Từ ngày 1/7/2026, các cơ sở kinh doanh như quán cà phê, nhà hàng, khách sạn hay khu vui chơi tiếp tục phải thực hiện nghĩa vụ trả tiền bản quyền khi sử dụng âm nhạc phục vụ hoạt động kinh doanh. Điểm mới không nằm ở việc phát sinh nghĩa vụ trả phí, mà ở việc Nhà nước quy định rõ cách tính và cơ chế quản lý tiền bản quyền nhằm tăng tính minh bạch trong thực thi quyền tác giả.

Chuẩn hóa cơ chế thu tiền bản quyền trong hoạt động kinh doanh

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 134/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 17/2023/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả và quyền liên quan.

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là quy định về biểu mức tiền bản quyền khi sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình trong hoạt động kinh doanh, thương mại.

Theo quy định mới, mức tiền bản quyền hằng năm được xác định theo công thức:

Tiền bản quyền = Mức lương cơ sở × Hệ số điều chỉnh

Trong đó, từ ngày 1/7/2026, mức lương cơ sở được áp dụng là 2,53 triệu đồng/tháng theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP. Hệ số điều chỉnh được quy định cụ thể tại Phụ lục II ban hành kèm theo Nghị định 17/2023/NĐ-CP, đã được sửa đổi bởi Nghị định 134/2026/NĐ-CP.

Các mô hình được áp dụng gồm quán cà phê, nhà hàng, khách sạn, cơ sở lưu trú du lịch, khu vui chơi giải trí, cơ sở karaoke, trung tâm hội nghị và nhiều loại hình kinh doanh có sử dụng âm nhạc nhằm phục vụ khách hàng.

Không phải quy định mới về nghĩa vụ trả tiền bản quyền

Nhiều thông tin trên mạng xã hội cho rằng từ ngày 1/7/2026 các quán cà phê, nhà hàng mới bắt đầu phải trả tiền bản quyền khi mở nhạc. Tuy nhiên, cách hiểu này chưa chính xác.

Trên thực tế, nghĩa vụ trả tiền bản quyền đối với việc sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh đã được quy định từ lâu trong Luật Sở hữu trí tuệ và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Khi một cơ sở kinh doanh sử dụng tác phẩm âm nhạc hoặc bản ghi âm, ghi hình để tạo không gian phục vụ khách hàng, qua đó góp phần nâng cao doanh thu hoặc giá trị thương mại của hoạt động kinh doanh, việc khai thác này thuộc phạm vi quyền tài sản của chủ sở hữu quyền tác giả và quyền liên quan.

Do đó, tổ chức hoặc cá nhân sử dụng phải thực hiện việc xin phép, trả tiền bản quyền hoặc thông qua các tổ chức quản lý tập thể quyền theo quy định của pháp luật.

Nghị định 134/2026/NĐ-CP chủ yếu có ý nghĩa chuẩn hóa phương thức xác định mức tiền bản quyền, tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho hoạt động cấp phép, thu và phân chia tiền bản quyền trên phạm vi cả nước.

Điều chỉnh mức áp dụng theo phân loại đô thị

So với quy định trước đây, Nghị định mới có sự điều chỉnh về tỷ lệ áp dụng đối với từng loại đô thị.

Cụ thể, Hà Nội và TP.HCM tiếp tục áp dụng theo khung giá đầy đủ.

Đối với đô thị loại I, mức áp dụng bằng 80% khung giá. Đô thị loại II áp dụng 50% khung giá, giảm từ mức 60% trước đây. Đô thị loại III áp dụng 20% khung giá, giảm từ mức 40%.

Đáng chú ý, Nghị định bổ sung quy định riêng đối với vùng sâu, vùng xa và vùng đặc biệt khó khăn với mức áp dụng bằng 10% khung giá, nhằm phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế, xã hội của từng địa bàn.

Tăng yêu cầu minh bạch trong quản lý tiền bản quyền

Bên cạnh việc quy định rõ cách tính tiền bản quyền, Nghị định 134/2026/NĐ-CP cũng đặt ra các yêu cầu chặt chẽ hơn đối với hoạt động của các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả và quyền liên quan.

Theo đó, các khoản tiền thu được từ hoạt động cấp phép sử dụng quyền phải được quản lý trong tài khoản riêng biệt, tách biệt hoàn toàn với các nguồn thu, chi khác của tổ chức.

Yêu cầu này được áp dụng cả đối với các khoản tiền bản quyền chưa thể phân chia do chưa xác định được chủ sở hữu quyền hoặc chưa liên hệ được với tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan.

Ngoài ra, tiền bản quyền phải được phân chia cho tác giả và chủ sở hữu quyền theo thỏa thuận ủy quyền, không được chậm quá 6 tháng kể từ thời điểm thu được tiền, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.

Các khoản chi phí quản lý mà tổ chức quản lý tập thể quyền được giữ lại cũng phải bảo đảm hợp lý, minh bạch và được kiểm toán độc lập xác nhận trong báo cáo tài chính.

Bảo vệ người sáng tạo và thúc đẩy môi trường kinh doanh lành mạnh

Theo các chuyên gia sở hữu trí tuệ, việc trả tiền bản quyền khi sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh là nguyên tắc phổ biến được áp dụng tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Âm nhạc mang lại giá trị trải nghiệm cho khách hàng, góp phần gia tăng sức hấp dẫn của không gian kinh doanh. Vì vậy, việc các tác giả, nhạc sĩ, nhà sản xuất bản ghi âm được hưởng thù lao từ quá trình khai thác thương mại tác phẩm là phù hợp với nguyên tắc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Việc hoàn thiện cơ chế thu và phân chia tiền bản quyền không chỉ bảo đảm quyền lợi của người sáng tạo mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, tôn trọng quyền tài sản trí tuệ và phù hợp với các cam kết quốc tế của Việt Nam trong lĩnh vực bản quyền.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI), nhiều vấn đề pháp lý mới cũng đang đặt ra, đặc biệt là việc xác định chủ thể quyền đối với các sản phẩm âm nhạc do AI tạo ra. Đây được dự báo sẽ là một trong những nội dung tiếp tục cần được nghiên cứu và hoàn thiện trong quá trình xây dựng chính sách về quyền tác giả trong thời gian tới.

Thái An