Lợi thế tự nhiên và chiến lược quốc gia

Dải đất miền Trung trải dài từ Thanh Hóa đến Bình Thuận sở hữu bức xạ mặt trời cao quanh năm và gió mạnh dọc theo dải ven biển. Đây là vùng có tiềm năng gió và năng lượng mặt trời thuộc hàng cao nhất Đông Nam Á. Theo tính toán của Ngân hàng Thế giới (World Bank), khu vực này có thể cung cấp hàng trăm gigawatt điện từ các nguồn năng lượng tái tạo nếu được khai thác đúng cách.

Không chỉ có lợi thế tự nhiên, miền Trung còn là "tâm điểm chiến lược" trong định hướng chuyển đổi năng lượng của Việt Nam đến 2050, với mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Trong Quy hoạch điện VIII, nhiều dự án điện gió ngoài khơi, điện mặt trời nổi, điện sinh khối tại miền Trung được ưu tiên thúc đẩy.

Những thách thức còn tồn tại

Tuy nhiên, việc phát triển năng lượng tái tạo ở miền Trung không đơn giản. Hạ tầng truyền tải hiện tại chưa đáp ứng được tốc độ phát triển dự án, đặc biệt ở các tỉnh như Ninh Thuận, Bình Thuận – nơi có nhiều nhà máy điện mặt trời nhưng thường xuyên phải cắt giảm công suất do quá tải lưới điện.

Ngoài ra, thủ tục đầu tư còn phức tạp, thiếu minh bạch, khiến nhiều nhà đầu tư nản lòng. Một số địa phương chưa có quy hoạch cụ thể về sử dụng đất cho năng lượng tái tạo, dẫn đến xung đột với quy hoạch nông nghiệp và du lịch.

Cần cơ chế “đồng bộ hóa”

Muốn miền Trung trở thành trung tâm năng lượng xanh, cần giải quyết ba vấn đề then chốt: (1) xây dựng lưới điện truyền tải đồng bộ và hiện đại, (2) cải cách cơ chế đầu tư và quy hoạch địa phương để giảm rủi ro pháp lý, và (3) thúc đẩy công nghệ lưu trữ điện, điện hydrogen, điện gió ngoài khơi để đảm bảo ổn định nguồn cung.

Đặc biệt, cần có chính sách thu hút công nghệ từ các quốc gia đi đầu như Đan Mạch, Đức, Nhật Bản – không chỉ để xây nhà máy mà còn tạo chuỗi cung ứng thiết bị, đào tạo nhân lực và hình thành hệ sinh thái công nghiệp xanh.

Một miền Trung phát triển bền vững

Nếu được đầu tư đúng mức, miền Trung không chỉ là nơi cung cấp năng lượng sạch cho cả nước, mà còn trở thành điểm đến công nghiệp xanh, công nghệ cao, hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội cho khu vực còn nhiều khó khăn. Mô hình “năng lượng tái tạo gắn với phát triển bền vững” chính là con đường phù hợp với xu hướng toàn cầu và khát vọng phát triển của Việt Nam trong thế kỷ 21.

PV