Chiều 27/5, tại Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh đã có buổi tiếp và làm việc với Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki nhằm thúc đẩy hợp tác song phương trong các lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch và công nghiệp văn hóa. Trong đó, nội dung trọng tâm được hai bên đặc biệt quan tâm là tăng cường phối hợp bảo hộ bản quyền, xử lý vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng.

Tại buổi làm việc, Đại sứ Ito Naoki cho rằng Việt Nam và Nhật Bản có nhiều điểm tương đồng trong chiến lược phát triển văn hóa và công nghiệp nội dung. Trong khi Việt Nam đang triển khai Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển công nghiệp văn hóa và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia, Nhật Bản cũng xác định các ngành công nghiệp nội dung như manga, anime là lĩnh vực chiến lược.

Đại sứ Ito Naoki đánh giá cao nỗ lực của Việt Nam trong thời gian qua khi tăng cường xử lý các hành vi vi phạm bản quyền với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, đồng thời đề nghị phía Việt Nam tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng của Nhật Bản và Bộ Công an Việt Nam nhằm xử lý hiệu quả các website đăng tải trái phép truyện tranh, phim hoạt hình Nhật Bản do công dân Việt Nam quản trị, điều hành.

Phía Nhật Bản cũng đề xuất tăng cường hợp tác trong lĩnh vực giám định tư pháp về quyền tác giả và quyền liên quan, thông qua việc cử chuyên gia từ các nhà xuất bản Nhật Bản sang hỗ trợ đào tạo, chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn, chuyển giao kỹ thuật và nâng cao năng lực thực thi cho phía Việt Nam.

Trao đổi tại buổi làm việc, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh khẳng định Việt Nam luôn đặt công tác bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan và xử lý vi phạm bản quyền là một trong những nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu. Tuy nhiên, việc xử lý một số vụ việc trên môi trường số hiện vẫn gặp khó khăn do hạn chế về năng lực giám định tư pháp và nguồn nhân lực chuyên môn.

Để khắc phục những tồn tại này, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Thông tư số 05/2026/TT-BVHTTDL ngày 31/3/2026 quy định về giám định tư pháp trong lĩnh vực chuyên môn thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ. Theo đó, Cục Bản quyền tác giả được bổ sung chức năng giám định tư pháp nhằm nâng cao hiệu quả xử lý các hồ sơ vi phạm và tăng cường năng lực bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan.

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh đề nghị phía Nhật Bản tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Việt Nam trong công tác phát hiện, xác minh và điều tra các đối tượng vi phạm bản quyền trên không gian mạng; chủ động cung cấp thông tin, dữ liệu phục vụ quá trình xử lý vi phạm; đồng thời hỗ trợ trang thiết bị, đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ phục vụ công tác giám định tư pháp.

Hai bên cũng thống nhất tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng, ngăn ngừa và răn đe các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong môi trường số.

Đáng chú ý, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh đề xuất Việt Nam và Nhật Bản nghiên cứu nâng cấp Bản ghi nhớ hợp tác về quyền tác giả và quyền liên quan được ký kết năm 2015 giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam với Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản thành một thỏa thuận hợp tác mới toàn diện hơn, phù hợp với yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn hiện nay.

Tiếp thu các đề xuất từ phía Việt Nam, Đại sứ Ito Naoki khẳng định sẽ thúc đẩy các cơ quan, tổ chức liên quan của Nhật Bản phối hợp với Việt Nam trong việc cử chuyên gia, chuyển giao kỹ thuật, nâng cao năng lực giám định tư pháp cũng như chia sẻ thông tin phục vụ điều tra, xử lý các hành vi vi phạm bản quyền và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Cùng với đó, Nhật Bản cũng đề nghị Việt Nam tăng cường phối hợp xử lý các website truyện tranh (manga) vi phạm bản quyền do công dân Việt Nam quản trị, điều hành.

Bên cạnh nội dung về bản quyền và sở hữu trí tuệ, hai bên cũng trao đổi nhiều nội dung hợp tác khác trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch như bảo tồn di sản, phát triển công nghiệp văn hóa số, thúc đẩy kết nối các Thành phố sáng tạo UNESCO, hỗ trợ đào tạo thể thao thành tích cao và tăng cường hợp tác du lịch song phương.

Trong lĩnh vực bảo tồn di sản, Nhật Bản dự kiến triển khai hỗ trợ kỹ thuật thông qua Viện Nghiên cứu Tài sản Văn hóa Nara trong công tác tu bổ Cố đô Hoa Lư tại tỉnh Ninh Bình. Phía Nhật Bản đồng thời mong muốn nhận được sự ủng hộ của Việt Nam đối với hồ sơ đề cử “Kinh đô cổ Asuka và Fujiwara” tại kỳ họp Ủy ban Di sản Thế giới năm 2026.

Buổi làm việc được đánh giá là bước tiến quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác Việt Nam - Nhật Bản trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, góp phần tăng cường hiệu quả thực thi pháp luật về bản quyền trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của các nền tảng nội dung số hiện nay.

Quỳnh Trang