Trong bản dự thảo lần này, 84 công nghệ cao được lựa chọn không chỉ dừng lại ở việc cập nhật xu hướng mà còn đóng vai trò là "xương sống" cho hạ tầng số quốc gia. Đứng đầu danh sách là các công nghệ nền tảng của Cách mạng Công nghiệp 4.0 như Trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), Dữ liệu lớn (Big Data) và phân tích dữ liệu.

Đáng chú ý, dự thảo đã mở rộng sang các lĩnh vực mang tính tương lai như điện toán lượng tử, chuỗi khối (Blockchain) và bản sao số (Digital Twin). Đây là những công cụ then chốt để tối ưu hóa quản lý đô thị và sản xuất thông minh. Việc đưa các công nghệ thực tại mở rộng (XR) và an ninh mạng vào danh mục ưu tiên cho thấy tầm nhìn của cơ quan quản lý trong việc bảo vệ và phát triển không gian số an toàn, hiện đại.

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của dự thảo chính là lĩnh vực bán dẫn. Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực trở thành một "mắt xích" quan trọng trong chuỗi cung ứng vi mạch thế giới, việc ưu tiên các công nghệ thiết kế, chế tạo, đóng gói và kiểm thử vi mạch điện tử tích hợp (IC) là bước đi mang tính quyết định.

Đi đôi với bán dẫn là hệ sinh thái tự động hóa với robot công nghiệp, hệ thống sản xuất linh hoạt và máy công cụ điều khiển số thế hệ mới. Những công nghệ này được kỳ vọng sẽ thay đổi diện mạo ngành công nghiệp sản xuất, từ thâm dụng lao động sang tự động hóa hoàn toàn, giúp nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Nhóm công nghệ y sinh chiếm một tỷ trọng đáng kể với các kỹ thuật tiên tiến như chỉnh sửa gene, sinh học tổng hợp và công nghệ tế bào phục vụ y học. Đặc biệt, việc chú trọng vào sản xuất vaccine thế hệ mới và kháng thể đơn dòng cho thấy bài học kinh nghiệm từ sau đại dịch, nhấn mạnh khả năng tự chủ trong lĩnh vực y tế dự phòng và điều trị bệnh hiểm nghèo.

Trong nông nghiệp, hướng đi được xác định rõ là "thông minh và bền vững". Các công nghệ như canh tác không đất quy mô công nghiệp, sử dụng chế phẩm nano và chọn tạo giống bằng chỉ thị phân tử sẽ là lời giải cho bài toán biến đổi khí hậu đang diễn ra gay gắt tại Việt Nam.

Để thực hiện cam kết Net Zero, dự thảo đã đưa vào danh mục nhiều công nghệ năng lượng tái tạo, lưới điện thông minh và đặc biệt là công nghệ lưu trữ năng lượng tiên tiến (pin lithium hiệu năng cao). Lĩnh vực giao thông cũng chuyển dịch mạnh mẽ với hệ thống giao thông thông minh (ITS), hạ tầng đường sắt tốc độ cao và các phương tiện sử dụng năng lượng sạch như Hydro hoặc Hybrid.

Bên cạnh đó, lần đầu tiên các công nghệ về vệ tinh nhỏ, chùm vệ tinh tầm thấp và công nghệ phân tách đất hiếm được nhắc đến một cách cụ thể. Đây là những lĩnh vực đòi hỏi hàm lượng chất xám cực cao, đồng thời mở ra cơ hội khai thác tài nguyên chiến lược của quốc gia.

Dự thảo cũng đề ra danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược nhằm định hướng các lĩnh vực công nghệ lõi thời gian tới.

Danh mục gồm 11 nhóm công nghệ chiến lược: AI, điện toán đám mây và dữ liệu lớn, blockchain, mạng di động 5G/6G, robot và tự động hóa, chip bán dẫn, y sinh học tiên tiến, năng lượng và vật liệu mới, công nghệ đất hiếm, an ninh mạng và công nghệ hàng không vũ trụ.

Các sản phẩm công nghệ chiến lược tiêu biểu được nhắc tới gồm mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, trợ lý ảo, robot di động tự hành, chip AI và chip IoT, vaccine thế hệ mới, pin lithium và vệ tinh viễn thám.

So với danh mục ban hành năm 2025, dự thảo lần này không chỉ giữ vững 11 nhóm công nghệ chiến lược mà còn cụ thể hóa các giải pháp bảo mật hạ tầng và dữ liệu quốc gia. Điều này cho thấy sự nhất quán trong chính sách nhưng vẫn linh hoạt trước những biến động nhanh chóng của thị trường công nghệ thế giới.

Việc lấy ý kiến rộng rãi về dự thảo này là cơ hội để cộng đồng doanh nghiệp và các nhà khoa học đóng góp thực tế, giúp chính sách đi vào đời sống, tạo động lực mạnh mẽ cho Việt Nam bứt phá trong cuộc đua công nghệ toàn cầu những năm tới.

Hương Mi