Trong khuôn khổ Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam 2025, Hội nghị Bàn tròn Bộ trưởng về Quản trị Trí tuệ nhân tạo (AI) đã diễn ra với sự tham dự của lãnh đạo nhiều quốc gia, tổ chức quốc tế và các định chế đa phương. Sự kiện là diễn đàn để chia sẻ kinh nghiệm, thúc đẩy hợp tác và xây dựng thể chế AI có đạo đức, lấy con người làm trung tâm.

Burundi: Việt Nam là đối tác chiến lược trong chuyển đổi số

Phát biểu tại hội nghị, bà Inarukundo Francine, Thư ký thường trực Bộ Tài chính Burundi đánh giá cao công tác tổ chức của Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Theo Bà, những thành tựu của Việt Nam trong lĩnh vực số đã "định hướng cho tham vọng" phát triển của Burundi.

Bà cho biết, Burundi đang phối hợp với UNDP xây dựng Chiến lược Quốc gia về AI, tập trung vào quản trị công, y tế, giáo dục, nông nghiệp và dự báo khí hậu. Burundi  mong muốn mở rộng hợp tác với Việt Nam trong chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân tài trẻ và thành lập các phòng thí nghiệm đổi mới sáng tạo.

Theo bà Francine, thành công của Lumitel, công ty con của Viettel Global tại Burundi là minh chứng rõ nét cho hiệu quả hợp tác giữa hai nước, góp phần hiện đại hóa ngành viễn thông và tạo hàng nghìn việc làm.

"Burundi coi Việt Nam là đối tác chiến lược và anh em trên con đường hướng tới nền kinh tế số toàn diện, tự chủ và bền vững," bà nhấn mạnh.

Mozambique: AI phải được xem là tài sản công toàn cầu

Đại diện Chính phủ Mozambique chia sẻ về Chiến lược quốc gia về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, được thông qua tháng 7/2024, xác định AI, Internet vạn vật (IoT) và dữ liệu lớn (Big Data) là động lực phát triển đất nước.

Mozambique là một trong những quốc gia tiên phong được UNESCO lựa chọn để thực hiện Báo cáo Đánh giá Mức độ Sẵn sàng (RAM) về AI, với ba trụ cột chính, đó là: Pháp lý, thể chế và nâng cao năng lực. Báo cáo khuyến nghị nước này ban hành luật bảo vệ dữ liệu, thành lập Ủy ban quốc gia về AI và lồng ghép các nguyên tắc đạo đức vào quản trị công nghệ.

Đại diện của Mozambique nhấn mạnh, "Hành trình AI của Mozambique chỉ mới bắt đầu, nhưng được dẫn lối bởi tầm nhìn rõ ràng và ý chí chính trị vững chắc. AI không nên là đặc quyền của một vài quốc gia, mà là tài sản công toàn cầu". Mozambique hiện đang củng cố hành lang pháp lý về quản trị số, đồng thời đẩy mạnh các hoạt động học thuật, hội thảo và nghiên cứu AI trong nước.

UNESCO: Việt Nam có môi trường đặc biệt thuận lợi để phát triển AI

Tại hội nghị, ông Jonathan Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam đã trình bày kết quả Báo cáo RAM về AI tại Việt Nam, một trong những quốc gia đầu tiên ở châu Á hoàn thành đánh giá này.

Ông đánh giá cao Việt Nam về ý chí chính trị mạnh mẽ và định hướng chiến lược rõ ràng, đặc biệt qua Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và Luật Công nghiệp công nghệ số 2025, đạo luật đầu tiên có chương riêng về AI.

Báo cáo ghi nhận những tiến bộ vượt bậc: Nền kinh tế số chiếm 18,3% GDP, xuất khẩu công nghệ cao đạt 36% tổng kim ngạch thương mại, mạng Internet phủ 78% dân số, và 99,8% người dân có truy cập di động. Việt Nam hiện xếp thứ 26 thế giới về công bố khoa học AI, với hơn 4.000 bài nghiên cứu năm 2023.

Tuy nhiên, ông Jonathan Baker cũng chỉ ra thách thức về thiếu hụt nhân lực AI tay nghề cao và cơ hội thu hẹp khoảng cách giới trong STEM. UNESCO khuyến nghị Việt Nam thành lập Ủy ban Quốc gia về Đạo đức AI, tăng cường khung pháp lý và đầu tư vào trung tâm dữ liệu quy mô lớn.

"UNESCO và Liên Hợp Quốc cam kết đồng hành cùng Việt Nam trên hành trình phát triển một tương lai AI có đạo đức và bao trùm," ông Jonathan Baker khẳng định.

Ngay sau bài phát biểu của ông Jonathan Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam, lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam cùng UNESCO, EU và Liên Hợp Quốc đã thực hiện nghi thức bàn giao Báo cáo Đánh giá Mức độ Sẵn sàng về Đạo đức trong AI, đánh dấu bước tiến quan trọng trong hợp tác quốc tế về công nghệ.

Liên Hợp Quốc: Cùng hướng tới tương lai số lấy con người làm trung tâm

Gửi thông điệp tới hội nghị, ông Amandeep Singh Gill, Phó Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc, cho biết Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vừa thông qua nghị quyết thành lập Hội đồng Khoa học Quốc tế về AI và Đối thoại Toàn cầu về Quản trị AI, cùng đề xuất Quỹ Toàn cầu về AI nhằm hỗ trợ các nước xây dựng năng lực, hạ tầng và thể chế.

"Chúng ta cần bảo đảm AI phục vụ phát triển bền vững, từ chẩn đoán y tế đến giáo dục và nông nghiệp, không chỉ phục vụ số ít," ông nói.

Nhật Bản: Thúc đẩy hợp tác khu vực qua "Tiến trình AI Hiroshima"

Ông Kiriyama Nobuo, Tổng Giám đốc Cục Hợp tác Quốc tế, Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản (MIC) cho biết, Thủ tướng Kishida Fumio vừa công bố một sáng kiến mới của Nhật Bản nhằm thúc đẩy việc sử dụng AI an toàn, bảo mật và có trách nhiệm để giải quyết các vấn đề chung của khu vực.

Sáng kiến này là bước phát triển tiếp theo trong nỗ lực hợp tác quốc tế của Nhật Bản, nổi bật là "Tiến trình AI Hiroshima", một khuôn khổ tự nguyện được nhiều quốc gia ủng hộ. Tháng 5/2024, nhóm "Những người bạn của Tiến trình AI Hiroshima", trong đó có Việt Nam, đã được thành lập để cùng thúc đẩy các nguyên tắc đạo đức và quản trị AI bền vững.

Ông Kiriyama Nobuo chia sẻ, Nhật Bản hiện là một trong những quốc gia đầu tiên ban hành Đạo luật về AI (cách đây 6 năm) với mục tiêu khuyến khích đổi mới sáng tạo song song kiểm soát rủi ro. Hiện nay Nhật Bản đang xây dựng chiến lược hạ tầng AI thế hệ mới và liên tục cập nhật hướng dẫn cho doanh nghiệp theo cách tiếp cận "dựa trên rủi ro". Chúng tôi mong muốn đóng góp tích cực vào các hoạt động hợp tác quốc tế trong lĩnh vực AI và kỳ vọng Việt Nam cùng tham gia các sáng kiến sắp tới.

Áo: AI phải dựa trên dữ liệu tốt và hạ tầng số bền vững

Phát biểu tại sự kiện, ông Philipp Agathonos, Đại sứ Áo tại Việt Nam đánh giá việc tổ chức hội nghị "rất hợp lý và đúng thời điểm" ngay sau khi Công ước Hà Nội về An ninh mạng được ký kết.

"Nguyên tắc của chúng tôi dựa trên các giá trị nhân văn, phát triển bao trùm và không để ai bị bỏ lại phía sau," ông nói. Theo ông, hạ tầng số là yếu tố then chốt để đảm bảo mọi người dân đều được hưởng lợi từ AI.

Áo hiện là một trong 13 quốc gia châu Âu xây dựng "Nhà máy số" (Digital Factory), mô hình hợp tác giữa nhà nước, viện nghiên cứu và đại học để hỗ trợ phát triển chính phủ số. Ngoài ra, các "Nhà máy Giga" (Giga Factory) của Áo đang tận dụng dữ liệu quy mô lớn để sản xuất năng lượng sạch, giảm phát thải và hỗ trợ chống biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên, Đại sứ Áo tại Việt Nam cũng cảnh báo về hai thách thức lớn, đó là: Chất lượng dữ liệu và sự phụ thuộc vào chip bán dẫn. "AI chỉ tốt khi dữ liệu tốt". Ông Philipp Agathonos nhấn mạnh và cho rằng tình trạng độc quyền chip chất lượng cao là mối lo chung của toàn cầu. Ông kêu gọi tăng cường hợp tác để bảo đảm chuỗi cung ứng cân bằng, tránh phụ thuộc vào một vài tập đoàn lớn.

Đại sứ Áo tại Việt Nam cũng đề xuất xây dựng không gian dữ liệu chung, nơi khu vực công và tư có thể chia sẻ dữ liệu an toàn, minh bạch mà không cần qua bên trung gian.

Australia: Đặt con người và sự tin cậy làm trung tâm quản trị AI

Phát biểu tại sự kiệ, Đại sứ Australia tại Việt Nam nhấn mạnh nguyên tắc cốt lõi trong quản trị AI gồm xây dựng niềm tin thông qua minh bạch và đổi mới gắn liền với trách nhiệm.

Australia áp dụng phương pháp quản trị dựa trên rủi ro xuyên suốt vòng đời AI, đặc biệt trong khu vực công. Năm 2024, nước này đã ban hành Khung đảm bảo AI (AI Assurance Framework), gồm 5 trụ cột: công bằng, quyền riêng tư, an toàn, minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Từ tháng 8/2024, mọi cơ quan liên bang Australia đều phải chỉ định một quan chức chịu trách nhiệm về AI, đồng thời công bố tuyên bố minh bạch khi triển khai công nghệ này.

Vị đại sứ cho biết, hai bài học quan trọng rút ra là: Giám sát của con người luôn cần thiết, và các quy định phải nhất quán, tránh điều chỉnh quá mức.

Bà cũng khẳng định, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là một trong sáu trụ cột của quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam – Australia, với các chương trình tiêu biểu như Aus4Innovation và Aus4Growth đang được triển khai mạnh mẽ.

Liên minh châu Âu: Hướng tới "Lục địa AI" an toàn và tin cậy

Ông Julien Guerrier, Đại sứ Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam cho biết, EU đang triển khai Chiến lược AI dựa trên ba trụ cột: Sự xuất sắc, sự tin cậy và hợp tác quốc tế.

Trước lo ngại rằng Luật AI của EU (EU AI Act) có thể làm khó doanh nghiệp, ông Guerrier khẳng định: "Thực tế không phải vậy. Cách tiếp cận của EU tập trung vào cả năng lực công nghiệp lẫn quyền lợi người dân. Đây là mô hình giúp châu Âu trở thành một 'lục địa AI' nơi công nghệ phục vụ con người."

Ngày 9/4/2025, EU đã công bố Kế hoạch Hành động Lục địa AI, tập trung vào 5 lĩnh vực: Cơ sở hạ tầng, dữ liệu, kỹ năng, ứng dụng và đơn giản hóa quy định. Ngoài ra, chiến lược "Apply AI" (8/10/2025) tiếp tục thúc đẩy ứng dụng AI trong khu vực công và tư, đồng thời triển khai biện pháp nhận diện, dán nhãn nội dung do AI tạo ra.

EU cũng là đối tác tích cực trong các dự án Đạo đức AI toàn cầu, như báo cáo RAM trị giá 4 triệu euro thuộc chương trình "Chủ nghĩa đa phương và Số hóa". Ông Guerrier khẳng định: "EU sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm với Việt Nam trong xây dựng hành lang pháp lý AI – vừa thúc đẩy đổi mới, vừa bảo vệ quyền con người."

Hàn Quốc: Xây dựng "siêu xa lộ AI" với 200.000 GPU

Ông Deuk Jung Kim, Phó Chủ tịch điều hành Cơ quan Xúc tiến Công nghiệp CNTT Hàn Quốc, chia sẻ tầm nhìn chiến lược dựa trên ba trụ cột: Tạo động lực tăng trưởng mới để vươn lên top 3 thế giới về AI; Xây dựng xã hội AI an toàn, tin cậy, toàn diện; Mở rộng hợp tác, chia sẻ công nghệ AI ra toàn cầu.

Hàn Quốc đang triển khai dự án "AI Highway" (Siêu xa lộ AI), với quy mô ban đầu 50.000 GPU và kế hoạch mở rộng lên 200.000 GPU vào năm 2030 nhằm hỗ trợ phát triển các mô hình ngôn ngữ và hành vi tiên tiến.

Chiến lược này còn bao gồm phát triển chip AI "made in Korea", đồng thời đào tạo nhân tài và thúc đẩy hệ sinh thái AI có đạo đức. "Hàn Quốc sẽ là quốc gia dẫn đầu toàn cầu về AI tin cậy," ông Deuk Jung Kim khẳng định.

Lào: Học hỏi Việt Nam trong xây dựng khung pháp lý AI khu vực

Thứ trưởng Santisouk Simmalavong, Bộ Công nghệ và Truyền thông Lào, cho biết nước này đang hoàn thiện Chiến lược AI quốc gia đầu tiên, dựa trên khuyến nghị của UNESCO và ASEAN, bảo đảm cách tiếp cận nhân văn và bao trùm.

Báo cáo Đánh giá Mức độ Sẵn sàng (RAM) do UNESCO hỗ trợ đã giúp Lào xác định những khoảng trống về pháp lý và hạ tầng. "Thành công của Việt Nam trong chiến lược AI quốc gia và hợp tác công – tư là nguồn cảm hứng lớn cho chúng tôi," ông chia sẻ.

Dù còn ở giai đoạn đầu, Lào đã ra mắt mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Lào (LLM) và một số ứng dụng AI thử nghiệm. Ba bài học được rút ra gồm: Con người là nền tảng, thu hẹp khoảng cách số là cấp thiết, và đổi mới sáng tạo phải diễn ra trong khuôn khổ an toàn.

Lào khẳng định ủng hộ sáng kiến của Việt Nam về khung pháp lý AI chung cho ASEAN, cùng hướng tới xây dựng một hệ sinh thái AI khu vực tin cậy, vì hòa bình và phát triển bền vững.

Hợp tác toàn cầu vì một hệ sinh thái AI tin cậy và bao trùm

Phát biểu bế mạc Phiên Thảo luận Cấp Bộ trưởng, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới các diễn giả và đại biểu đến từ Liên Hợp Quốc, UNESCO, các quốc gia ASEAN, đối tác quốc tế cùng các tổ chức công nghệ toàn cầu. Bộ trưởng nhấn mạnh rằng, quản trị AI đã trở thành một lĩnh vực hợp tác toàn cầu không chỉ trong tầm nhìn mà còn trong hành động để AI phục vụ tất cả mọi người, chứ không chỉ một số ít. Ông khẳng định khung pháp lý về AI cần được thiết kế để vừa xây dựng niềm tin, vừa thúc đẩy đổi mới, phù hợp với bối cảnh quốc gia nhưng vẫn hài hòa với chuẩn mực quốc tế.

Bộ trưởng cũng nêu rõ, khu vực tư nhân phải là một phần của giải pháp, thông qua việc thúc đẩy hệ sinh thái AI nguồn mở nhằm trao quyền cho các doanh nghiệp khởi nghiệp và các quốc gia nhỏ. Việt Nam sẵn sàng đóng vai trò Trung tâm Năng lực AI của khu vực châu Á – Thái Bình Dương, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, đào tạo và phát triển công nghệ. “AI là công cụ khuếch đại sức sáng tạo của con người, chứ không thay thế con người. AI phải mang tính bao trùm, không ai bị bỏ lại phía sau,” Bộ trưởng nhấn mạnh.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định, Việt Nam coi quản trị AI là cơ hội để các quốc gia cùng hợp tác, xây dựng niềm tin và phát triển bền vững, vì một tương lai số an toàn, nhân văn và sáng tạo cho toàn nhân loại.

TH