Trọng tâm của phiên thảo luận là việc thể chế hóa chủ trương xây dựng nền báo chí gắn với đổi mới sáng tạo và phân cấp mạnh mẽ hơn trong công tác quản lý.

Cần cơ chế đặc thù cho "Tạp chí Khoa học" và Đổi mới Sáng tạo 

Một trong những điểm nóng được đại biểu Bùi Hoài Sơn (Đoàn Hà Nội) đề cập là sự cần thiết phải đặt tạp chí khoa học đúng vị trí, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ. Đại biểu kiến nghị dự thảo Luật cần phân loại rõ ràng giữa tạp chí khoa học (với nhiệm vụ công bố kết quả nghiên cứu, phản biện chính sách) và tạp chí chuyên ngành (phổ biến thông tin ứng dụng).

Đặc biệt, để gắn kết hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, cần có cơ chế thuận lợi hơn cho tạp chí khoa học trong việc cấp phép, tự chủ tài chính, xuất bản đa ngôn ngữ và công bố quốc tế. Đề xuất bổ sung chính sách chuyển đổi số, như xây dựng cơ sở dữ liệu số và cấp mã định danh quốc tế, được kỳ vọng sẽ giúp báo chí khoa học Việt Nam hội nhập và lan tỏa thành tựu nghiên cứu trên trường quốc tế.

Cũng về tạp chí, đại biểu Bùi Hoài Sơn và đại biểu Lê Nhật Thành (Đoàn Hà Nội) bày tỏ lo ngại về quy định giới hạn tạp chí chỉ đưa tin "về hoạt động, lĩnh vực hoạt động của cơ quan chủ quản", cho rằng điều này chưa phù hợp với thực tiễn khi các tạp chí vẫn đăng tải thông tin chính trị, kinh tế, xã hội quan trọng. Đại biểu Lê Nhật Thành cũng chỉ ra sự bất hợp lý khi không công nhận người làm việc tại tạp chí khoa học là nhà báo (Điều 29 dự thảo), dẫn đến sự bất bình đẳng trong việc tiếp cận thông tin.

Thúc đẩy báo chí đối ngoại và phân cấp quản lý 

Nhằm thực hiện Nghị quyết số 59-NQ/TW về nâng cao chất lượng và hiệu quả hội nhập quốc tế, Luật Báo chí sửa đổi cần nhấn mạnh hơn vai trò của báo chí đối ngoại. Đại biểu Bùi Hoài Sơn đề xuất khuyến khích phát triển các kênh báo chí, truyền hình đa ngôn ngữ, đặc biệt là tiếng Anh và ngôn ngữ của các nước láng giềng. Việc mở rộng các mô hình như kênh "Vietnam Today" cùng với cơ chế hợp tác sản xuất nội dung với các đối tác quốc tế sẽ giúp hình ảnh Việt Nam được phản ánh chân thực, hiện đại.

Về quản lý Nhà nước, xu hướng phân cấp, phân quyền được ủng hộ. Dù dự thảo đã quy định UBND cấp tỉnh quản lý báo chí địa phương, đại biểu Bùi Hoài Sơn kiến nghị cần làm rõ hơn thẩm quyền và trách nhiệm phối hợp của tỉnh đối với văn phòng đại diện, phóng viên thường trú của báo chí Trung ương. Việc mở rộng quyền cấp phép một số ấn phẩm cho địa phương sẽ giúp báo chí gắn kết hơn với đời sống dân sinh, đồng thời giảm tải cho cơ quan quản lý Trung ương.

Mở đường cho Báo chí trở thành Ngành Công nghiệp Văn hóa 

Nhiều ý kiến thảo luận đã thống nhất rằng Luật Báo chí sửa đổi không chỉ là khung pháp lý cho hoạt động báo chí mà còn phải mở đường cho báo chí phát triển như một ngành công nghiệp văn hóa hiện đại. Báo chí ngày nay là sản phẩm sáng tạo mang giá trị kinh tế, gắn kết với điện ảnh, âm nhạc và quảng cáo.

Để hiện thực hóa điều này, Luật cần có cơ chế tài chính đột phá, không chỉ dựa trên đặt hàng, đấu thầu nhiệm vụ công mà còn mở rộng khung pháp lý cho các hình thức liên kết, xã hội hóa, hợp tác công - tư. Việc áp dụng chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, tín dụng cho các cơ quan báo chí và đối tác liên kết khi tổ chức các sự kiện văn hóa lớn là cần thiết, giúp báo chí tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị văn hóa – sáng tạo.

Các đại biểu Quốc hội đều thống nhất rằng Luật Báo chí (sửa đổi) phải là một bước tiến mạnh mẽ, tạo hành lang pháp lý để báo chí không chỉ thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị, mà còn khai thác tối đa tiềm năng đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và quảng bá hình ảnh quốc gia.

Hương Mi