Theo thông tin từ Bộ Khoa học và Công nghệ, mới đây, Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc công bố đợt thứ tư danh sách các trường hợp vi phạm liêm chính nghiên cứu, bao gồm 28 vụ việc liên quan đến hơn 30 bài báo khoa học được công bố trên các tạp chí quốc tế.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc, các vụ việc xảy ra tại nhiều bệnh viện và cơ sở nghiên cứu ở các tỉnh như Giang Tây, Sơn Tây, Quảng Đông, Quảng Tây, Trùng Khánh, Tân Cương và một số địa phương khác, cho thấy quy mô rộng lớn của tình trạng gian lận khoa học trong lĩnh vực y sinh.

Theo Quy định về điều tra và xử lý hành vi vi phạm liêm chính nghiên cứu của Trung Quốc, các cá nhân vi phạm đã phải chịu nhiều hình thức kỷ luật nghiêm khắc, bao gồm công khai danh tính, cấm tham gia các chương trình nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước từ 1 năm đến 10 năm hoặc vĩnh viễn, thu hồi hoặc chấm dứt các khoản kinh phí nghiên cứu, hủy bỏ các giải thưởng và danh hiệu khoa học, cấm xét chức danh nghề nghiệp, đình chỉ quyền hướng dẫn nghiên cứu sinh, yêu cầu rút bài báo và đưa vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về các trường hợp vi phạm nghiêm trọng trong nghiên cứu khoa học.

Trong đợt công bố này, Zhang Ping là trường hợp bị xử lý nghiêm khắc nhất khi liên quan đến 5 bài báo có hành vi bịa đặt quy trình nghiên cứu, sửa đổi hồ sơ nghiên cứu và ghi tên tác giả không đúng quy định. Với vai trò tác giả đầu kiêm tác giả liên hệ, Zhang Ping bị cấm vĩnh viễn tham gia các chương trình nghiên cứu do nhà nước tài trợ, bị thu hồi kinh phí, giải thưởng và buộc rút các bài báo vi phạm. Shao Liang cũng bị cấm vĩnh viễn sau khi bị xác định là tác giả liên hệ của hai bài báo có hành vi gian lận tương tự.

Ngoài hai trường hợp trên, nhiều người khác bị cấm tham gia các chương trình nghiên cứu trong thời hạn dài do các hành vi mua bán dữ liệu, thuê viết bài hoặc làm giả nghiên cứu. Trong đó có Jia Junqing, Peng Ying, Luo Rong, Li Sanjun, Wu Zhiying, Dai Feng, Zeng Ganhua, Dai Qixin, Chen Xiehui, Sun Wei, Chen Xuelian, Feng Pengjiu, Shi Xuekai, Zhang Yanzhuo, Qin Bo, Jiang Dianming cùng nhiều tác giả đầu như Huang Jinqing, Hu Fan, Chai Wen, Zhang Ji, Wang Zhiyong, Liang Yan, Yu Ming, Lai Weiqiang, Zhou Lin, Xiong Kai, Liu Zhaochun, Qu Yunfei, Tan Wei và những người khác. Phần lớn các cá nhân này bị cấm tham gia nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước từ 3–10 năm, đồng thời bị thu hồi kinh phí, giải thưởng hoặc bị đưa vào cơ sở dữ liệu quốc gia về vi phạm liêm chính nghiên cứu.

Theo thống kê từ đợt công bố này, hơn 20 tác giả liên hệ và tác giả đầu đã bị đưa vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về các trường hợp vi phạm nghiêm trọng trong nghiên cứu khoa học. Hai nhà nghiên cứu là Zhang Ping và Shao Liang bị cấm vĩnh viễn tham gia các chương trình nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước, trong khi phần lớn các trường hợp còn lại bị cấm từ 3–10 năm. Ngoài ra, nhiều trường hợp còn bị thu hồi kinh phí nghiên cứu, hủy bỏ giải thưởng khoa học, đình chỉ tuyển nghiên cứu sinh và buộc rút các bài báo vi phạm.

Đợt công bố với số lượng lớn trường hợp vi phạm đã tiếp tục khẳng định quyết tâm của Trung Quốc trong việc xử lý mạnh tay các hành vi gian lận học thuật, đặc biệt là các hoạt động liên quan đến 'lò bán bài', mua bán dữ liệu nghiên cứu và giả mạo kết quả thực nghiệm.

Việc công khai danh tính người vi phạm và áp dụng các chế tài nghiêm khắc cũng cho thấy xu hướng chuyển từ xử lý từng bài báo sang xử lý trực tiếp các cá nhân và mạng lưới gian lận của chính phủ Trung Quốc, qua đó tăng cường tính răn đe và củng cố các chuẩn mực về liêm chính nghiên cứu.

Quỳnh Trang