Trải qua 50 năm xây dựng và phát triển, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã khẳng định vị thế là "cánh chim đầu đàn", là lực lượng nòng cốt trong hệ thống khoa học quốc gia. Từ đầu năm đến tháng 10/2025, Viện đã công bố hơn 2.300 công trình khoa học (trong đó hơn 1.700 công trình quốc tế trên tạp chí ISI/Web of Science), được cấp hơn 100 bằng sở hữu trí tuệ. Với gần 2.000 công bố quốc tế/năm, Viện Hàn lâm đạt tỷ lệ khoảng 1,7 công bố/tiến sĩ/năm - tương đương các tổ chức nghiên cứu hàng đầu của các nước phát triển. Viện Hàn lâm tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu cả nước về số lượng công bố quốc tế theo xếp hạng Nature Index.

Kết quả nổi bật trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược: Bám sát Danh mục công nghệ chiến lược ban hành kèm theo Quyết định số 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ, Viện Hàn lâm đã đạt nhiều kết quả nổi bật:

Về trí tuệ nhân tạo (AI): Chế tạo và làm chủ quy trình chế tạo phần cứng mô-đun tự lái ứng dụng AI cho xe ô-tô điện tự hành; xây dựng giải pháp AI/IoT phát hiện và cảnh báo bất thường sức khỏe vật nuôi theo thời gian thực; phát triển mô hình dự đoán tình trạng sức khỏe cây lúa dựa trên viễn thám và học sâu.

Về công nghệ sinh học: Ứng dụng thành công prime editing - công nghệ chỉnh sửa hệ gen tiên tiến nhất hiện nay - để khôi phục chức năng gen Rc ở lúa; xác định biến thể gen mới trên trục TLR4/MyD88 liên quan ung thư đại trực tràng, cung cấp chỉ dấu sinh học cho y học cá thể hóa; phân lập và nuôi cấy thành công nhiều dòng tế bào phục vụ nghiên cứu thịt nhân tạo.

Về năng lượng và vật liệu tiên tiến: Phát triển công nghệ lõi điện phân nước sản xuất hydro từ năng lượng mặt trời/gió; chế tạo vật liệu nano từ ứng dụng trong nhiệt trị, chẩn đoán hình ảnh MRI và mang thuốc; chế tạo vật liệu điện cực pin Li-ion thế hệ mới (MoS-Se@Gr) có hiệu suất lưu trữ năng lượng cao.

Thúc đẩy chuyển đổi số: Về xử lý hồ sơ và văn bản điện tử, Viện Hàn lâm đã triển khai đồng bộ và hiệu quả việc xử lý hồ sơ công việc trên môi trường điện tử: 100% hồ sơ công việc được xử lý toàn trình trên Hệ thống Quản lý Văn bản và Điều hành (VAST-Office); toàn bộ văn bản được ký số bằng chữ ký số chuyên dùng công vụ do Ban Cơ yếu Chính phủ cấp; tổng số 7.655 văn bản được gửi/nhận qua Trục liên thông văn bản quốc gia trong năm 2025. Hệ thống VAST-Mail đã cấp hơn 4.000 tài khoản thư điện tử công vụ. Cổng thông tin điện tử vast.gov.vn ghi nhận gần 4,8 triệu lượt truy cập.

Nhân lực cho chuyển đổi số: Trong năm 2025, Viện Hàn lâm đã tổ chức và cử cán bộ tham gia các khóa huấn luyện về ứng cứu sự cố cho VNCERT/CC và Mạng lưới ứng cứu sự cố quốc gia; hoàn thành bồi dưỡng chuyển đổi số trên nền tảng MOOCs; tham gia Hội nghị phổ biến Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số; tham dự sự kiện về AI, Data Center & Cloud Computing do Viettel IDC tổ chức…

Phát biểu tại buổi làm việc, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là xu thế tất yếu, lựa chọn chiến lược và ưu tiên hàng đầu trong đầu tư phát triển; là động lực quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững. Trong tiến trình đó, Viện Hàn lâm giữ vai trò trung tâm khoa học, công nghệ hàng đầu của Việt Nam, là nơi hội tụ, kết tinh trí tuệ và sáng tạo của đội ngũ trí thức, nhà khoa học.

Thủ tướng mong muốn Viện phát triển đột phá, từng bước ngang tầm các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 trở thành tổ chức nghiên cứu khoa học, công nghệ hàng đầu Đông Nam Á, có năng lực cạnh tranh quốc tế ở một số lĩnh vực trọng điểm, theo phương châm: “Trí tuệ tinh hoa – Làm chủ công nghệ – Đổi mới mạnh mẽ – Bám sát tình hình – Kiến tạo tương lai”.

Thủ tướng yêu cầu Viện thực hiện đồng bộ bốn chuyển đổi gồm: chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi cơ cấu, chất lượng nguồn nhân lực; đi đầu trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về khoa học, công nghệ; tập trung làm chủ công nghệ lõi, công nghệ nguồn, giải quyết các vấn đề thực tiễn của đất nước.

Viện được yêu cầu “mở cửa” phòng thí nghiệm, tăng cường hợp tác với khu vực doanh nghiệp, lấy doanh nghiệp làm trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, chuyển các sáng chế thành sản phẩm, giá trị cụ thể trong chuỗi giá trị.

Thủ tướng chỉ đạo Viện xây dựng chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV và các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị; hoàn thiện hồ sơ trình Bộ Chính trị Đề án nghiên cứu, làm chủ một số công nghệ chiến lược trước ngày 15/3/2026; trình Thủ tướng Chính phủ Đề án tăng cường năng lực Viện trong tháng 4/2026; xây dựng chiến lược phát triển đến năm 2030, tầm nhìn 2045 và cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm toàn diện.

Trong quản trị, Thủ tướng yêu cầu chuyển mạnh từ “tư duy nhiệm vụ” sang “tư duy kết quả”; từ “làm nhiều” sang “làm trúng, làm đúng”; từ “có hoạt động” sang “có sản phẩm cụ thể”, “có đóng góp rõ ràng cho tăng năng suất, chất lượng, hiệu quả quốc gia”. Đồng thời, đẩy mạnh liên kết “ba nhà”: Nhà nước – nhà khoa học – nhà doanh nghiệp; phát triển tài sản trí tuệ, doanh nghiệp khoa học – công nghệ và hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Nhân dịp này, thay mặt lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính trao Huân chương Lao động hạng Nhất tặng Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam vì những thành tích xuất sắc trong công tác, đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Vân Anh