Vinamilk

Văn bản giám định 'Tinh hoa Bắc Bộ' của Hội Nghệ sĩ sân khấu VN có giá trị pháp lí như thế nào?

(SHTT) - Theo ý kiến của luật sư, văn bản gửi Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội về vở diễn 'Tinh hoa Bắc Bộ' là tác phẩm phái sinh từ vở thực cảnh 'Ngày xưa'của Hội Nghệ sĩ hoàn toàn không mang giá trị pháp lí của một văn bản giám định quyền tác giả...

Thông tin mới nhất vụ kiện bản quyền vở thực cảnh “Tinh hoa Bắc Bộ”

Trước đó, Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án kinh doanh thương mại, tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ giữa nguyên đơn là Công ty cổ phần Tuần Châu Hà Nội và bị đơn - Công ty cổ phần Đầu tư Tổng hợp Truyền thông DS đã thu hút nhiều sự quan tâm từ cộng đồng xã hội.

Tại phiên tòa, Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội đã công bố văn bản giám định của Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam (gọi tắt là Hội Nghệ sĩ) trả lời công văn số 163/2018/CV-TKT, ngày 22/10/2018 của Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội. 

tinh-ho-bc-bo152758636

Văn bản giám định 'Tinh hoa Bắc Bộ' của Hội Nghệ sĩ sân khấu VN có giá trị pháp lí như thế nào? 

Trong Văn bản này, Hội Nghệ sĩ đã đưa ra những ý kiến đáng giá, nhận định chuyên môn liên quan đến hai kịch bản của vở diễn Tinh hoa Bắc Bộ và vở diễn Ngày xưa. 

Về ý kiến đề nghị làm rõ việc chương trình thực cảnh Tinh hoa Bắc bộ có dấu hiệu sao chép lại cách thể hiện chủ chốt của kịch bản cũng như vở diễn Ngày xưa (Thuở ấy xứ Đoài) hay không? Theo đánh giá của Hội đồng thẩm định thì chương trình Tinh hoa Bắc bộ có nhiều điểm giống nhau về cơ bản.

Cụ thể, về ý tưởng hai chương trình đều có chung một ý tưởng dàn dựng, trình diễn thực cảnh nhằm tôn vinh văn hóa truyền thống dân tộc; chỉ khác nhau ở tên gọi từng trò diễn, từng phân cảnh. Về chất liệu, hai bên đều sử dụng loại hình nghệ thuật múa rối nước kết hợp với những màn biểu diễn tập thể và cùng một địa điểm. Về kết cấu câu chuyện, nội dung của các tiết mục trong hai chương trình có nhiều điểm giống nhau, tuy nhiên tên gọi của các nhân vật có khác nhau hoặc thay bài hát dân ca này bằng bài hát dân ca khác; có nhiều phân cảnh giống nhau…

Đặc biệt, chi tiết giống nhau nhất là hai bên đều sử dụng ngôi nhà thủy đình có gắn động cơ ở trên hồ cho đình chuyển động, hai chương trình cùng một địa điểm nên không gian nghệ thuật lặp lại, các diễn viên tham gia trong hai chương trình cũng giống nhau về số lượng tương đương, kể cả đạo cụ biểu diễn cũng không khác nhau là mấy… Từ thực tế so sánh, Hội đồng thẩm định kết luận, nhận thấy hai chương trình giống nhau về căn bản từ ý tưởng, chất liệu, kết cấu đến địa điểm, trang phục, đạo cụ…

Với việc sử dụng gần như toàn bộ diễn viên, trang phục, đạo cụ, thiết kế ánh sáng, âm thanh vốn được dựng, thiết kế dành riêng cho vở diễn có trước là Ngày xưa, Hội đồng thẩm định cho rằng Tinh hoa Bắc bộ không được coi là sáng tạo độc lập mà chỉ có thể coi là vở diễn phái sinh. Hội đồng thẩm định cũng khẳng định, trong thực tế của nghệ thuật biểu diễn chưa xảy ra trường hợp nào như vậy mà được coi là sáng tạo độc lập.

Câu hỏi được đặt ra là văn bản giám định của Hội Nghệ sĩ có giá trị pháp lí như thế nào?

Chia sẻ với Đời sống & Pháp lý, luật sư Phan Vũ Tuấn - Phó chủ tịch Hội Sở hữu trí tuệ TP HCM cho biết Hội Nghệ sĩ theo quyết định số 26/2005/QĐ-BNV ngày 25/02/2005 của Bộ Nội vụ, chỉ là một tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp mang tính sáng tạo của các nghệ sĩ, các nhà hoạt động sân khấu tự nguyện có đóng góp tích cực cho sự phát triển của nền sân khấu Việt Nam. 

Hội là thành viên của Ủy ban Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam và hoạt động theo mục đích, tôn chỉ là xây dựng và phát triển nền sân khấu Việt Nam để phục vụ cho sự nghiệp xây dựng đất nước theo đường lối văn hóa của Đảng.

Với tư cách là một tổ chức được đặt dưới sự lãnh đạo, quản lí của Đảng và Nhà nước, mọi hoạt động của Hội phải trong khuôn khổ pháp luật của Nhà nước. 

"Rõ ràng, Hội Nghệ sĩ không trực thuộc Cục Bản quyền, không phải là Trung tâm Giám định quyền tác giả, quyền liên quan thì mặc nhiên Hội Nghệ sĩ không có chức năng, thẩm quyền thực hiện việc giám định quyền tác giả đối với kịch bản hai vở diễn đã nêu. Và cho dù các thành viên của Hội có là các cá nhân "có trình độ chuyên môn và uy tín nghề nghiệp cao" như thế nào, nếu không phải là giám định viên được cấp Thẻ giám định thì cũng không thể và không có thẩm quyền thực hiện việc giám định này.

Vì tất cả những lẽ trên, có thể kết luận, văn bản gửi Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội của Hội Nghệ sĩ hoàn toàn không mang giá trị pháp lí của một văn bản giám định quyền tác giả theo quy định tại Thông tư 15/2012/TT-BVHTTDL. Do đó, không thể xem đây là một kết luận giám định để làm nguồn chứng cứ giải quyết tranh chấp giữa Công ty cổ phần Tuần Châu Hà Nội và Công ty cổ phần Đầu tư Tổng hợp Truyền thông DS", Phó chủ tịch Hội Sở hữu trí tuệ TP HCM nhận định.

Diễn biến vụ kiện bản quyền giữa đạo diễn Việt Tú và Tuần Châu Hà Nội

Như đã đưa tin trước đó, vào tháng 6/2017, đạo diễn Việt Tú đã công bố vở diễn thực cảnh đầu tiên tại Việt Nam mang tên "Thuở ấy xứ Đoài" tại Sài Sơn - Chùa Thầy. Đây là vở diễn được Công ty Cổ phần Tuần Châu Hà Nội (Công ty TCHN) đầu tư. Thế nhưng sau chưa đầy 10 buổi công diễn, vở diễn này bất ngờ bị huỷ bỏ.

Đến tháng 10/2017, Công ty TCHN công bố vở diễn "Tinh Hoa Bắc Bộ" và gọi rằng đây là "sân khấu thực cảnh đầu tiên tại Việt Nam" trên cùng một không gian sâu khấu và địa điểm Sài Sơn. Lý giải về sự thay đổi này, đại diện Công ty TCHN cho biết vở diễn do Việt Tú dàn dựng “không chạm đến trái tim người xem”.

Đến tháng 3/2018, đại diện Công ty TCHN cho biết Tòa Án nhân dân Hà Nội đã thụ lý đơn kiện đạo diễn Việt Tú, đòi bồi thường số tiền hơn 6 tỷ đồng. Theo đó, luật sư của Công ty TCHN cáo buộc đạo diễn Việt Tú đã cố tình xâm phạm, chiếm đoạt quyền sở hữu của phía tập đoàn khi tự ý đăng ký bảo hộ bản quyền tác giả đối với kịch bản vở diễn. Đạo diễn Việt Tú sau đó đã phủ nhận những cáo buộc này.

Vào tháng 4/2018, đạo diễn vở "Tinh hoa Bắc Bộ" Hoàng Nhật Nam quyết định gửi đơn kiện đạo diễn Việt Tú khi đồng nghiệp phát ngôn trên báo chí cho rằng vở diễn do anh dàn dựng là một tác phẩm “phái sinh”, “đạo nhái”. Tuy nhiên sau đó, Toà Án nhân dân quận Bình Thạnh TP HCM đã từ chối thụ lý.

Tháng 5/2018, Toà Án nhân dân Hà Nội thụ lý đơn khởi kiện của Công ty Cổ phần Đầu tư Tổng hợp Truyền thông DS (Công ty DS) do đạo diễn Việt Tú làm đại diện, trong đó yêu cầu Công ty TCHN chấm dứt hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với kịch bản vở diễn "Ngày Xưa".

Tháng 8/2018, Toà Án nhân dân Hà Nội tiếp tục thụ lý đơn phản tố của Công ty DS, trong đó bác bỏ toàn bộ các yêu cầu của Công ty TCHN và đưa ra yêu cầu đối với TC về việc thừa nhận việc xây dựng tác phẩm trên nền tảng vở diễn "Ngày Xưa" và bồi thường thiệt hại.

Sau gần một năm thụ lý, vụ kiện bản quyền giữa Công ty Tuần Châu Hà Nội và đạo diễn Việt Tú sẽ tiếp tục được đưa ra xét xử.

Linh San