Nỗ lực kéo dài nhiều năm của các hãng thu âm lớn nhằm buộc các nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) chịu trách nhiệm cho hành vi vi phạm bản quyền của người dùng đã chịu thất bại nặng nề tại Tòa Tối cao Mỹ.

Trong vụ kiện giữa hãng cáp Internet Cox Communications và Sony Music Entertainment, Tòa Tối cao Mỹ kết luận Cox không phải chịu trách nhiệm theo Đạo luật Bản quyền Thiên niên kỷ số (DMCA) khi khách hàng của hãng sử dụng kết nối Internet để tải lên hoặc tải xuống nội dung vi phạm bản quyền.

Các hãng thu âm cho rằng sau khi được thông báo nhiều lần về các thuê bao tái phạm, Cox lẽ ra phải chấm dứt dịch vụ đối với những người dùng này.

Một bồi thẩm đoàn từng đứng về phía Sony năm 2019 và tuyên Cox phải bồi thường tới 1 tỷ USD. Dù mức bồi thường này bị tòa phúc thẩm hủy vào năm 2024, tòa vẫn cho rằng Cox có hành vi “vi phạm bản quyền góp phần” (contributory copyright infringement), tức góp phần tạo điều kiện cho người khác vi phạm bản quyền.

Tuy nhiên, ngày 25/3/2026, Tòa Tối cao Mỹ đã nhất trí đứng về phía Cox. Tòa cho rằng Cox không “xúi giục” khách hàng vi phạm bản quyền và cũng không “thiết kế riêng” dịch vụ Internet nhằm phục vụ hành vi vi phạm.

Phán quyết này cũng là thất bại đối với Warner Music và Universal Music, hai hãng thu âm tham gia cùng Sony trong vụ kiện. Sau quyết định của Tòa Tối cao, các hãng thu âm đã rút các vụ kiện tương tự nhằm vào Verizon và Altice.

Phán quyết có thể bảo vệ nhiều công ty công nghệ

Theo các chuyên gia pháp lý, tác động của vụ Cox có thể vượt xa lĩnh vực Internet băng thông rộng.

Luật sư Christopher Cariello, thành viên nhóm pháp lý bảo vệ Cox tại Tòa Tối cao, cho rằng phán quyết này có thể áp dụng cho hầu hết các nhà cung cấp công nghệ.

Ông nhận định nếu một công ty chỉ cung cấp công nghệ mà người dùng sau đó sử dụng để vi phạm bản quyền, thì cách phân tích trách nhiệm sẽ tương tự vụ Cox.

Nhiều công ty công nghệ đã bắt đầu viện dẫn phán quyết này để tự bảo vệ trong các vụ kiện bản quyền, gồm Google, Meta, mạng xã hội X của Elon Musk và Nvidia.

Trang Yout, dịch vụ cho phép chuyển video YouTube thành file âm thanh tải xuống, cũng đã viện dẫn vụ Cox trong tranh chấp với Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Mỹ (RIAA).

Theo Cariello, sau phán quyết của Tòa Tối cao, nguyên đơn muốn chứng minh hành vi “vi phạm bản quyền góp phần” phải chỉ ra được “ý đồ có lỗi” của nhà cung cấp dịch vụ.

Ông nhấn mạnh: “Nếu một công ty chỉ nằm trong hệ sinh thái Internet rộng lớn giữa người dùng cuối và chủ sở hữu bản quyền, thì vụ Cox sẽ được áp dụng”.

Các doanh nghiệp AI có thể hưởng lợi từ phán quyết

Các công ty AI được xem là một trong những bên hưởng lợi lớn từ phán quyết này.

Cariello cho rằng các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) có nhiều mục đích sử dụng hợp pháp và không được thiết kế riêng cho hành vi vi phạm bản quyền. Vì vậy, chúng khó bị quy kết trách nhiệm theo tiêu chuẩn mới mà Tòa Tối cao đưa ra.

Nvidia đã viện dẫn vụ Cox trong vụ kiện do các tác giả khởi xướng, cáo buộc hãng sử dụng sách có bản quyền để huấn luyện mô hình AI.

Theo Nvidia, nền tảng phát triển AI NeMo Megatron là công nghệ đa mục đích với nhiều ứng dụng hợp pháp, nên không thể bị coi là “thiết kế riêng cho vi phạm bản quyền” theo lập luận của Tòa Tối cao.

Meta cũng sử dụng vụ Cox để phản bác cáo buộc liên quan đến việc dùng mạng chia sẻ ngang hàng nhằm tải dữ liệu huấn luyện AI.

Trong khi đó, Google viện dẫn phán quyết này để yêu cầu bác bỏ vụ kiện của các nhà xuất bản sách giáo khoa, vốn cáo buộc nền tảng mua sắm của Google quảng bá các bản sao lậu.

Google lập luận rằng Tòa Tối cao đã bác bỏ học thuyết cũ dựa trên tiêu chí “biết rõ và đóng góp đáng kể” vào hành vi vi phạm.

Tòa Tối cao thu hẹp trách nhiệm pháp lý

Giáo sư luật Bruce Boyden của Đại học Marquette nhận định phán quyết mới đã thu hẹp đáng kể khái niệm “vi phạm bản quyền góp phần”.

Theo ông, Tòa Tối cao xác định một công ty chỉ bị quy trách nhiệm nếu có hành vi chủ động kích động hành vi vi phạm bản quyền hoặc thiết kế, điều chỉnh dịch vụ nhằm phục vụ hành vi vi phạm.

Ngoài hai trường hợp này, việc chỉ biết rằng người dùng có thể vi phạm bản quyền sẽ không đủ để cấu thành trách nhiệm pháp lý.

Điều này đánh dấu thay đổi lớn so với tiêu chuẩn pháp lý trước đây, vốn cho phép quy trách nhiệm nếu doanh nghiệp “biết rõ” và “đóng góp đáng kể” vào hành vi vi phạm.

Giáo sư Laura Heymann của Đại học William & Mary cho rằng phán quyết hiện vẫn để lại nhiều khoảng trống pháp lý, vì Tòa Tối cao chưa giải thích chi tiết cách áp dụng tiêu chuẩn mới trong các tình huống khác ngoài vụ Cox.

Theo bà, các tòa án cấp dưới có thể sẽ phải tiếp tục tranh luận về việc thế nào là “thiết kế riêng cho vi phạm bản quyền” hoặc “khuyến khích vi phạm”.

DMCA có nguy cơ mất tác dụng

Một trong những điểm gây tranh cãi nhất là tác động của phán quyết đối với cơ chế “vùng an toàn” trong DMCA.

Theo Điều 512 của DMCA, các nhà cung cấp dịch vụ Internet được miễn trách nhiệm tài chính nếu hợp tác với chủ sở hữu bản quyền trong việc gỡ bỏ nội dung vi phạm và xử lý người dùng tái phạm.

Tuy nhiên, Thẩm phán Sonia Sotomayor cho rằng phán quyết của đa số đã làm suy yếu cơ chế này. Theo bà, nếu ISP gần như không còn nguy cơ bị kiện vì hành vi của người dùng, họ sẽ ít động lực hơn để thực thi chính sách chống vi phạm bản quyền.

Dù vậy, Sotomayor và Thẩm phán Ketanji Brown Jackson vẫn đồng ý rằng Sony không chứng minh được Cox có ý định hỗ trợ vi phạm bản quyền.

Các hãng giải trí có thể đổi chiến lược

Sau thất bại trong vụ Cox, giới chuyên gia cho rằng các hãng giải trí có thể buộc phải chuyển hướng sang kiện trực tiếp người dùng vi phạm bản quyền.

Trước đây, Sony, Warner và Universal từng kiện nhiều cá nhân tải nhạc lậu. Một vụ kiện năm 2007 từng dẫn tới khoản bồi thường 675.000 USD đối với một người dùng Internet.

Tuy nhiên, việc kiện từng cá nhân bị đánh giá là tốn kém, hiệu quả hạn chế và có nguy cơ gây phản ứng tiêu cực trong dư luận.

Cariello cho rằng các chủ sở hữu bản quyền vẫn có thể tìm kiếm những lý thuyết pháp lý mới sau thất bại tại Tòa Tối cao. Tuy nhiên, ông nhận định kiểu lập luận “cung cấp sản phẩm dù biết người dùng có thể vi phạm bản quyền” sẽ không còn dễ thành công sau vụ Cox.

Thái An/ Theo arstechnica.com