Tối 19/3, Xiaomi tổ chức sự kiện ra mắt sản phẩm mùa xuân với chủ đề “Triển khai toàn diện hệ sinh thái người, xe và nhà”. Ở mảng ô tô, hãng giới thiệu thế hệ SU7 mới, dòng xe từng gây chú ý vì thiết kế được cho là “lấy cảm hứng” từ Porsche và nhanh chóng thâm nhập thị trường.

Tuy nhiên, ngay trong thời điểm sự kiện diễn ra, một thông báo từ Cơ quan Sở hữu trí tuệ quốc gia Trung Quốc đã kéo Xiaomi Auto Technology Co., Ltd. vào một tranh chấp bằng sáng chế. Bên khởi xướng là Công ty TNHH Công nghiệp Xe năng lượng mới Yanlu tại Sơn Đông, một doanh nghiệp nhỏ chỉ khoảng 20 nhân sự, chuyên sản xuất xe điện tốc độ thấp.

Doanh nghiệp nhỏ yêu cầu hủy ba bằng sáng chế của Xiaomi Auto

Theo thông tin công bố, Yanlu New Energy đã nộp đơn yêu cầu tuyên bố vô hiệu ba bằng sáng chế thiết kế của Xiaomi Auto, bao gồm thiết kế cản sau, cản trước và cụm đèn pha trước. Các yếu tố này được cho là nằm trong thiết kế chủ đạo của các mẫu SU7 và YU7.

Phiên điều trần trực tiếp dự kiến diễn ra vào sáng 26/3.

Theo quy định tại Điều 45 của Luật Sáng chế Trung Quốc, bất kỳ tổ chức hoặc cá nhân nào cũng có quyền yêu cầu cơ quan quản lý tuyên bố vô hiệu một bằng sáng chế nếu cho rằng việc cấp quyền không phù hợp pháp luật. Cơ chế này nhằm đảm bảo việc cấp bằng sáng chế không bị sai lệch.

Đây được xem là vụ tranh chấp bằng sáng chế công khai đầu tiên liên quan đến Xiaomi Auto.

Động cơ phía sau: phòng vệ hay chủ động tấn công?

Giới phân tích cho rằng, với quy mô nhỏ, các doanh nghiệp như Yanlu thường ở thế bất lợi trong các tranh chấp sở hữu trí tuệ do hạn chế về nguồn lực pháp lý và chiến lược bằng sáng chế.

Do đó, việc chủ động yêu cầu hủy bằng sáng chế của một “ông lớn” có thể xuất phát từ hai khả năng, hoặc là biện pháp phòng vệ sau khi bị cáo buộc vi phạm, hoặc là bước đi nhằm loại bỏ rủi ro trước khi tung sản phẩm ra thị trường.

Yanlu hiện chưa đưa ra bình luận chính thức, trong khi Xiaomi cũng chưa phản hồi công khai.

Hệ thống bằng sáng chế được chuẩn bị bài bản

Ba bằng sáng chế bị yêu cầu hủy đều được Xiaomi nộp đơn ngày 19/1/2023 và chỉ được cấp vào năm 2025, chậm hơn so với thời gian xét duyệt thông thường. Theo các chuyên gia, doanh nghiệp có thể sử dụng cơ chế “trì hoãn xét duyệt” để đồng bộ thời điểm công bố với kế hoạch ra mắt sản phẩm, tránh lộ thiết kế sớm.

Đáng chú ý, ngay sau khi được cấp bằng, Xiaomi đã nhanh chóng xin báo cáo đánh giá bằng sáng chế, tài liệu quan trọng để chứng minh tính ổn định của quyền sở hữu trong các tranh chấp pháp lý. Kết quả đánh giá được cho là có lợi cho Xiaomi.

Theo nhận định chuyên môn, với mức độ ổn định cao của các bằng sáng chế này, khả năng Yanlu thành công trong việc yêu cầu vô hiệu là không lớn.

Từ “học hỏi” đến bị “sao chép”

Trước đó, Xiaomi Auto từng gây tranh cãi khi mẫu SU7 có nhiều điểm tương đồng với Porsche Taycan, khiến cộng đồng mạng gọi vui là “Porsche-Mi”. Đại diện Xiaomi thừa nhận có tham khảo tiêu chuẩn của Porsche nhằm tạo ra sản phẩm cạnh tranh.

Ngược lại, vào năm 2025, trên mạng xuất hiện hình ảnh một mẫu xe điện tốc độ thấp có thiết kế gần như sao chép SU7 và YU7, từ phần đầu xe, thân xe đến cụm đèn hậu. Điều này làm dấy lên lo ngại về việc “bình dân hóa” thiết kế cao cấp, ảnh hưởng đến hình ảnh thương hiệu.

Rủi ro thương hiệu và cuộc chơi thị trường

Theo các chuyên gia, việc bị sao chép thiết kế có thể làm suy giảm giá trị thương hiệu của Xiaomi Auto, đặc biệt khi hãng định vị ở phân khúc cao cấp. Sự xuất hiện của các sản phẩm giá rẻ, chất lượng thấp nhưng có hình thức tương tự có thể làm giảm tính độc quyền và sức hấp dẫn đối với khách hàng mục tiêu.

Tuy nhiên, câu chuyện cũng phản ánh tính hai chiều của thị trường, khi chính Xiaomi từng bị đặt nghi vấn “học hỏi thiết kế”. Trong bối cảnh pháp lý quốc tế, việc xác định vi phạm thiết kế đòi hỏi tiêu chí rất chặt chẽ, thường dựa trên khả năng gây nhầm lẫn đối với người tiêu dùng phổ thông.

Hiện vụ việc vẫn chưa có kết luận, song động thái của một doanh nghiệp nhỏ thách thức tập đoàn lớn như Xiaomi đang thu hút sự chú ý của giới quan sát, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh và bảo vệ sở hữu trí tuệ ngày càng phức tạp trong ngành ô tô điện.

Quỳnh Trang