Với tinh thần trách nhiệm cao, các ý kiến đã phân tích thẳng thắn những “điểm nghẽn” trong phát triển đất nước, đồng thời kiến nghị những thay đổi mang tính “cách mạng thể chế” để thực sự biến khoa học công nghệ thành động lực phát triển.

Đồng chí Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam cho biết trước đó, đơn vị đã chủ động tổ chức ba hội thảo nhỏ với các chuyên gia, nhà khoa học để chuẩn bị góp ý cho ba dự thảo quan trọng bao gồm: góp ý dự thảo Báo cáo chính trị ngày 24/10/2025, góp ý dự thảo Báo cáo tổng kết công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm qua ngày 27/10/2025 và góp ý dự thảo Báo cáo tổng kết 15 năm thi hành Điều lệ Đảng giai đoạn 2011-2025 ngày 4/11/2025.

Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam nhấn mạnh Hội thảo hôm nay là sự kiện quan trọng, thể hiện tinh thần trách nhiệm của đảng viên, hội viên, trí thức góp phần hoàn thiện các dự thảo văn kiện. Đây cũng là dịp thể hiện niềm tin của cộng đồng trí thức vào Đại hội XIV, mở ra kỷ nguyên phát triển mới cho đất nước.

Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam khẳng định đơn vị nỗ lực phát huy trí tuệ của đội ngũ trí thức, hội viên để đóng góp ý kiến chất lượng. Việc góp ý được coi là nội dung sinh hoạt chính trị quan trọng, tạo sự đồng thuận, thống nhất của đảng viên, hội viên, trí thức trong quá trình xây dựng đường lối, chủ trương, chính sách phát triển đất nước.

Đồng chí Huỳnh Thành Đạt, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phát biểu chỉ đạo Hội thảo: "Tôi đánh giá cao và biểu dương Liên hiệp Hội Việt Nam đã chủ động tổ chức Hội thảo có ý nghĩa chính trị, khoa học và thực tiễn sâu sắc này. Việc tổ chức Hội thảo không chỉ góp phần tập hợp trí tuệ, phát huy vai trò của đội ngũ trí thức, nhà khoa học trong quá trình chuẩn bị Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, mà còn thể hiện tinh thần “Đảng lắng nghe Nhân dân, lắng nghe đội ngũ trí thức”, tiếp nối truyền thống quý báu của Đảng ta trong quá trình hoạch định đường lối phát triển đất nước".

"Đội ngũ trí thức Việt Nam – mà nòng cốt là Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam – luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, đội ngũ trí thức đã phát huy truyền thống yêu nước, tinh thần trách nhiệm xã hội, sáng tạo, dấn thân, đóng góp tích cực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế của đất nước", Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh thêm.

Khoa học Công nghệ: Khoảng cách giữa Nghị quyết và Thực thi 

Tại Hội thảo, nhiều chuyên gia khẳng định, mặc dù Dự thảo Báo cáo chính trị đã đặt khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo vào vị trí động lực chính, nhưng thực tế triển khai vẫn còn nhiều bất cập.

GS.TS Trần Đình Long, Chủ tịch Hội Giống cây trồng Việt Nam, chỉ rõ cơ chế đặt hàng đề tài nghiên cứu còn nặng tính hành chính, không xuất phát từ nhu cầu thị trường. Ông mạnh mẽ đề xuất phải có “cuộc cách mạng trong thủ tục”, chuyển ngay sang cơ chế khoán chi đến sản phẩm cuối cùng để giải phóng nhà khoa học khỏi quy trình nghiệm thu rườm rà.

Về nguồn lực, PGS.TS Đặng Văn Thanh chỉ ra sự chênh lệch lớn khi đầu tư cho khoa học công nghệ của Việt Nam chỉ đạt khoảng 0,5-0,7% GDP, khiến đóng góp vào tăng trưởng kinh tế chỉ đạt xấp xỉ 47%, còn thấp xa so với các nước phát triển. ThS. Phạm Văn Anh, đại diện Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam (REV), bổ sung thêm rằng ngành công nghệ thông tin tuy phát triển nhanh nhưng chưa mạnh về công nghệ lõi, còn phụ thuộc nhập khẩu và phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực tiên tiến như AI, an ninh mạng.

Sức mạnh Thể chế: Hạ tầng mềm quyết định cạnh tranh quốc gia 

Trí thức khoa học đồng loạt nhấn mạnh vai trò quyết định của chất lượng thể chế. PGS.TS Đặng Văn Thanh phân tích, sức mạnh quốc gia hiện đại không còn quyết định bởi tài nguyên mà bởi chất lượng thể chế – khả năng kiến tạo hệ thống quy tắc công bằng, minh bạch để giải phóng mọi nguồn lực. Ông đề xuất dứt khoát từ bỏ mô hình tăng trưởng dựa vào vốn và lao động giá rẻ, chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, chất lượng và hiệu quả.

Liên quan đến công tác xây dựng Đảng, PGS.TS Trương Mạnh Tiến đề nghị đơn giản hóa thủ tục sinh hoạt đảng bằng cách ứng dụng công nghệ số để quản lý đảng viên linh hoạt, đặc biệt là đội ngũ trí thức trẻ. Ông cũng kiến nghị bổ sung quy định rõ ràng về kiểm soát quyền lực và phòng chống lợi ích nhóm trong các cơ quan lãnh đạo của Đảng ở mọi cấp.

Bên cạnh đó, các đại biểu đề xuất cần trọng dụng và đãi ngộ xứng đáng đội ngũ trí thức, mở rộng cơ chế đấu thầu, đặt hàng các đề tài khoa học cho các tổ chức ngoài công lập (theo GS.TS Lê Vân Trình), đồng thời cần làm rõ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa trong Dự thảo để văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh của sự phát triển (theo ThS. Nguyễn Hữu Giới).

Hương Mi