Ngành công nghiệp truyền thông Ấn Độ đang chứng kiến thêm một cuộc đối đầu pháp lý đáng chú ý giữa hai tập đoàn giải trí hàng đầu nước này: Zee Entertainment Enterprises (Zee) và JioStar - liên doanh giữa Reliance và Disney tại Ấn Độ.

Theo hồ sơ được nộp tại tòa án New Delhi, Zee cáo buộc JioStar đã tiếp tục khai thác trái phép các tác phẩm âm nhạc thuộc danh mục bản quyền của mình trên các nền tảng truyền hình và dịch vụ phát trực tuyến, ngay cả sau khi các hợp đồng cấp phép giữa hai bên đã hết hiệu lực.

Tranh chấp bản quyền trị giá gần 3 triệu USD

Trong đơn kiện, Zee yêu cầu bồi thường gần 3 triệu USD, cho rằng JioStar đã sử dụng trái phép các ca khúc thuộc quyền sở hữu của công ty mà không được cấp phép hợp lệ.

Hồ sơ vụ kiện dài gần 1.800 trang, trong đó liệt kê ít nhất 50 trường hợp mà Zee cho rằng âm nhạc của mình tiếp tục xuất hiện trên các chương trình phát sóng hoặc nội dung trực tuyến sau khi các thỏa thuận cấp phép hết hạn trong giai đoạn 2024 - 2025.

Theo Zee, nguyên nhân khiến hợp đồng không được gia hạn là do hai bên không đạt được đồng thuận về các điều khoản thương mại.

Trọng tâm tranh chấp nằm ở kho nhạc đồ sộ của Zee Music, hiện sở hữu hơn 19.450 bài hát bằng 17 ngôn ngữ. Trong bối cảnh âm nhạc ngày càng trở thành tài sản chiến lược, được sử dụng rộng rãi trong chương trình thực tế, cuộc thi tài năng, nội dung quảng bá và tương tác trên nền tảng số, quyền kiểm soát tài sản bản quyền này mang ý nghĩa kinh tế đặc biệt lớn.

JioStar và đế chế giải trí mới sau thương vụ Reliance - Disney

Vụ kiện diễn ra trong bối cảnh JioStar vừa nổi lên như nền tảng giải trí thống lĩnh thị trường sau thương vụ sáp nhập trị giá 8,5 tỷ USD giữa Reliance và mảng kinh doanh của Disney tại Ấn Độ vào năm 2024.

Được hậu thuẫn bởi tỷ phú Mukesh Ambani, JioStar hiện sở hữu hệ sinh thái giải trí rộng lớn gồm các kênh truyền hình, quyền phát sóng thể thao và nền tảng streaming JioHotstar, với khoảng 500 triệu người dùng hoạt động mỗi tháng.

Với quy mô vận hành nội dung khổng lồ, việc quản lý các thỏa thuận cấp phép trở nên ngày càng phức tạp. Zee cho rằng một số tác phẩm âm nhạc của mình vẫn tiếp tục xuất hiện trong các chương trình hoặc nội dung lưu trữ của JioStar sau khi quyền sử dụng đã hết hạn.

Về phía JioStar, công ty được cho là đã khẳng định trong các trao đổi trước đó rằng đã thực hiện “những biện pháp đáng kể” nhằm gỡ bỏ nội dung vi phạm. Đồng thời, doanh nghiệp này cho rằng việc một số nội dung cũ vẫn còn tồn tại trên hệ thống lưu trữ không mặc nhiên cấu thành hành vi xâm phạm bản quyền.

Tòa án yêu cầu chấm dứt mọi hành vi vi phạm đang tiếp diễn

Vụ việc hiện đã được đưa ra xem xét tại tòa án Delhi. Thẩm phán đã yêu cầu JioStar bảo đảm không tiếp tục xảy ra bất kỳ hành vi xâm phạm nào đối với các tác phẩm có bản quyền của Zee trong thời gian vụ kiện được giải quyết.

JioStar được cho là có 15 ngày để tuân thủ chỉ đạo của tòa, trong khi phiên điều trần tiếp theo dự kiến diễn ra vào ngày 23/7/2026.

Dù cả hai doanh nghiệp đều từ chối bình luận công khai, giới quan sát nhận định đây có thể trở thành một trong những vụ tranh chấp bản quyền quan trọng nhất trong kỷ nguyên streaming hiện đại tại Ấn Độ.

Không phải lần đầu Zee và Reliance đối đầu pháp lý

Đáng chú ý, đây không phải là tranh chấp pháp lý duy nhất giữa Zee và Reliance.

Hai bên hiện cũng đang tham gia một vụ trọng tài riêng tại London liên quan đến thỏa thuận bản quyền phát sóng cricket đổ vỡ vào năm 2024. Trong vụ việc đó, Reliance reportedly yêu cầu gần 1 tỷ USD tiền bồi thường, cáo buộc Zee rút khỏi một thỏa thuận cấp phép. Zee phủ nhận mọi sai phạm và tiếp tục phản đối các yêu cầu này.

Việc liên tiếp phát sinh tranh chấp cho thấy giá trị ngày càng lớn của tài sản sở hữu trí tuệ trong ngành truyền thông Ấn Độ, nơi từng quyền phát sóng, từng bản nhạc hay từng nội dung số đều có thể trở thành tài sản chiến lược mang giá trị thương mại khổng lồ.

Vụ kiện giữa Zee và JioStar phản ánh một xu hướng rộng hơn đang diễn ra trong ngành giải trí, khi các nền tảng streaming ngày càng mở rộng và các thương vụ sáp nhập tạo ra những siêu tập đoàn truyền thông, quyền sở hữu trí tuệ trở thành tài sản cốt lõi quyết định lợi thế cạnh tranh.

Đặc biệt, quyền đối với âm nhạc đang nổi lên như một mặt trận pháp lý quan trọng. Ca khúc không còn chỉ phục vụ phim ảnh hay album, mà còn là động lực thúc đẩy nội dung ngắn, video mạng xã hội, chương trình truyền hình thực tế và toàn bộ hệ sinh thái giải trí số.

Đối với các doanh nghiệp như Zee, việc bảo vệ kho nội dung bản quyền không chỉ nhằm bảo toàn doanh thu mà còn là cách duy trì vị thế thương lượng trên thị trường. Trong khi đó, với các nền tảng như JioStar, việc bảo đảm quyền tiếp cận liên tục với nội dung cao cấp là điều sống còn để giữ chân người dùng.

Kết quả của vụ kiện này được dự báo có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cách thức đàm phán các hợp đồng cấp phép trong tương lai, đồng thời thiết lập những chuẩn mực mới về thực thi quyền tác giả và quyền liên quan trong môi trường phát trực tuyến tại Ấn Độ.

Kim Dung