Đây là hoạt động nhằm tôn vinh những công trình xuất sắc có giá trị lý luận, thực tiễn và sức lan tỏa, đồng thời ghi nhận sự đóng góp của các tác giả, chuyên gia cùng những đơn vị làm công tác xuất bản.

Dấu ấn từ mùa giải đầu tiên

Chương trình trao giải được triển khai nhằm thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 03/NQ-CP của Chính phủ và Quyết định số 1169/QĐ-TTg ngày 16/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh truyền thông đến năm 2030. Trước đó, Đề án tổ chức giải thưởng đã được Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt theo Quyết định số 1884/QĐ-BKHCN ngày 23/3/2026.

Trong lần đầu tiên phát động, ban tổ chức đã nhận được 329 tác phẩm do hơn 40 nhà xuất bản, cơ quan và đơn vị liên kết gửi về dự thi. Quy trình chấm chọn được thực hiện nghiêm ngặt dựa trên các tiêu chí về giá trị khoa học, tính mới, khả năng ứng dụng thực tiễn và chất lượng xuất bản. Dù cơ cấu dự kiến ban đầu gồm 22 giải chia đều cho hai hình thức sách in và sách điện tử, hội đồng chuyên môn đã quyết định trao giải cho 10 tác phẩm đạt chuẩn mực cao nhất, bao gồm 9 tác phẩm sách in và 1 tác phẩm sách điện tử.

Tôn vinh các công trình khoa học giá trị

Giải thưởng cao nhất của mùa giải năm nay đã thuộc về bộ "Sách Đỏ Việt Nam" gồm hai tập do Nhà xuất bản Khoa học tự nhiên và Công nghệ phát hành. Trong đó, Tập 1 về chủ đề Động vật do GS.TS. Nguyễn Quảng Trường chủ biên, còn Tập 2 về Thực vật và nấm do GS.TS. Trần Thế Bách, TS. Nguyễn Thế Cường, TS. Đỗ Văn Hải và TS. Bùi Hồng Quang đồng chủ biên. Công trình cung cấp hệ thống dữ liệu toàn diện về các loài sinh vật quý hiếm, có nguy cơ bị đe dọa tại Việt Nam, tạo cơ sở khoa học quan trọng cho công tác bảo tồn đa dạng sinh học, nghiên cứu và quản lý tài nguyên thiên nhiên.

Ở hạng mục Giải Nhì, ba tác phẩm được vinh danh gồm: "AI và con người" của GS.TSKH. Hồ Tú Bảo (Nhà xuất bản Khoa học – Công nghệ – Truyền thông) – đây cũng là ấn phẩm sách điện tử duy nhất đạt giải; "Bình dân học vụ số – Kỹ năng số cơ bản" của TS. Trần Văn Khải (Nhà xuất bản Khoa học – Công nghệ – Truyền thông); và "Phát triển lực lượng sản xuất mới để đột phá trong kỷ nguyên số" của PGS.TS. Vũ Thanh Sơn (Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật).

Hội đồng nghệ thuật cũng trao ba Giải Ba cho các tác phẩm: "Cấp cứu ngoại viện" do PGS.TS. Hoàng Bùi Hải chủ biên (Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội liên kết cùng Công ty Cổ phần In sách Việt Nam); "Lịch sử chữ quốc ngữ (1615–1919)" của TS. Phạm Thị Kiều Ly (Nhà xuất bản Văn học liên kết cùng Công ty Cổ phần Sách Omega Việt Nam); và "An toàn điện hạt nhân" của GS.TS. Phạm Duy Hiển (Nhà xuất bản Khoa học – Công nghệ – Truyền thông).

Ngoài ra, ba Giải Khuyến khích thuộc về các cuốn sách: "Cẩm nang sử dụng kháng sinh trong bệnh viện" của TS.BS. Nguyễn Đức Long và PGS.TS. Trần Ngọc Sơn (Nhà xuất bản Y học liên kết với Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn); "Tầm nhìn cải cách cho quy hoạch phát triển đô thị tại Việt Nam – Nuôi dưỡng tương lai, tái lập trật tự nhân văn trong quy hoạch" của nhóm tác giả David Ching Heng Hoe, Trương Nam Thuận, Nguyễn Văn Vương, Lê Anh Dũng (Nhà xuất bản Xây dựng); cùng tác phẩm dịch "Kinh tế học vì lợi ích chung: Làm thế nào để các quyết định kinh tế phụng sự số đông" của tác giả Jean Tirole do dịch giả Phùng Quang Hưng thực hiện (Nhà xuất bản Thế giới liên kết với Công ty Cổ phần sách Omega Việt Nam).

Thúc đẩy lan tỏa tri thức và đổi mới sáng tạo

Các ấn phẩm được vinh danh đợt này phủ rộng trên nhiều lĩnh vực then chốt như khoa học tự nhiên, công nghệ, y tế, kinh tế, xã hội và kỹ năng số. Sự phong phú về chủ đề cũng như phương thức xuất bản phản ánh vai trò của sách trong việc kết nối tri thức chuyên sâu với đời sống thực tiễn, góp phần phổ biến các kết quả nghiên cứu khoa học đến đông đảo độc giả.

Việc tổ chức giải thưởng hướng tới mục tiêu khuyến khích đội ngũ trí thức, các nhà nghiên cứu và các nhà xuất bản tiếp tục đầu tư xây dựng những sản phẩm chất lượng cao. Qua đó, mối liên kết giữa nghiên cứu, xuất bản và truyền thông tri thức tiếp tục được củng cố, hình thành một kênh ghi nhận uy tín trong lĩnh vực xuất bản khoa học công nghệ, phục vụ mục tiêu phát triển chung của đất nước.

Phạm Tuấn