Việc chính thức khởi động giai đoạn 2 của dự án VKIST không chỉ là một cam kết tài chính, mà còn là bước đi quyết định để chuyển hóa tri thức thành những giá trị thương mại hiện hữu trong các lĩnh vực “nóng” như AI và bán dẫn.

Liên minh chiến lược trong kỷ nguyên số

Sáng ngày 24/4/2026, tại Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam - Hàn Quốc (VKIST), Diễn đàn Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Hàn Quốc 2026 đã trở thành tâm điểm thu hút sự chú ý của giới chuyên gia và các nhà hoạch định chính sách. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh mối quan hệ song phương giữa hai quốc gia đang ở giai đoạn nồng ấm nhất sau hơn ba thập kỷ thiết lập quan hệ ngoại giao, với trọng tâm hợp tác đã dịch chuyển mạnh mẽ sang các trụ cột công nghệ cao.

Phát biểu tại diễn đàn, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhận định rằng thế giới đang chứng kiến sự trỗi dậy của các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ sinh học và năng lượng sạch. Những lĩnh vực này không đơn thuần là công cụ hỗ trợ mà đang trực tiếp tái định hình mô hình tăng trưởng cũng như năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia. Theo Bộ trưởng, Việt Nam và Hàn Quốc chia sẻ nhiều điểm chung trong định hướng phát triển, đặc biệt là khát vọng làm chủ công nghệ lõi để tự chủ trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong bức tranh đó, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở – nơi Nhà nước, viện nghiên cứu và doanh nghiệp gắn kết chặt chẽ – chính là chìa khóa để hiện thực hóa các mục tiêu dài hạn.

VKIST: Từ biểu tượng hữu nghị đến động cơ tăng trưởng

Nếu giai đoạn đầu của VKIST được xem là việc đặt những viên gạch nền móng cho mô hình viện nghiên cứu ứng dụng hiện đại, thì giai đoạn tiếp theo chính là lúc "cỗ máy" này vận hành để tạo ra sản phẩm thực tế. Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Khoa học và ICT Hàn Quốc, ông Bae Kyung Hoon, đã bày tỏ kỳ vọng mạnh mẽ về việc biến VKIST trở thành trung tâm đầu mối, không chỉ dừng lại ở các phòng thí nghiệm mà phải lan tỏa mạng lưới hợp tác ra toàn phạm vi Việt Nam. Ông nhấn mạnh, thước đo thành công lớn nhất của sự hợp tác này chính là việc tạo ra các giá trị thương mại cụ thể, giúp các doanh nghiệp Việt Nam nâng cao hàm lượng công nghệ trong sản phẩm.

Điểm nhấn quan trọng nhất của diễn đàn là nghi thức ký kết Biên bản thảo luận về Dự án VKIST giai đoạn 2 giữa Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Cơ quan Hợp tác Quốc tế Hàn Quốc (KOICA). Với tổng kinh phí dự kiến khoảng 30 triệu USD, kéo dài từ năm 2024 đến 2033, dự án này mở ra một chương mới đầy triển vọng. Trong khi hai năm đầu (2024 - 2025) được dành cho công tác chuẩn bị và xây dựng nền tảng, thì lộ trình tiếp theo sẽ tập trung vào các hoạt động nghiên cứu và chuyển giao công nghệ quy mô lớn, gắn liền với hơi thở của thị trường.

Đào tạo nhân lực và thương mại hóa: Những "nút thắt" cần tháo gỡ

Một trong những vấn đề cốt lõi được thảo luận sâu tại tọa đàm song phương bên lề diễn đàn là bài toán nguồn nhân lực. Bộ trưởng Vũ Hải Quân đã đề xuất phía Hàn Quốc tăng cường hỗ trợ đào tạo nhân sự chất lượng cao, đồng thời tạo ra cơ chế kết nối trực tiếp giữa các trường đại học và viện công nghệ của hai nước. Đây được xem là "mạch máu" nuôi dưỡng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, bởi không có con người đủ trình độ, các thiết bị hiện đại nhất cũng khó lòng phát huy tối đa công năng.

Đáp lại, phía Hàn Quốc khuyến nghị VKIST nên dồn lực vào các lĩnh vực mũi nhọn như AI và bán dẫn – vốn là những thế mạnh truyền thống của Seoul và cũng là ưu tiên hàng đầu của Hà Nội. Việc đẩy nhanh quá trình thương mại hóa kết quả nghiên cứu được các chuyên gia hai bên thống nhất là ưu tiên hàng đầu. Thay vì những công trình nghiên cứu nằm trên mặt giấy, cả Việt Nam và Hàn Quốc đều hướng tới việc đưa công nghệ vào giải quyết các bài toán về năng lượng sạch và hạ tầng số, giúp cải thiện chất lượng cuộc sống và tăng trưởng kinh tế bền vững.

Sự kiện này cũng là bước tiếp nối quan trọng sau chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Tổng thống Lee Jae Myung, nơi lãnh đạo hai nước đã chứng kiến lễ trao nhiều văn kiện hợp tác quan trọng. Những thỏa thuận này không chỉ mang tính biểu tượng mà còn là nền tảng pháp lý và chiến lược bền vững để thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược toàn diện.

Nhìn về tương lai, khi khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành trụ cột chiến lược trong quan hệ Việt - Hàn, VKIST sẽ tiếp tục giữ vai trò hạt nhân. Với sự đầu tư bài bản và tầm nhìn dài hạn, viện được kỳ vọng không chỉ là một cơ sở nghiên cứu đơn thuần, mà sẽ trở thành biểu tượng của sự bứt phá công nghệ, góp phần nâng cao năng lực quốc gia và thắt chặt tình hữu nghị bền chặt giữa hai dân tộc trong kỷ nguyên mới.

Minh Hằng