Chính phủ ban hành Nghị định 287/2026/NĐ-CP ngày 17/7/2026, quy định về tiền bản quyền trong các lĩnh vực điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, nghệ thuật biểu diễn, báo chí và xuất bản. Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/9/2026.

Đáng chú ý, Chương II của Nghị định quy định cụ thể về tiền bản quyền sáng tạo tác phẩm điện ảnh, trong đó xác định phương thức chi trả và khung tỷ lệ đối với các chức danh sáng tạo theo từng thể loại phim.

Khung tiền bản quyền mới được tính trên giá thành sản xuất phim

Theo Điều 4 Nghị định 287/2026/NĐ-CP, tiền bản quyền sáng tạo tác phẩm điện ảnh theo phương thức giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu được chi trả theo quy định về định mức kinh tế, kỹ thuật lĩnh vực điện ảnh và quy định tại khoản 2 Điều 4.

Trường hợp chức danh sáng tạo không có trong quy định về định mức kinh tế, kỹ thuật lĩnh vực điện ảnh thì căn cứ quy định hướng dẫn chức danh nghề nghiệp lĩnh vực điện ảnh để chi trả tiền bản quyền.

Bên cạnh đó, căn cứ vào thể loại và chất lượng tác phẩm điện ảnh, các chức danh sáng tạo được quy định tại khoản 2 Điều 4 còn được chi trả theo tỷ lệ phần trăm của giá thành sản xuất phim. Giá thành này không bao gồm chi phí bán hàng, chi phí quản lý và chi phí tài chính.

Đối với phim truyện, khung tỷ lệ tiền bản quyền được quy định như sau: Biên kịch 2,25% - 2,75%; Đạo diễn 2,50% - 3,00%; Đạo diễn hình ảnh 1,70% - 2,10%; Thiết kế âm thanh 1,50% - 1,80%; Người làm kỹ xảo 0,80% - 1,10%; Người dựng phim 0,70% - 0,80%; Nhạc sĩ 1,50% - 1,90%; Họa sĩ thiết kế mỹ thuật 1,20% - 1,50%; Người làm hóa trang 0,80% - 1,10%.

Với phim tài liệu, phim khoa học, tỷ lệ tiền bản quyền gồm: biên kịch 4,21% - 5,50%; đạo diễn 4,21% - 5,50%; quay phim 2,15% - 3,00%; người dựng phim 0,86% - 1,40%; thiết kế âm thanh 0,86% - 1,40%; nhạc sĩ 0,86% - 1,40%; họa sĩ 0,57% - 0,90%.

Đối với phim hoạt hình, biên kịch và đạo diễn cùng có tỷ lệ 3,65% - 4,95%; quay phim 1,80% - 2,50%; người dựng phim 0,33% - 0,53%; thiết kế âm thanh 0,86% - 1,40%; nhạc sĩ 1,30% - 1,80%; họa sĩ chính 2,70% - 3,70%; họa sĩ dàn cảnh, diễn xuất 2,50% - 3,50%; họa sĩ trang trí phông 0,50% - 1,00%.

Không phải mỗi người cùng chức danh đều được hưởng một tỷ lệ riêng

Một điểm cần lưu ý để tránh hiểu sai quy định là khung tỷ lệ tại khoản 2 Điều 4 được áp dụng theo chức danh sáng tạo tác phẩm, không phụ thuộc vào số lượng người cùng đảm nhiệm một chức danh sáng tạo tác phẩm.

Nói cách khác, tỷ lệ được quy định cho chức danh sáng tạo, không phải quy định rằng mỗi cá nhân cùng đảm nhiệm một chức danh sẽ mặc nhiên được hưởng riêng toàn bộ tỷ lệ đó.

Chẳng hạn, nếu một bộ phim có nhiều người cùng đảm nhiệm một chức danh sáng tạo thì việc phân chia tiền bản quyền giữa những người đó không làm thay đổi khung tỷ lệ áp dụng cho chức danh theo Nghị định.

Phim kết hợp nhiều loại hình áp dụng theo loại hình chính

Đối với phim kết hợp nhiều loại hình theo quy định của Luật Điện ảnh, tiền bản quyền được áp dụng theo tiền bản quyền của loại hình chính của phim, theo các khung quy định đối với phim truyện, phim tài liệu, phim khoa học hoặc phim hoạt hình.

Quy định này nhằm xác định căn cứ áp dụng khung tiền bản quyền trong trường hợp một tác phẩm có sự kết hợp nhiều loại hình điện ảnh.

Quy định mới dành riêng cho các tác phẩm chuyển thể

Nghị định 287/2026/NĐ-CP cũng quy định trường hợp tác phẩm điện ảnh được chuyển thể từ tác phẩm văn học, sân khấu hoặc các loại hình tác phẩm thể hiện dưới hình thức tương tự sang kịch bản điện ảnh.

Theo đó, biên kịch chuyển thể được hưởng mức tiền bản quyền bằng 70% mức tiền bản quyền đối với biên kịch của tác phẩm cùng thể loại theo Điều 4. Phần còn lại được trả cho tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả của tác phẩm được sử dụng để làm tác phẩm chuyển thể.

Đây là quy định cần phân biệt với khung tỷ lệ chung dành cho biên kịch của tác phẩm điện ảnh, bởi trường hợp chuyển thể có cơ chế phân chia tiền bản quyền riêng.

Tác phẩm về trẻ em, dân tộc thiểu số được hưởng tiền bản quyền khuyến khích

Theo Điều 5 Nghị định 287/2026/NĐ-CP, các chức danh sáng tạo quy định tại khoản 2 Điều 4 đối với tác phẩm điện ảnh thuộc đề tài về trẻ em, dân tộc thiểu số được hưởng thêm tiền bản quyền khuyến khích từ 5% đến 10% mức tiền bản quyền của tác phẩm cùng thể loại.

Như vậy, khoản tiền khuyến khích này là khoản bổ sung, không phải là việc nâng trực tiếp tỷ lệ phần trăm trong khung tiền bản quyền cơ bản của từng chức danh.

Khung tỷ lệ không đồng nghĩa mọi bộ phim đều áp dụng một mức tiền cố định

Nghị định quy định các khung tỷ lệ, trong đó mức cụ thể được xác định trên cơ sở thể loại, chất lượng tác phẩm và các quy định liên quan.

Do đó, không nên hiểu rằng từ ngày 1/9/2026, mọi bộ phim đều phải trả cho biên kịch, đạo diễn hoặc các chức danh khác một mức tiền cố định bằng tỷ lệ cao nhất trong khung. Cũng cần lưu ý rằng khoản 2 Điều 4 quy định tỷ lệ trên giá thành sản xuất phim sau khi loại trừ chi phí bán hàng, chi phí quản lý và chi phí tài chính.

Nghị định 287/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/9/2026. Kể từ thời điểm này, Nghị định 18/2014/NĐ-CP về chế độ nhuận bút trong lĩnh vực báo chí, xuất bản và Nghị định 21/2015/NĐ-CP về nhuận bút, thù lao đối với tác phẩm điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, sân khấu và các loại hình nghệ thuật biểu diễn khác hết hiệu lực.

Việc ban hành quy định mới tạo cơ sở xác định tiền bản quyền đối với hoạt động sáng tạo tác phẩm điện ảnh, đồng thời quy định rõ hơn căn cứ tính tiền, khung tỷ lệ theo từng thể loại phim và cơ chế đối với tác phẩm chuyển thể, tác phẩm thuộc nhóm đề tài được khuyến khích.