Vai trò ngày càng nổi bật của Việt Nam trong trụ cột Chính trị – An ninh

Tại buổi chia sẻ diễn ra ngày 31/7/2025, Trung tá Nguyễn Thanh Bình, Trưởng phòng Đông Nam Á, Tây Á và Nam Á (Cục Đối ngoại, Bộ Công an), đã khẳng định vai trò ngày càng chủ động của Việt Nam trong hợp tác chính trị – an ninh khu vực. Theo ông, Việt Nam không chỉ là thành viên tích cực mà còn có những đóng góp cụ thể, thiết thực trong các cơ chế hợp tác đa phương của ASEAN như AMMTC, AMMD hay Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF).

Bên cạnh việc tham gia sâu vào các hội nghị cấp cao, Việt Nam đã chủ động xây dựng và đề xuất nhiều sáng kiến hợp tác an ninh, nổi bật là các dự án được hỗ trợ tài chính bởi đối tác đối thoại. Đồng thời, Việt Nam cũng góp phần xây dựng các văn kiện nền tảng như Công ước ASEAN về chống khủng bố (2011), Công ước ASEAN về phòng, chống mua bán người (2015) hay Kế hoạch hành động ASEAN về phòng chống tội phạm xuyên quốc gia.

Điểm nhấn quan trọng tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 46 vừa qua tại Malaysia chính là việc thông qua Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 – văn kiện chiến lược do Việt Nam khởi xướng từ năm Chủ tịch ASEAN 2020. Văn kiện này xác định tầm nhìn xây dựng một ASEAN tự cường, sáng tạo, lấy người dân làm trung tâm, và tiếp tục duy trì vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực.

PGS.TS. Lê Bộ Lĩnh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Kinh tế, nhấn mạnh rằng, từ một quốc gia mới hội nhập, Việt Nam đã trở thành hình mẫu của sự chủ động, tích cực và có trách nhiệm. Bằng việc thúc đẩy kết nạp Lào, Myanmar, Campuchia vào ASEAN, Việt Nam đã đóng góp hoàn thiện cấu trúc ASEAN-10. Các kỳ Chủ tịch ASEAN do Việt Nam đảm nhiệm, đặc biệt năm 2020, đã ghi dấu những sáng kiến quan trọng như Quỹ ASEAN ứng phó COVID-19 và kho dự trữ vật tư y tế.

Ông Lê Bộ Lĩnh cũng nêu bật các thách thức mà Việt Nam cần đối mặt trong giai đoạn tới như cạnh tranh kinh tế nội khối, tình hình Biển Đông hay cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc. Tuy vậy, ông khẳng định rằng, chính các thách thức này là động lực để Việt Nam tiếp tục cải cách thể chế, nâng cao năng lực và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị khu vực, tận dụng các hiệp định như RCEP để mở rộng không gian phát triển.

Kinh tế – Thương mại: Đòn bẩy phát triển và hội nhập bền vững

Trong khuôn khổ sự kiện, bà Lê Thị Mai Anh, đại diện Bộ Công Thương, đã chia sẻ về vai trò của ASEAN trong chiến lược thương mại của Việt Nam. ASEAN hiện là đối tác thương mại lớn thứ ba toàn cầu của Việt Nam, với kim ngạch thương mại song phương đạt gần 84 tỷ USD năm 2024. Đáng chú ý, hơn 98% dòng thuế nội khối đã được xóa bỏ, tạo điều kiện thuận lợi cho hàng hóa Việt Nam thâm nhập thị trường khu vực.

Việt Nam đã tích cực triển khai các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, từ đàm phán, ký kết các hiệp định song phương (Lào, Campuchia, Philippines...) đến hợp tác Halal với Malaysia hay phát triển thương mại số với Indonesia. Cùng với đó là việc cập nhật thông tin thị trường, xử lý rào cản kỹ thuật và phát huy vai trò của các Thương vụ Việt Nam trong khu vực.

Bà Mai Anh nhấn mạnh rằng trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt và các tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng cao, Việt Nam cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong thương mại và logistics, nâng cao năng lực thực hiện FTA và xây dựng thương hiệu hàng hóa chất lượng cao, đáp ứng xu hướng xanh, bền vững.

Cũng trong trụ cột Kinh tế, ông Tô Việt Châu (Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn) trình bày những bước tiến vượt bậc trong nông nghiệp. Sau 30 năm, Việt Nam từ một quốc gia thiếu lương thực đã trở thành một trong những nhà xuất khẩu lớn nhất thế giới về gạo, cà phê, hạt điều và thủy sản. Ngành nông nghiệp đóng góp 12% GDP, tạo sinh kế cho 60% dân cư nông thôn.

Việt Nam cũng chủ động trong các sáng kiến khu vực như xây dựng Khung an ninh lương thực ASEAN (AIFS) và SPA-FS 2021–2025. Các chính sách nông nghiệp xanh, công nghệ cao, phát thải thấp được đẩy mạnh nhằm thích ứng biến đổi khí hậu và nâng cao khả năng cạnh tranh. Ngoài ra, Việt Nam còn tham gia các chương trình dự báo, cảnh báo khủng hoảng lương thực trong khu vực thông qua AFSIS, hợp tác phát triển năng lượng sinh khối, làng nghề nông thôn và tiêu chuẩn nông nghiệp xanh.

Văn hóa – Du lịch – Xã hội: Cầu nối gắn kết cộng đồng ASEAN

Ở trụ cột Văn hóa – Xã hội, bà Trần Hải Vân (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) khẳng định vai trò chủ động, trách nhiệm của Việt Nam trong hợp tác khu vực. Trong lĩnh vực du lịch, năm 2024, Việt Nam đã đón hàng trăm nghìn du khách từ Malaysia, Campuchia và Thái Lan. Việt Nam cũng tham gia xây dựng Tiêu chuẩn Du lịch Sinh thái ASEAN và giành nhiều giải thưởng tại Diễn đàn Du lịch ASEAN.

Về văn hóa, Việt Nam tích cực tham gia các chương trình kinh tế sáng tạo, phát triển ngành công nghiệp văn hóa, quảng bá ẩm thực và di sản thông qua các sự kiện lớn tại Việt Nam. Đặc biệt, Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch nhiều cơ chế hợp tác thông tin, tổ chức thành công các hội nghị chuyên đề, khẳng định uy tín trên trường khu vực.

Trong lĩnh vực thể thao, hợp tác ASEAN giúp Việt Nam nâng cao trình độ chuyên môn, tổ chức các hội thảo về bình đẳng giới, thể thao cho người khuyết tật và phối hợp chặt chẽ với các tổ chức quốc tế như FIFA, WADA. Hướng tới tương lai, bà Vân nhấn mạnh Việt Nam cần tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong văn hóa – thể thao, phát triển ngành công nghiệp sáng tạo và thiết lập mạng lưới chuyên gia ASEAN nhằm củng cố bản sắc khu vực.

Về tầm nhìn dài hạn, bà đề xuất nâng cao năng lực điều phối chính sách giữa các Bộ trưởng ASEAN, đa dạng hóa nguồn lực tài trợ và thúc đẩy vai trò của khu vực tư nhân. Trong kỷ nguyên số, hợp tác về AI, dữ liệu mở và đổi mới sáng tạo trong văn hóa sẽ là xu hướng tất yếu để tăng tính cạnh tranh và tính bền vững.

Việt Nam – Trụ cột vững chắc của ASEAN hướng tới tương lai

Sự kiện “Việt Nam trong ASEAN 2” không chỉ là dịp để nhìn lại hành trình 30 năm đầy tự hào mà còn khẳng định tầm nhìn chiến lược của Việt Nam trong việc đồng hành cùng ASEAN phát triển bền vững. Từ ba trụ cột Cộng đồng – Chính trị-An ninh, Kinh tế và Văn hóa-Xã hội – Việt Nam đều thể hiện vai trò tích cực, sáng tạo và có trách nhiệm.

Dưới sự điều phối của C asean Vietnam, sự kiện góp phần thúc đẩy gắn kết cộng đồng, khơi dậy tinh thần hợp tác khu vực và lan tỏa những giá trị chung của ASEAN. Đây cũng là bước đệm quan trọng để Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế trong khu vực, hướng tới một Cộng đồng ASEAN đoàn kết, thịnh vượng và bền vững.

PV