Trong hoạt động xây dựng thương hiệu, nhiều doanh nghiệp thường cho rằng tên gọi hoặc logo do mình tự sáng tạo chắc chắn là độc đáo và có khả năng được bảo hộ.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít trường hợp đơn đăng ký nhãn hiệu bị từ chối hoặc phát sinh tranh chấp do nhãn hiệu dự định sử dụng trùng hoặc tương tự với nhãn hiệu đã được đăng ký trước đó.

Vì vậy, tra cứu nhãn hiệu trước khi nộp đơn đăng ký được xem là bước đi cần thiết nhằm giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng được cấp văn bằng bảo hộ.

Tra cứu nhãn hiệu là gì?

Tra cứu nhãn hiệu là việc tìm kiếm, đối chiếu thông tin trên các cơ sở dữ liệu về sở hữu công nghiệp nhằm xác định liệu nhãn hiệu dự định đăng ký có trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với các nhãn hiệu đã được nộp đơn hoặc đã được bảo hộ trước đó hay không.

Theo nguyên tắc “nộp đơn đầu tiên” (first to file) đang được áp dụng tại Việt Nam, trong trường hợp nhiều chủ thể đăng ký các nhãn hiệu trùng hoặc tương tự cho hàng hóa, dịch vụ trùng hoặc tương tự nhau, quyền ưu tiên sẽ thuộc về người nộp đơn sớm hơn. Vì vậy, việc tra cứu trước khi đăng ký có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với mọi doanh nghiệp.

Mặc dù pháp luật không quy định bắt buộc phải tra cứu trước khi nộp đơn, đây vẫn được xem là công đoạn có giá trị thực tiễn lớn trong quá trình xây dựng và bảo vệ thương hiệu.

Vì sao cần tra cứu nhãn hiệu trước khi tiến hành thủ tục đăng ký?

Đánh giá khả năng được bảo hộ của nhãn hiệu

Mục tiêu đầu tiên của việc tra cứu là xác định khả năng bảo hộ của nhãn hiệu dự định đăng ký.

Thông qua kết quả tra cứu, chủ đơn có thể đánh giá liệu nhãn hiệu có đáp ứng yêu cầu về khả năng phân biệt hay không; đồng thời xem xét nhãn hiệu có bị coi là trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với các nhãn hiệu đã có trước hay không.

Kết quả này giúp doanh nghiệp có cơ sở điều chỉnh tên gọi, logo hoặc chiến lược xây dựng thương hiệu trước khi đầu tư nguồn lực lớn cho hoạt động kinh doanh và marketing.

Đánh giá nguy cơ xâm phạm quyền của bên thứ ba

Bên cạnh khả năng được cấp văn bằng bảo hộ, việc tra cứu còn giúp doanh nghiệp xác định nguy cơ xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu đã được bảo hộ của chủ thể khác.

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp sử dụng nhãn hiệu ngay sau khi nộp đơn đăng ký. Nếu nhãn hiệu đó vô tình trùng hoặc tương tự với nhãn hiệu đã được bảo hộ trước đó, doanh nghiệp có thể đối mặt với các yêu cầu chấm dứt sử dụng, bồi thường thiệt hại hoặc các tranh chấp pháp lý phức tạp.

Do đó, tra cứu nhãn hiệu được xem là biện pháp phòng ngừa rủi ro hiệu quả ngay từ giai đoạn đầu.

Vì sao cần xác định nhóm hàng hóa, dịch vụ trước khi tra cứu nhãn hiệu?

Theo quy định của luật sở hữu trí tuệ, khi nộp đơn đăng ký nhãn hiệu, chủ đơn phải chỉ rõ danh mục hàng hóa hoặc dịch vụ mang nhãn hiệu.

Các hàng hóa được phân loại từ nhóm 1 đến nhóm 34 và các dịch vụ được phân loại từ nhóm 35 đến nhóm 45 theo Bảng phân loại quốc tế Nice.

Việc xác định đúng nhóm hàng hóa, dịch vụ có ý nghĩa quan trọng bởi khả năng xung đột của nhãn hiệu thường được xem xét trong phạm vi các nhóm sản phẩm, dịch vụ trùng hoặc tương tự nhau.

Chẳng hạn, một doanh nghiệp sản xuất quần áo thuộc nhóm 25 không chỉ có thể đăng ký cho sản phẩm quần áo mà còn có thể cân nhắc mở rộng phạm vi bảo hộ sang các nhóm liên quan như túi xách, phụ kiện thời trang, dịch vụ thiết kế thời trang hoặc gia công may mặc nhằm xây dựng chiến lược bảo hộ toàn diện hơn.

Tra cứu nhãn hiệu sơ bộ và tra cứu nhãn hiệu chuyên sâu khác nhau như thế nào?

Tra cứu nhãn hiệu sơ bộ

Tra cứu sơ bộ thường được thực hiện thông qua các cơ sở dữ liệu công khai về sở hữu công nghiệp.

Ưu điểm của hình thức này là nhanh chóng, chi phí thấp hoặc miễn phí. Tuy nhiên, kết quả chủ yếu mang tính tham khảo bởi dữ liệu công khai có thể chưa cập nhật đầy đủ tình trạng xử lý các đơn đăng ký mới nhất.

Tra cứu nhãn hiệu chuyên sâu

Tra cứu chuyên sâu được thực hiện trên cơ sở dữ liệu chuyên ngành cập nhật hơn, bao gồm cả các đơn đăng ký đang trong quá trình xử lý và các nhãn hiệu quốc tế có chỉ định Việt Nam.

Hình thức này thường mất từ 3 đến 5 ngày làm việc và có thu phí. Tuy nhiên, kết quả đánh giá được xem là có độ tin cậy cao hơn đáng kể, giúp doanh nghiệp dự báo tương đối chính xác khả năng đăng ký thành công của nhãn hiệu.

Cần lưu ý rằng kết quả tra cứu chuyên sâu chỉ mang tính tham khảo và không phải là quyết định cuối cùng của cơ quan có thẩm quyền. Quyền quyết định cấp hay từ chối văn bằng bảo hộ vẫn thuộc về cơ quan thẩm định trong quá trình xử lý đơn.

Những rủi ro khi doanh nghiệp bỏ qua bước tra cứu nhãn hiệu

Nguy cơ bị từ chối đơn đăng ký

Nếu nhãn hiệu trùng hoặc tương tự với nhãn hiệu đã có trước, cơ quan sở hữu trí tuệ có thể từ chối cấp văn bằng bảo hộ.

Khi đó, doanh nghiệp phải xây dựng lại nhãn hiệu mới và thực hiện lại toàn bộ quy trình đăng ký từ đầu.

Tốn kém chi phí và thời gian

Việc thay đổi nhãn hiệu sau khi đã đầu tư vào thiết kế logo, bao bì, nhận diện thương hiệu, website hoặc hoạt động quảng bá sẽ kéo theo nhiều chi phí phát sinh.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải chờ thêm thời gian để thực hiện thủ tục đăng ký mới, ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch kinh doanh.

Nguy cơ hát sinh tranh chấp sở hữu trí tuệ

Việc sử dụng nhãn hiệu trùng hoặc tương tự với nhãn hiệu đã được bảo hộ có thể dẫn đến khiếu nại, tranh chấp hoặc yêu cầu xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.

Đây là rủi ro có thể gây thiệt hại lớn về tài chính, uy tín và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Hướng dẫn tra cứu nhãn hiệu khi đã nộp đăng ký bảo hộ

Bước 1: Truy cập vào website của Cục Sở hữu trí tuệ tại địa chỉ: www.ipvietnam.gov.vn hoặc http://wipopublish.ipvietnam.gov.vn.

Bước 2: Tại giao diện chính, chọn mục Tra cứu thông tin sở hữu công nghiệp hoặc Công cụ tra cứu nhãn hiệu trực tuyến

Bước 3: Nhập các thông tin liên quan, bao gồm: Tên nhãn hiệu, Nhóm sản phẩm/ dịch vụ; Mô tả nhãn hiệu.

Bước 4: Xem kết quả nghiên cứu

Sau khi nhập đầy đủ thông tin, hệ thống sẽ trả về các kết quả bao gồm: Nhãn hiệu đã được đăng ký; Nhãn hiệu đang chờ xử lý; Nhãn hiệu bị từ chối.

Cần lưu ý rằng, kết quả tra cứu chỉ mang tính tham khảo, không thay thế kết quả thẩm định của Cục Sở hữu trí tuệ. Do đó, bước tra cứu chuyên sâu vẫn được khuyến nghị để tránh các tranh chấp pháp lý tiềm tàng.

Trong bối cảnh cạnh tranh thương mại ngày càng gay gắt, nhãn hiệu không chỉ là dấu hiệu nhận diện mà còn là tài sản sở hữu trí tuệ có giá trị của doanh nghiệp.

Mặc dù không phải là thủ tục bắt buộc, tra cứu nhãn hiệu trước khi nộp đơn đăng ký được xem là bước chuẩn bị quan trọng giúp doanh nghiệp đánh giá khả năng bảo hộ, hạn chế nguy cơ bị từ chối đơn, tránh xung đột với quyền của bên thứ ba và tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí trong quá trình xây dựng thương hiệu.

Đối với các doanh nghiệp đang có kế hoạch đăng ký nhãn hiệu, việc tiến hành tra cứu đầy đủ và có chiến lược ngay từ đầu sẽ góp phần nâng cao tỷ lệ thành công của hồ sơ đăng ký cũng như tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho sự phát triển lâu dài của thương hiệu trên thị trường.

Thái An