Vụ án đặc biệt nghiêm trọng này đã phanh phui hành vi chiếm đoạt hơn 7.000 tỷ đồng, đồng thời cho thấy những bất cập trong quản lý đất đai và tài sản công, đặt ra bài toán khó về quyền lợi của hàng trăm nhà đầu tư.

Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Tạm giữ số tài sản "khủng" 

Trong số 9 bị can bị truy tố, ông Nguyễn Văn Hậu (còn gọi là Hậu "Phúc Sơn"), Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty Phúc Sơn, bị truy tố tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản".

Theo cáo trạng, khu đất quốc phòng tại Sân bay Nha Trang chưa hoàn tất các thủ tục pháp lý cơ bản như: chưa có quyết định thu hồi đất, giao đất; dự án Khu trung tâm đô thị Thương mại - Dịch vụ - Tài chính - Du lịch Nha Trang chưa được phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500, chưa được công nhận chủ đầu tư, chưa bàn giao đất thực địa và cấp phép xây dựng hạ tầng. Đặc biệt, Công ty Phúc Sơn chưa được phép huy động vốn và chuyển nhượng đất nền.

Mặc dù biết rõ những vướng mắc pháp lý này, Nguyễn Văn Hậu vẫn chỉ đạo nhân viên tổ chức truyền thông, giới thiệu sai sự thật rằng dự án đã đủ thủ tục pháp lý và tiến hành phân phối, bán hàng.

Tính đến thời điểm khởi tố, Hậu đã ký 983 hợp đồng tiến trình chuyển nhượng quyền sử dụng đất với 683 cá nhân, qua đó chiếm đoạt tổng số tiền hơn 7.000 tỷ đồng. Trong số tiền này, gần 6.000 tỷ đồng được ghi vào sổ sách công ty, còn hơn 1.000 tỷ đồng Hậu chỉ đạo nhân viên để ngoài sổ sách để sử dụng cá nhân.

Quá trình điều tra, Cơ quan Điều tra hình sự Bộ Quốc phòng đã kê biên, thu giữ nhiều tài sản có giá trị lớn:

1.422 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ hồng) đứng tên các tổ chức, cá nhân.

501 lượng kim loại màu vàng thu giữ của Nguyễn Văn Hậu.

33 lượng kim loại màu vàng thu giữ của Nguyễn Thị Hằng (cũng là bị can trong vụ án).

1 ô tô Mercedes S600 đăng ký tên Công ty cổ phần tập đoàn Phúc Sơn

Chồng chéo pháp lý và Buông lỏng quản lý 

Cáo trạng đã chỉ ra những nguyên nhân dẫn đến sai phạm nghiêm trọng này, không chỉ từ phía các bị can mà còn từ những lỗ hổng trong hệ thống quản lý:

Chính sách pháp luật chưa đồng bộ: Các quy định về quản lý đất đai, quản lý tài sản công còn nhiều chồng chéo, bất cập, vướng mắc, gây khó khăn trong việc xác định thẩm quyền, trình tự thủ tục giao đất, thu hồi đất.

Vi phạm của cán bộ có chức vụ: Các bị can là người có chức vụ, quyền hạn đã không nắm chắc các quy định của pháp luật, dẫn đến vi phạm, gây lãng phí nguồn tài nguyên.

Quản lý thị trường lỏng lẻo: Công tác quản lý thị trường kinh doanh bất động sản tại tỉnh Khánh Hòa bị buông lỏng, để doanh nghiệp đưa bất động sản vào kinh doanh khi chưa đủ điều kiện và chưa được cấp phép.

Thiếu kiểm soát giao dịch: Tình trạng giao dịch chuyển nhượng đất đai không được kiểm soát, không được đăng ký, cùng với sự tràn lan của hoạt động môi giới tự do, thiếu chế tài quản lý cụ thể.

Viện kiểm sát Quân sự Trung ương nhận định chính việc các bị can không thực hiện đúng trách nhiệm trong thu hồi, bàn giao đất, giao dự án đã tạo điều kiện để Nguyễn Văn Hậu lợi dụng, thực hiện hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản của người dân.

Kiến nghị của nhà đầu tư: Nỗi lo mất trắng 7.000 tỷ đồng 

Trong đơn kiến nghị gửi các cấp liên quan, hơn 500 nhà đầu tư bày tỏ mong muốn được rà soát, tháo gỡ vướng mắc về thủ tục pháp lý để dự án tiếp tục triển khai, đảm bảo hài hòa lợi ích của Nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp người dân, nhà đầu tư đã ký Hợp đồng tiến trình thực hiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất hạ tầng thuộc dự án Sân bay Nha Trang với Công ty Phúc Sơn.

Theo đó, số tiền nhà đầu tư nộp vào Công ty Phúc Sơn có hồ sơ, chứng từ và hạch toán sổ sách. Số tiền thu được của khách hàng được sử dụng để đầu tư hạ tầng của dự án; thực hiện 3 dự án BT; nộp thuế; tiền sử dụng đất và các chi thường xuyên khác.

"Tổng số tiền đã huy động từ các nhà đầu tư ước tính lên đến 7.000 tỷ đồng. Nhiều người dân đã phải vay vốn ngân hàng, bán tài sản tích lũy cả đời, do đó, việc dừng dự án sẽ đẩy họ vào trạng thái thua lỗ, mất khả năng thanh toán và phát sinh nợ xấu trong hệ thống tài chính", nhà đầu tư nêu kiến nghị.

Theo Diễn đàn Doanh nghiệp, đứng trước nguyện vọng này, luật sư Nguyễn Xuân Anh (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) nhận định hợp đồng giữa Công ty Phúc Sơn và khách hàng là hợp đồng hợp tác đầu tư (tiến trình góp vốn để chuyển nhượng quyền sử dụng đất sau khi đủ điều kiện), không phải hợp đồng mua bán đất ngay lập tức, 

Luật sư nhấn mạnh: "Họ không phải là người gây ra lỗi, việc ký kết hợp đồng là đúng trình tự, quy định pháp luật, thực hiện giao dịch trên cơ sở các quyết định của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền."

Theo luật sư, các cơ quan quản lý cần xem xét quyền lợi của các nhà đầu tư một cách thấu đáo, thận trọng trên cơ sở pháp luật dân sự. Việc để dự án tiếp tục được triển khai và người dân nhận đất theo cam kết là nguyện vọng có cơ sở pháp lý, đồng thời tạo thuận lợi cho môi trường đầu tư.

Vụ án Sân bay Nha Trang là một hồi chuông cảnh tỉnh về sự cần thiết phải siết chặt kỷ cương, kỷ luật trong quản lý đất đai và đầu tư công, đồng thời đặt ra thách thức lớn cho các cơ quan chức năng trong việc vừa xử lý nghiêm minh các sai phạm, vừa đảm bảo hài hòa quyền lợi hợp pháp của người dân, nhà đầu tư.

Vân Anh