez (người Mỹ), Roger Penrose (Anh) và Reinhard Genzel (Đức) với nghiên cứu của họ về hố đen.

Giải Nobel Vật lý là 1 trong 5 giải thuộc giải Nobel được trao theo di chúc của nhà phát minh Alfred Nobel (mất năm 1896). Giải thưởng danh giá này đi kèm với huy chương vàng và 10 triệu kronor Thụy Điển (hơn 1,14 triệu USD).

Trong những ngày tới, giải thưởng cũng sẽ được trao cho những công trình xuất sắc trong các lĩnh vực hóa học, văn học, hòa bình và kinh tế.

Hà Châu