Mỗi năm, vào ngày 26/4, cộng đồng sáng tạo toàn cầu lại cùng nhau hướng về Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới, sáng kiến do World Intellectual Property Organization (WIPO)  khởi xướng nhằm nâng cao nhận thức về vai trò của quyền sở hữu trí tuệ trong đời sống kinh tế, văn hóa và xã hội. Năm 2026, thông điệp được lựa chọn là “Game Changers: IP Powering Sports Innovation”, tạm dịch “Những nhân tố thay đổi cuộc chơi: Sở hữu trí tuệ thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong thể thao”.

Theo WIPO, ở hữu trí tuệ, động lực thầm lặng phía sau thành công của thể thaoThiết bị thi đấu tiên tiến, bản sắc đội tuyển, những khoảnh khắc thể thao được truyền hình trực tiếp tới hàng triệu khán giả, tất cả đều gắn chặt với hệ thống quyền sở hữu trí tuệ. Bằng sáng chế bảo hộ các công nghệ mới, kiểu dáng công nghiệp tôn vinh yếu tố thẩm mỹ, nhãn hiệu xây dựng giá trị thương hiệu, còn quyền tác giả và quyền liên quan đảm bảo nguồn thu từ phát sóng và truyền thông.

Thể thao ngày nay không chỉ dừng lại ở sân cỏ hay nhà thi đấu. Lĩnh vực này giao thoa mạnh mẽ với thời trang, giải trí, truyền thông, chăm sóc sức khỏe, trò chơi điện tử và ngành hàng tiêu dùng. Một đôi giày thể thao bạn đang mang có thể tích hợp hàng loạt sáng chế về vật liệu, thiết kế và công nghệ đệm khí. Logo của đội bóng yêu thích là tài sản nhãn hiệu có giá trị hàng triệu đô la. Những trận cầu đỉnh cao được truyền hình toàn cầu nhờ cơ chế bảo hộ quyền phát sóng.

Chính quyền sở hữu trí tuệ tạo nền tảng pháp lý cho các giao dịch thương mại quan trọng như cấp phép, nhượng quyền, tài trợ, kinh doanh sản phẩm lưu niệm. Nhờ đó, các tổ chức thể thao có nguồn lực để tổ chức sự kiện quy mô lớn, phát triển phong trào và đóng góp đáng kể vào kinh tế toàn cầu thông qua tạo việc làm và đầu tư hạ tầng.

Những trụ cột SHTT trong kinh doanh thể thao

Bằng sáng chế trong thể thaoTừ giày chạy bộ, đồ bơi, vợt tennis cho đến trái bóng, các nhà sáng chế không ngừng cải tiến vật liệu và cấu trúc nhằm nâng cao thành tích và đảm bảo an toàn cho vận động viên.

Nhãn hiệu và thương hiệuThương hiệu là tài sản cốt lõi tạo nên lòng trung thành của người hâm mộ và giá trị thương mại bền vững. Bản sắc đội tuyển, biểu trưng giải đấu, linh vật, tất cả đều được bảo hộ để ngăn chặn xâm phạm và hàng giả.

Kiểu dáng công nghiệpYếu tố thẩm mỹ trong trang phục, dụng cụ thi đấu và sản phẩm lưu niệm góp phần định hình xu hướng, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

Quyền tác giả và quyền phát sóngMối quan hệ giữa thể thao và truyền hình, nền tảng số được xây dựng trên nền tảng quyền tác giả và quyền liên quan, đặc biệt là quyền của tổ chức phát sóng. Đây là nguồn thu chủ lực giúp duy trì và mở rộng các giải đấu lớn.

Giải quyết tranh chấp trong thể thaoTrong bối cảnh giá trị thương mại ngày càng cao, các tranh chấp liên quan đến nhãn hiệu, bản quyền, hợp đồng tài trợ hay chuyển nhượng quyền khai thác hình ảnh cũng gia tăng. Hệ thống bảo hộ SHTT hiệu quả giúp bảo đảm cạnh tranh lành mạnh và ổn định thị trường.

Cuộc thi video chào mừng Ngày SHTT thế giới 2026

Nhân dịp này, WIPO tổ chức Cuộc thi Video cho người trẻ với chủ đề “Game Changers: IP Powering Sports Innovation”. Cuộc thi kêu gọi cá nhân hoặc nhóm, tối đa 10 người, thực hiện video dài từ 60 đến 90 giây, thể hiện cách quyền SHTT thúc đẩy đổi mới và sáng tạo trong thể thao.

Người tham gia, hoặc ít nhất một thành viên trong nhóm, phải trong độ tuổi từ 18 đến 35 tại thời điểm nộp bài. Mỗi cá nhân hoặc nhóm chỉ được gửi một tác phẩm.

Mốc thời gian quan trọng:

• Phát động: 8/1/2026

• Hạn nộp bài: 15/3/2026, 23 giờ 59 phút CET

• Bình chọn công khai: 6/4 đến 19/4/2026

• Công bố kết quả: 24/4/2026

Giải thưởng gồm:

• Giải Nhất: Thiết bị kỹ thuật số trị giá tối đa 3.000 CHF

• Giải Nhì: Tối đa 2.000 CHF

• Giải Ba: Tối đa 1.000 CHF

• Giải Bình chọn của công chúng: Tối đa 500 CHF

• 20 bài xuất sắc nhất được tham gia chương trình đào tạo của Học viện WIPO

Video dự thi phải là tác phẩm gốc, chưa từng công bố hay đạt giải ở cuộc thi khác, không chứa watermark, ở định dạng MP4, không gắn phụ đề trực tiếp trong file và không vi phạm quyền sở hữu trí tuệ của bên thứ ba. Người dự thi phải cung cấp bằng chứng được phép sử dụng nhạc nền hoặc bản ghi âm nếu có. Ban giám khảo sẽ đánh giá dựa trên mức độ bám sát chủ đề, tính sáng tạo, thông điệp, hình ảnh và tác động truyền thông. Kết quả của ban giám khảo là quyết định cuối cùng.

Lịch sử Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới

Năm 2000, các quốc gia thành viên của WIPO đã chọn ngày 26 tháng 4, ngày Công ước WIPO có hiệu lực vào năm 1970, làm Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới. Đây là dịp để cộng đồng toàn cầu nhìn nhận cách một hệ thống SHTT cân bằng có thể thúc đẩy nghệ thuật phát triển và hỗ trợ tiến bộ công nghệ vì lợi ích chung của nhân loại.

Thông điệp năm 2026 nhấn mạnh rằng phía sau mỗi kỷ lục, mỗi thiết kế đột phá, mỗi thương hiệu thể thao toàn cầu là nỗ lực sáng tạo được bảo hộ và khuyến khích bởi quyền sở hữu trí tuệ. Khi sáng chế, nhãn hiệu, kiểu dáng và quyền tác giả được tôn trọng, ngành công nghiệp thể thao có thể tiếp tục phát triển năng động, bao trùm và bền vững, mang lại giá trị cho vận động viên, người hâm mộ và toàn xã hội.

Thái An