Báo cáo được đánh giá là tài liệu khoa học có giá trị, cung cấp bức tranh toàn diện, dựa trên dữ liệu thực chứng về thực trạng nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI tại Việt Nam.

Phát biểu tại hội thảo, GS.TS Trần Xuân Tú, Viện trưởng VNU-ITI cho biết, Báo cáo được xây dựng trên cơ sở khảo sát và phân tích dữ liệu từ 50 doanh nghiệp, 127 viện nghiên cứu và cơ sở giáo dục đại học, cùng 142 đơn vị, tổ hợp ứng dụng AI trên phạm vi cả nước trong giai đoạn 2023–2025. Nội dung báo cáo tập phân tích theo ba trụ cột chính: Viện/Trường, Doanh nghiệp và Bộ/Ngành, qua đó Phản ánh tương đối đầy đủ hệ thống sinh thái AI tại Việt Nam hiện nay.

Các kết quả phân tích cho thấy trí tuệ nhân tạo đang từng bước khẳng định vai trò là động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, gia tăng năng suất và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong nhiều lĩnh vực rồi chốt như công nghiệp, y tế, giao thông, tài chính và giáo dục. Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra các công thức lớn, trong đó nổi bật là thiếu đồng đều về hạ tầng dữ liệu, năng lực tính toán và nguồn nhân lực AI chất lượng cao giữa các khu vực, tổ chức; đồng thời, khoảng cách giữa khung chính sách và triển khai thực tiễn vẫn chưa rõ ràng.

Từ góc độ quản lý nhà nước, báo cáo nhấn mạnh vai trò trò chơi trung tâm của Nhà nước trong công việc hoàn thiện khung pháp lý, phát triển hạ tầng dữ liệu và tính toán, cũng như thiết kế các cơ chế hỗ trợ tài chính chính cho nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Việc ban hành luật AI được đánh giá là nền tảng quan trọng, bài hát cần tiếp tục được cụ thể hóa bằng các cơ chế phát triển khai linh hoạt, vừa đảm bảo xử lý rủi ro, vừa khuyến khích sáng tạo, đặc biệt hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ và cung cấp hình thức cung cấp thành hệ thống sinh thái AI mở, bền vững.

Đối với khu vực doanh nghiệp, báo cáo khuyến nghị AI cần được tiếp cận như một chiến lược dài hạn gắn chặt với quá trình chuyển đổi số, thay vì chỉ dừng lại ở các giải pháp kỹ thuật đơn lẻ. Doanh nghiệp cần đầu tư đồng bộ vào dữ liệu, nguồn nhân lực và năng lực quản trị, đồng thời tăng cường hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học thúc đẩy tối ưu hóa hoạt động sản xuất  kinh doanh, tái cấu trúc mô hình kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đối với các trường đại học và nghiên cứu nghiên cứu, báo cáo đề xuất coi trí tuệ nhân tạo như một “hạ tầng tri thức mới”, có vai trò thúc đẩy nghiên cứu liên ngành và tăng tốc độ khám phá khoa học. Điều này yêu cầu các tài khoản đầu tư dài hạn cho hạ tầng tính toán, mở dữ liệu và các chương trình nghiên cứu quan trọng, qua đó giúp Việt Nam rút ngắn khoảng cách với các quốc gia tiên tiến và nâng cao vị trí học thuật trên bản đồ khoa học quốc tế.

Về đào tạo nguồn nhân lực, báo cáo khẳng định đây là nhiệm vụ chiến lược mang tính nền tảng cho sự phát triển vững chắc của AI. Các cơ sở đào tạo cần đổi mới chương trình và phương pháp giảng dạy, tăng cường thực hành, cung cấp hợp tác tác doanh nghiệp và phát triển thị trường lao động AI, thúc đẩy hình thành đội ngũ lực vừa vững lý, vừa đáp ứng ứng dụng tốt yêu cầu thực tiễn của nền kinh tế số.

Riêng đối với Đại học Quốc gia Hà Nội, Báo cáo đề xuất ĐHQGHN lần thứ nhất trong ứng dụng AI vào quản trị đại học, Cung cấp nghiên cứu liên ngành và giáo dục cá nhân hóa; đồng thời đầu tư hình thành các trung tâm nghiên cứu xuất sắc về trí tuệ nhân tạo, chia sẻ hạ tầng dữ liệu và tính toán, tăng cường hợp tác quốc tế, qua đó khẳng định vai trò hạt nhân trong hệ sinh thái AI quốc gia.

Trong khuôn khổ hội thảo, thảo luận “Xu hướng và cơ hội phát triển AI cho Việt Nam giai đoạn 2025–2030” đã diễn ra với sự tham gia của nhiều chuyên gia đầu ngành, tập trung thảo luận về Viễn cảnh phát triển AI tại Việt Nam và các đề xuất chính sách mang tính chiến lược cho giai đoạn tới.

Theo GS.TS Trần Xuân Tú, công bố báo cáo thường niên về AI tại Việt Nam không chỉ cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng cho chiến dịch định sách chính, đầu tư và đào tạo, mà còn góp phần kết nối các nhà khoa học và doanh nghiệp, hướng tới mục tiêu phát triển trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm, bền bỉ và mang lại lợi ích chung cho xã hội.

BH