Tại diễn đàn do Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới tổ chức, các chuyên gia khẳng định khoa học công nghệ và chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà là yếu tố tất yếu. PGS.TS Nguyễn Đức Minh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, nhận định thế giới đang chứng kiến sự bứt phá của những quốc gia làm chủ làn sóng công nghệ. Đối với Việt Nam, việc đặt khoa học công nghệ vào trung tâm chiến lược quốc gia là sự chuyển dịch căn bản toàn bộ hệ sinh thái, trong đó con người vừa là động lực, vừa là mục tiêu của sự phát triển.

Nhận diện về cấu trúc mô hình mới, TS Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, cho rằng cần làm rõ triết lý phát triển dựa trên các trụ cột: kinh tế, xã hội, quốc phòng - an ninh, môi trường và đối ngoại. Đặc biệt, mô hình phát triển đất nước sau 40 năm đổi mới cần hướng tới một tầm nhìn dài hạn đến năm 2130 (Vision Foresight), xác định vị thế của Việt Nam trong hơn một thế kỷ tới. Việc tích hợp công nghệ vào các lĩnh vực phải thực hiện linh hoạt, tránh hình thức, lấy hiệu quả thực tế làm thước đo.

Đáng chú ý, các chuyên gia cũng đề xuất lộ trình “chuyển đổi kép” gồm chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. GS.TS Trần Thị Vân Hoa và PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh việc vượt qua lợi thế lao động giá rẻ để tập trung vào lực lượng sản xuất cốt lõi là con người trí tuệ kết hợp với trí tuệ nhân tạo (AI). Bài học từ các quốc gia Đông Á như Hàn Quốc cho thấy vai trò quan trọng của Nhà nước trong việc hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân và hoàn thiện thể chế để khơi thông nguồn lực sáng tạo.

Trong kỷ nguyên mới, dữ liệu được xác định là “tài nguyên chiến lược”. Ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch Tập đoàn CMC, cho biết quy mô kinh tế số Việt Nam dự kiến đạt 30% GDP vào năm 2030. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, cần sớm tháo gỡ các điểm nghẽn về khung pháp lý sở hữu dữ liệu, hạ tầng số và nguồn nhân lực chất lượng cao. Sự kết hợp giữa “Nhà nước kiến tạo và doanh nghiệp tiên phong” thông qua các cơ chế thử nghiệm (sandbox) sẽ là chìa khóa để Việt Nam xây dựng nền kinh tế tự chủ và bền vững.

BH