Theo thông tin vừa được công bố, cơ quan quản lý sở hữu trí tuệ hàng đầu của Trung Quốc cho biết đã hoàn tất đợt rà soát đầu tiên đối với hơn 1,3 triệu bằng sáng chế do các trường đại học và viện nghiên cứu trên toàn quốc nắm giữ.

Trong quá trình này, khoảng 680.000 bằng sáng chế phát minh có tiềm năng thương mại hóa cao đã được xác định và kết nối với 460.000 doanh nghiệp, nhằm thúc đẩy chuyển giao đổi mới sáng tạo từ phòng thí nghiệm ra thị trường.

Hoạt động rà soát kho bằng sáng chế này là một phần trong kế hoạch hành động đặc biệt về chuyển hóa và khai thác sáng chế do Quốc vụ viện Trung Quốc ban hành năm 2023. Việc sắp xếp, “đánh thức” và khai thác hiệu quả các bằng sáng chế hiện có tại trường đại học và viện nghiên cứu là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Trong ba năm qua, khoảng 80.000 bằng sáng chế phát minh từ hơn 2.700 cơ sở nghiên cứu và đào tạo đã được đưa ra thị trường.

Ông Hu Wenhui, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ quốc gia Trung Quốc, cho biết tại một cuộc họp báo rằng đến cuối năm 2025, tỷ lệ công nghiệp hóa các bằng sáng chế từ trường đại học và viện nghiên cứu lần lượt đạt 10,1% và 17,2%, tăng đáng kể so với giai đoạn trước khi triển khai kế hoạch.

Theo ông Hu, kế hoạch hành động này mang tính định hướng dài hạn, với việc triển khai một loạt bằng sáng chế công nghệ lõi trong các ngành công nghiệp tương lai như công nghệ lượng tử, sản xuất sinh học, giao diện não - máy và truyền thông 6G, qua đó đặt nền tảng vững chắc cho việc thương mại hóa các bằng sáng chế có giá trị cao.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa tập trung vào công nghệ lõi và sở hữu bằng sáng chế chất lượng đã hưởng lợi từ sáng kiến này và phát triển mạnh mẽ. Ông Hu cho biết các công ty công nghệ tiên phong được gọi là “Sáu Tiểu Long” của Hàng Châu, trong đó có startup nổi bật toàn cầu Unitree Robotics, đã phát triển nhanh nhờ chương trình công nghiệp hóa bằng sáng chế dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại tỉnh Chiết Giang.

Các doanh nghiệp lớn phát triển sản phẩm dựa trên bằng sáng chế cũng ghi nhận lợi nhuận cao và tăng trưởng mạnh về doanh số ở thị trường nước ngoài. Theo ông Hu, các bằng sáng chế được thương mại hóa đang đóng góp ngày càng rõ rệt vào tăng trưởng kinh tế.

Hiện nay, Trung Quốc đã trở thành quốc gia đầu tiên sở hữu hơn 5 triệu bằng sáng chế phát minh có hiệu lực trong nước, đồng thời dẫn đầu toàn cầu về số lượng đơn đăng ký sáng chế quốc tế trong sáu năm liên tiếp. Tuy nhiên, tỷ lệ công nghiệp hóa các sáng chế vẫn còn thấp, đặc biệt trong khối trường đại học và viện nghiên cứu. Trước khi triển khai kế hoạch đặc biệt, số liệu năm 2022 cho thấy tỷ lệ này tại các trường đại học chỉ đạt 3,9%, khiến nhiều công nghệ bị “đắp chiếu”.

Theo ông Hu, nguyên nhân của tình trạng này gồm thiếu tư duy thương mại trong giới nghiên cứu, chu kỳ chuyển giao dài và rủi ro cao làm giảm động lực, thiếu nhân lực chuyên môn về chuyển giao công nghệ, cũng như hệ sinh thái chuyển giao chưa hiệu quả.

Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã tăng cường các biện pháp nhằm thúc đẩy chuyển giao sáng chế, hướng tới biến kết quả nghiên cứu khoa học thành động lực thực chất cho phát triển kinh tế - xã hội.

Trong ba năm qua, nhiều giải pháp đã được triển khai như thiết lập hệ thống đánh giá trước khi nộp đơn sáng chế, chuyển trọng tâm khen thưởng sang hiệu quả thương mại hóa thay vì số lượng đơn đăng ký, xây dựng các nền tảng chuyên biệt và đào tạo nguồn nhân lực trong lĩnh vực chuyển giao công nghệ, đồng thời ban hành các chính sách ưu đãi như góp vốn bằng công nghệ nhằm tháo gỡ rào cản từ phòng thí nghiệm ra thị trường.

Bộ Giáo dục Trung Quốc cũng đang nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn để xây dựng hồ sơ “thông minh” cho các bằng sáng chế đại học, qua đó xác định giá trị tiềm năng và các kịch bản ứng dụng.

Ông Zhou Dawang, đại diện bộ, cho biết cách tiếp cận này sẽ giúp tối ưu hóa quá trình kết nối cung - cầu công nghệ.

Trong khi đó, ông Wei Wei, quan chức của Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc, nhấn mạnh: “Những phát minh chỉ nằm trong phòng thí nghiệm giống như những lâu đài trên không. Công nghệ phải bước ra khỏi phòng thí nghiệm, đi vào dây chuyền sản xuất để trở thành những sản phẩm hữu hình mà người dân có thể nhìn thấy, chạm vào và sử dụng trong đời sống hằng ngày.”  

Quỳnh Trang