Tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội sáng 12/1, một vấn đề nóng bỏng đã được đưa ra nghị trường với sự quyết liệt của Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải: Trách nhiệm quản lý ở đâu khi hàng chục nghìn hộp pate nhiễm bệnh đã kịp "len lỏi" vào bữa ăn của người dân?

Tiếng chuông cảnh báo từ một thương hiệu quốc gia

Vụ việc bắt đầu phát lộ từ tháng 9/2025, khi Công an TP Hải Phòng chặn đứng hai xe tải chở thịt lợn dương tính với virus tả lợn châu Phi. Cuộc điều tra mở rộng sau đó đã bóc tách một sự thật: Kho lạnh của Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long – một cái tên vốn dĩ quen thuộc và uy tín trên thị trường – đang lưu giữ tới 130 tấn thịt lợn đông lạnh nhiễm bệnh.

Đáng chú ý, chỉ trong vỏn vẹn hai ngày (6 và 7/9/2025), doanh nghiệp này đã kịp "hô biến" một phần số thịt bẩn thành hơn 1,7 tấn pate thành phẩm, tương đương khoảng 14.000 hộp thiếc. Không dừng lại ở đó, hàng tấn sản phẩm khác như chả giò rế, chả giò đặc biệt cũng được xác định dương tính với virus dịch bệnh, cùng với hàng chục nghìn kg bì heo, da gà chứa vi khuẩn Salmonella spp – tác nhân gây nhiễm độc đường ruột nghiêm trọng.

Sự bất chấp của một nhãn hàng lớn đã khiến dư luận hoang mang. Ngay cả bà Nguyễn Thanh Hải cũng thừa nhận gia đình bà thường xuyên sử dụng các sản phẩm này, từ thịt hộp đến pate. Điều này cho thấy tính nghiêm trọng của vụ việc: Khi một thương hiệu được tin tưởng nhất cũng vi phạm, niềm tin của người tiêu dùng đối với toàn bộ thị trường thực phẩm chế biến sẵn sẽ bị lung lay dữ dội.

Nghi vấn che giấu dịch bệnh và "quy trình khép kín" sai phạm

Câu hỏi lớn nhất được đặt ra tại phiên họp Quốc hội là: Tại sao hàng trăm tấn lợn bệnh không được tiêu hủy theo đúng quy định pháp luật mà lại có thể được thu gom và vận chuyển xuyên tỉnh?

Theo kế hoạch hành động ứng phó khẩn cấp được ban hành từ năm 2018, tất cả lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi bắt buộc phải tiêu hủy. Tuy nhiên, thực tế đã diễn ra một kịch bản hoàn toàn khác. Cơ quan công an nhận định đây là một "đường dây khép kín" từ khâu thu mua tại Hưng Yên, vận chuyển trái phép cho đến khâu đưa vào dây chuyền sản xuất tại Hải Phòng.

Bà Nguyễn Thanh Hải đặt vấn đề về sự tồn tại của hiện tượng che giấu dịch bệnh để trục lợi. Nếu chính quyền địa phương và các cơ quan thú y thực hiện đúng chức trách giám sát tiêu hủy tại nguồn (nơi phát dịch), số thịt này đã không thể rời khỏi chuồng trại, chứ chưa nói đến việc vượt qua các chốt kiểm dịch để vào nhà máy. "Công tác tổ chức trong một số khâu có hạn chế, có lỗ hổng, có tiêu cực", bà Hải nhấn mạnh, đồng thời yêu cầu làm rõ cơ quan nào chịu trách nhiệm chính trong việc để xảy ra sai phạm hệ thống này.

Trách nhiệm quản lý Nhà nước trước những "con sâu làm rầu nồi canh"

Vụ án tại Đồ hộp Hạ Long không phải là một sự cố đơn lẻ mà được nhìn nhận như một minh chứng cho sự lỏng lẻo trong quản lý hậu kiểm. Việc Tổng Giám đốc Trương Sỹ Toàn cùng các cán bộ quản lý chất lượng bị bắt giam là bước xử lý cần thiết về mặt hình sự. Tuy nhiên, điều mà Quốc hội và người dân quan tâm hơn cả là trách nhiệm của các cơ quan quản lý Nhà nước liên quan như ngành Nông nghiệp, Công Thương và Y tế.

Bà Nguyễn Thanh Hải cho rằng, dù Đảng và Nhà nước đã có những nghị quyết rất cụ thể về bảo vệ và nâng cao sức khỏe Nhân dân, nhưng những nỗ lực ấy sẽ trở nên vô nghĩa nếu môi trường sống bị ô nhiễm và thực phẩm mất an toàn vẫn "hiên ngang" tồn tại.

Nhà máy Đồ hộp Hạ Long tại Hải Phòng đã tạm dừng sản xuất từ ngày 12/1. Toàn bộ số thịt bẩn và sản phẩm nhiễm bệnh đã bị tiêu hủy vào cuối năm ngoái. Thế nhưng, dư âm của nó vẫn còn đó.

Yêu cầu rà soát toàn bộ các loại đồ hộp đang lưu thông trên thị trường và đưa ra cảnh báo sớm cho người dân là một nhiệm vụ cấp thiết. Đã đến lúc cần một cơ chế giám sát thực quyền và minh bạch hơn, nơi mà mỗi miếng thịt từ chuồng trại đến bàn ăn phải được kiểm soát chặt chẽ, không để "lỗ hổng" quản lý trở thành kẽ hở cho những hành vi đầu độc người tiêu dùng.

Hương Mi