Sự kiện đánh dấu bước chuyển quan trọng từ giai đoạn thiết lập quan hệ hợp tác sang triển khai các dự án nghiên cứu chung, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển ngành công nghiệp bán dẫn, một trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược của Việt Nam.

Việc công bố và ký kết 5 nhiệm vụ hợp tác nghiên cứu giữa các nhà khoa học Việt Nam và Nhật Bản được xem là dấu mốc mới trong quan hệ hợp tác khoa học, công nghệ giữa hai quốc gia. Không chỉ mở ra cơ hội nghiên cứu các công nghệ lõi của ngành vi mạch, chương trình còn góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và từng bước xây dựng nền tảng tự chủ công nghệ cho Việt Nam.

Theo NAFOSTED, các nhiệm vụ được tuyển chọn đều tập trung vào những hướng nghiên cứu có ý nghĩa chiến lược, bám sát nhu cầu phát triển của ngành công nghiệp bán dẫn hiện đại cũng như định hướng phát triển khoa học, công nghệ của Việt Nam trong giai đoạn mới.

Năm nhiệm vụ nghiên cứu bao phủ gần như toàn bộ chuỗi giá trị của ngành bán dẫn, từ nghiên cứu vật liệu, thiết kế vi mạch cho đến phát triển các dòng chip phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và các hệ thống quản lý năng lượng hiệu suất cao.

Cụ thể, các nhóm nghiên cứu sẽ triển khai thiết kế, mô phỏng và chế tạo vi mạch thế hệ mới tích hợp 3 chiều CFET sử dụng transistor màng mỏng silicon; phát triển vật liệu bán dẫn tiên tiến cho transistor có độ linh động điện tử cao thông qua kết hợp giữa mô phỏng lý thuyết và thực nghiệm; nghiên cứu vật liệu bán dẫn ứng dụng trong cảm biến tích hợp và các thiết bị năng lượng tái tạo; thiết kế chip AI SoC bảo mật dựa trên kiến trúc CPU RISC-V đa lõi kết hợp bộ tăng tốc AI dành cho các thiết bị AI, IoT; đồng thời nghiên cứu chế tạo vật liệu và linh kiện điện tử công suất dựa trên chất bán dẫn vùng cấm rộng phục vụ các chip quản lý năng lượng thế hệ mới.

Theo đánh giá của NAFOSTED, đây đều là những hướng nghiên cứu có hàm lượng khoa học cao, phù hợp với chiến lược phát triển các công nghệ lõi, công nghệ chiến lược mà Việt Nam đang ưu tiên đầu tư nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Phát biểu tại buổi lễ, PGS.TS Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Quỹ NAFOSTED nhấn mạnh, công nghiệp bán dẫn hiện là nền tảng của cuộc cách mạng công nghệ toàn cầu, đóng vai trò trung tâm trong quá trình phát triển trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, tự động hóa và hàng loạt ngành công nghệ cao.

Theo ông Đào Ngọc Chiến, để từng bước nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, Việt Nam không chỉ cần thu hút đầu tư và mở rộng năng lực sản xuất, mà quan trọng hơn là phải xây dựng được nền tảng nghiên cứu vững chắc, đào tạo đội ngũ chuyên gia trình độ cao, hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh và thúc đẩy hợp tác quốc tế một cách thực chất.

Giám đốc Quỹ NAFOSTED cho rằng hợp tác với Nhật Bản có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển ngành bán dẫn của Việt Nam. Với thế mạnh về nghiên cứu vật liệu, thiết bị, thiết kế vi mạch cùng nhiều thập kỷ kinh nghiệm phát triển công nghệ bán dẫn, Nhật Bản là đối tác chiến lược giúp Việt Nam nâng cao năng lực nghiên cứu và từng bước tiếp cận các công nghệ tiên tiến.

Ông Đào Ngọc Chiến nhấn mạnh, sự kết nối giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và các nhà khoa học của hai nước sẽ tạo điều kiện chia sẻ tri thức, tiếp cận phương pháp nghiên cứu hiện đại, khai thác hiệu quả hệ thống phòng thí nghiệm tiên tiến, đồng thời đào tạo đội ngũ nghiên cứu trẻ có trình độ quốc tế.

Đối với các nhiệm vụ vừa được ký kết, Giám đốc Quỹ NAFOSTED đề nghị các tổ chức chủ trì và nhóm nghiên cứu triển khai đúng mục tiêu, tiến độ và các cam kết đã thống nhất với phía Nhật Bản; bảo đảm chất lượng khoa học, tuân thủ các nguyên tắc liêm chính trong nghiên cứu và sử dụng hiệu quả nguồn kinh phí được cấp.

Bên cạnh các công bố khoa học quốc tế, Quỹ NAFOSTED kỳ vọng chương trình sẽ góp phần đào tạo nghiên cứu sinh, kỹ sư, nhà khoa học trẻ và hình thành lực lượng nghiên cứu kế cận trong lĩnh vực bán dẫn. Đây cũng sẽ là nền tảng để xây dựng các mối liên kết hợp tác lâu dài giữa các trường đại học, viện nghiên cứu của Việt Nam và Nhật Bản, hướng tới triển khai những chương trình hợp tác quy mô lớn hơn trong tương lai.

Ông Đào Ngọc Chiến khẳng định Quỹ NAFOSTED sẽ tiếp tục đồng hành cùng các nhóm nghiên cứu trong suốt quá trình thực hiện dự án, đồng thời phối hợp chặt chẽ với Cơ quan Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (JST) để hoàn thiện cơ chế hợp tác, mở rộng phạm vi chương trình trong những năm tiếp theo.

Tại buổi lễ, ông Ishikawa Isamu, Phó Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam đánh giá phát triển hệ sinh thái và chuỗi giá trị công nghiệp bán dẫn là một trong những trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của Việt Nam nhằm hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045.

Đại diện Chính phủ Nhật Bản bày tỏ vui mừng khi hai nước tiếp tục mở rộng hợp tác trong lĩnh vực công nghệ chiến lược, đồng thời kỳ vọng các trường đại học, viện nghiên cứu Việt Nam sẽ đạt được nhiều kết quả nghiên cứu có giá trị thực tiễn, tăng cường kết nối với các nhà khoa học Nhật Bản và từng bước tạo ra các sản phẩm khoa học có khả năng ứng dụng cao.

Theo ông Ishikawa Isamu, phía Nhật Bản sẽ tiếp tục hỗ trợ các nhóm nghiên cứu Việt Nam trong quá trình triển khai các nhiệm vụ, qua đó góp phần mở rộng hợp tác song phương không chỉ trong lĩnh vực bán dẫn mà còn ở nhiều ngành công nghệ chiến lược khác.

Ngay sau lễ ký kết, các tổ chức chủ trì cùng các nhóm nghiên cứu sẽ chính thức triển khai các nhiệm vụ theo kế hoạch đã được phê duyệt dưới sự theo dõi và hỗ trợ của Quỹ NAFOSTED cùng các cơ quan quản lý liên quan. Chương trình được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng khoa học quan trọng để Việt Nam từng bước làm chủ các công nghệ bán dẫn cốt lõi, nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo và tăng cường vị thế trong chuỗi giá trị công nghiệp bán dẫn toàn cầu.    

Phạm Tài