Trung Quốc bứt phá trên đường đua AI tại châu Âu

Theo European Patent Office, năm 2025 ghi nhận kỷ lục mới với 201.974 đơn đăng ký sáng chế, tăng 1,4% so với năm trước. Đáng chú ý, Trung Quốc là quốc gia có tốc độ tăng trưởng nổi bật, với mức tăng 9,7%, qua đó vươn lên vị trí thứ ba trong bảng xếp hạng các quốc gia nộp đơn nhiều nhất tại châu Âu.

Dẫn đầu vẫn là Hoa Kỳ với 47.008 đơn đăng ký, trong khi Đức giữ vị trí thứ hai và là quốc gia đứng đầu châu Âu. Theo sau Trung Quốc là Nhật Bản và Hàn Quốc. Top 10 còn có sự góp mặt của Pháp, Thụy Sĩ, Hà Lan, Vương quốc Anh và Ý.

Mặc dù vậy, tăng trưởng nội khối châu Âu có dấu hiệu phân hóa. Một số quốc gia như Đan Mạch, Áo, Tây Ban Nha và đặc biệt là Phần Lan ghi nhận mức tăng mạnh, trong khi các nền kinh tế lớn như Đức, Pháp hay Anh lại sụt giảm nhẹ.

Trung Quốc dẫn đầu về số lượng sáng chế AI toàn cầu

Trên bình diện toàn cầu, Trung Quốc hiện là quốc gia sở hữu nhiều bằng sáng chế AI nhất, với 25.177 bằng, vượt xa Hoa Kỳ ở vị trí thứ hai với 17.307 bằng. Tuy nhiên, xét về tỷ trọng trong tổng danh mục sáng chế, AI lại chiếm phần lớn hơn trong hệ sinh thái đổi mới của Mỹ.

Hàn Quốc đứng thứ ba với 5.635 bằng sáng chế AI, phản ánh vai trò ngày càng tăng của quốc gia này trong lĩnh vực công nghệ cao. Trong khi đó, các cường quốc nghiên cứu tại châu Âu như Đức và Pháp vẫn còn khoảng cách đáng kể, với lần lượt 436 và 142 bằng sáng chế AI. Vương quốc Anh thậm chí chỉ ghi nhận 119 bằng, chiếm tỷ lệ rất nhỏ.

Một điểm đáng chú ý là Mexico bất ngờ lọt vào top 10 với 57 bằng sáng chế AI, vượt qua nhiều trung tâm sở hữu trí tuệ truyền thống như Hà Lan, Tây Ban Nha hay Luxembourg.

Doanh nghiệp lớn chi phối, nhưng hệ sinh thái đa dạng  

Dữ liệu cho thấy sáng chế AI đang tập trung vào một số ít quốc gia và doanh nghiệp lớn. Bức tranh sáng chế cho thấy sự hiện diện mạnh mẽ của các tập đoàn công nghệ lớn. Các doanh nghiệp Trung Quốc như Tencent, Ping An Insurance, Baidu cùng Chinese Academy of Sciences nằm trong nhóm dẫn đầu về sáng chế AI tạo sinh, bên cạnh IBM.

Tại châu Âu, các tập đoàn như Samsung, Huawei, LG, Qualcomm và Nokia là những đơn vị nộp nhiều đơn nhất trong hệ thống Bằng sáng chế thống nhất (Unitary Patent).

Đáng chú ý, các doanh nghiệp nhỏ, cá nhân, trường đại học và tổ chức nghiên cứu công cũng đóng góp gần một nửa số bằng sáng chế tại châu Âu, cho thấy hệ sinh thái đổi mới ngày càng đa dạng.

Điều này có thể tạo ra thách thức đối với các quốc gia trong việc xây dựng năng lực AI “chủ quyền”, bao gồm phát triển công nghệ nội địa và hạ tầng dữ liệu, đồng thời duy trì năng lực cạnh tranh trong cuộc đua toàn cầu.

Việc Trung Quốc vươn lên vị trí thứ ba tại châu Âu không chỉ phản ánh sự gia tăng về số lượng sáng chế, mà còn cho thấy chiến lược mở rộng ảnh hưởng công nghệ của quốc gia này đang ngày càng rõ nét trong kỷ nguyên AI.   

Dù AI đang thu hút sự quan tâm lớn, đây chưa phải là lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng cao nhất trong đăng ký sáng chế tại châu Âu. Công nghệ lượng tử mới là lĩnh vực dẫn đầu về tốc độ, với mức tăng tới 38%. Trong khi đó, AI ghi nhận mức tăng gần 10%.

Nhóm công nghệ máy tính, bao gồm AI và lượng tử, vẫn chiếm vị trí số một về tổng số đơn đăng ký. Theo sau là truyền thông số, đặc biệt là các công nghệ liên quan đến mạng di động thế hệ mới như 6G, cùng với các lĩnh vực như thiết bị điện, y tế và giao thông.

 Quỳnh Trang