Mã nguồn mở không đơn thuần là phần mềm được chia sẻ miễn phí, mà là triết lý phát triển dựa trên sự công khai, minh bạch và cộng tác. Các tiêu chuẩn định dạng mở như Open Document Format (ODF), giao thức liên kết dữ liệu mở (Linked Data), hay các API mở cho phép các hệ thống khác nhau “nói chuyện” với nhau – bất kể nhà cung cấp. Nhờ vậy, cơ quan Nhà nước hoặc doanh nghiệp không bị lệ thuộc vào một nền tảng duy nhất, tránh tình trạng “giam dữ liệu” hoặc “khoá hệ thống” do nhà cung cấp áp đặt.

Trong chiến lược chuyển đổi số quốc gia, tiêu chuẩn mở giúp đảm bảo tính liên thông, khả năng tích hợp hệ thống, cũng như tính lâu dài của dữ liệu. Khi dữ liệu được lưu trữ bằng định dạng mở, nó vẫn có thể truy cập được sau hàng thập kỷ, kể cả khi phần mềm ban đầu không còn tồn tại. Đây là điều kiện bắt buộc cho chính phủ số, nơi dữ liệu phải được xem là tài sản lâu dài, không bị biến dạng bởi vòng đời thương mại của nhà cung cấp công nghệ.

Đặc biệt, mã nguồn mở còn tạo điều kiện phát triển lực lượng kỹ thuật nội địa. Khi không bị giới hạn bởi “hộp đen công nghệ”, các nhóm phát triển trong nước có thể nghiên cứu, cải tiến và tái sử dụng các thành phần mã nguồn mở, từ đó rút ngắn thời gian, giảm chi phí và gia tăng chủ quyền công nghệ.

Tuy nhiên, để tiêu chuẩn mở thực sự phát huy tác dụng, cần có chính sách bắt buộc sử dụng định dạng mở trong các hệ thống công vụ, kết hợp khuyến khích cộng đồng doanh nghiệp tham gia vào quá trình phát triển, kiểm thử và duy trì. Không chỉ là giải pháp kỹ thuật, đây còn là hành động chính trị - xã hội nhằm đảm bảo một hạ tầng số công bằng, linh hoạt và không bị thao túng bởi các thế lực sở hữu phần mềm độc quyền.

TH