Sự bùng nổ của ngành thể thao giải trí và giáo dục trải nghiệm tại Việt Nam đang mở ra không gian kinh doanh đầy tiềm năng nhưng cũng kéo theo những tranh chấp pháp lý phức tạp về quyền sở hữu trí tuệ (SHTT). Vụ án dân sự "Tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ" hiện do Tòa án nhân dân Khu vực 2 – Hà Nội thụ lý giữa Nguyên đơn là ông Nguyễn Phương Tùng (sáng lập Dự án RecSports) cùng người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Lê Văn Thăng với Bị đơn là bà Vũ Hoài Thu và Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Giáo dục GAIA không chỉ là câu chuyện đòi đền bù thiệt hại đơn thuần. Đây còn là bài học điển hình bóc tách ranh giới pháp lý giữa một thỏa thuận hợp tác ngắn hạn và nghĩa vụ bảo vệ tài sản trí tuệ độc quyền của đối tác.

Nền tảng pháp lý chính danh – Hệ thống Văn bằng Bảo hộ của Nguyên đơn

Trụ cột pháp lý cốt lõi của nguyên đơn trong vụ kiện này được xác lập bằng hệ thống văn bằng bảo hộ sở hữu trí tuệ chính quy. Hồ sơ tố tụng ghi nhận ông Nguyễn Phương Tùng là chủ sở hữu hợp pháp của Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả số 7024/2019/QTG cấp ngày 05/11/2019 cho tác phẩm mỹ thuật ứng dụng "Logo Sports"; Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả số 4366/2021/QTG cấp ngày 23/06/2021 cho tác phẩm viết "Thể Thao Giải Trí & Phối hợp - Recsports Việt Nam" (đồng tác giả với ông Lê Văn Thăng); Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả số 10875/2023/QTG cấp ngày 25/12/2023; cùng Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu số 514163 cấp ngày 27/11/2024. Cụ thể:

- Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả số 7024/2019/QTG cấp ngày 05/11/2019:

- Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả số 10875/2023/QTG cấp ngày 25/12/2023:

- Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu số 514163 cấp ngày 27/11/2024:

Về nguyên tắc pháp lý, tại Công văn số 717/BQTG-QL&HTQT của Cục Bản quyền Tác giả gửi Tòa án và Công ty GAIA đã làm rõ tính chất căn bản của quyền tác giả: Quyền tác giả phát sinh tự động ngay từ khi tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định. Căn cứ Khoản 3 Điều 49 Luật SHTT, tổ chức, cá nhân đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả không có nghĩa vụ phải chứng minh quyền tác giả khi có tranh chấp, trừ khi có chứng cứ ngược lại. Điều này khẳng định tính chính danh tuyệt đối của ông Tùng trước mọi hành vi tự ý lạm dụng tài sản trí tuệ.

Ranh giới hợp tác kinh doanh – Hết hạn hợp đồng không đồng nghĩa với mất quyền sở hữu

Xung đột pháp lý bùng phát từ quá trình thực thi hợp tác giữa hai bên. Tháng 02/2023, các bên ký kết Biên bản thỏa thuận hợp tác triển khai dự án lồng ghép tiếng Anh vào thể thao giải trí (gói "Sports English") với thời hạn duy nhất là 6 tháng (từ ngày 14/02/2023 đến 14/08/2023). Trong thời gian này, bên sáng tạo cấp quyền cho GAIA tiếp cận, sử dụng tác phẩm, bộ nhận diện và mô hình vận hành trong đúng phạm vi thỏa thuận.

Tại biên bản làm việc ở Tòa án, phía bị đơn thừa nhận hợp đồng chỉ kéo dài 6 tháng và đã kết thúc mà không gia hạn. Tuy nhiên, lập luận có dấu hiệu ngụy biện xuất hiện khi bị đơn cho rằng việc kết thúc thỏa thuận đồng nghĩa với việc họ có quyền tiếp tục tự do khai thác bộ môn và tài liệu (Biên bản làm việc ngày 17/8 thể hiện quan điểm của bị đơn về việc không có sự hạn chế nào đối với việc bảo mật các tài sản trí tuệ của bên Nguyên đơn sau khi thỏa thuận ngày 14/2/2023 chấm dứt). Cần bóc tách rõ nguyên tắc: Sự hết hạn của một hợp đồng hợp tác khai thác thương mại không đồng nghĩa với việc tài sản trí tuệ chuyển thành "tài sản công cộng". Việc tiếp tục sử dụng giáo trình, logo và mô hình khi chưa được chủ sở hữu đồng ý bằng văn bản là hành vi có dấu hiệu xâm phạm quyền tài sản quy định tại Điều 20 Luật SHTT và nghĩa vụ thực hiện hợp đồng theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Dấu hiệu xâm phạm hệ thống & Cạnh tranh không lành mạnh

Hệ thống chứng cứ mà phía nguyên đơn thu thập và được ghi nhận qua Vi bằng cho thấy dấu hiệu xâm phạm có hệ thống. Phía bị đơn bị cáo buộc vẫn tiếp tục khai thác các tài sản trí tuệ mà không được sự cho phép: treo bảng hiệu gắn logo/nhãn hiệu RecSports đã bảo hộ tại trụ sở Công ty GAIA (41 TT7, KĐT Văn Phú, Hà Đông), tiếp tục sử dụng hình ảnh truyền thông thu tiền, đồng thời lập pháp nhân mới mang tên Công ty TNHH VietDiscGolf Pro (thành lập ngày 16/09/2024 do bà Vũ Hoài Thu làm đại diện pháp luật) nhằm thương mại hóa các nội dung tác phẩm của nguyên đơn. Đáng chú ý, các khoản học phí và chi phí sự kiện còn bị chỉ ra là thu trực tiếp vào tài khoản cá nhân của bà Thu.

Đối chiếu quy định pháp luật, hành vi này có dấu hiệu vi phạm Điều 130 Luật SHTT về cạnh tranh không lành mạnh khi tạo ra sự nhầm lẫn cho khách hàng, đối tác về chủ sở hữu hợp pháp của bộ môn; đồng thời phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo Điều 360 Bộ luật Dân sự. Đơn phản tố do bị đơn nộp ngày 06/07/2026 đòi hủy các bằng bảo hộ của nguyên đơn chưa được thẩm phán thụ lý (đến ngày 17/8/2026, bị đơn nộp đơn phản tố bổ sung). Theo quy định pháp luật, việc Công ty GAIA đòi hủy các văn bằng bảo hộ cần được thực hiện theo thủ tục về hành chính đối với quyết định hành chính của Cục Bản quyền (quyết định cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả).

Thông điệp Thượng tôn Pháp luật & Khoản yêu cầu bồi thường 270 triệu đồng

Tại Tòa án, nguyên đơn đưa ra khoản yêu cầu bồi thường thiệt hại tổng cộng 270.000.000 VNĐ. Phân tích tính hợp lý cho thấy con số này cấu thành từ chi phí nghiên cứu biên soạn giáo trình (80 triệu), chi phí truyền thông bị chiếm dụng (50 triệu), doanh thu cơ hội bị tổn thất (70 triệu), chi phí pháp lý và lập vi bằng (40 triệu), cùng thiệt hại về uy tín danh dự (30 triệu).

Vụ kiện RecSports không đơn thuần là tranh chấp dân sự riêng lẻ mà là một phép thử quan trọng đối với môi trường kinh doanh tri thức. Phán quyết cuối cùng của Tòa án sẽ đưa ra thông điệp đanh thép: Văn bằng bảo hộ SHTT là lá chắn pháp lý bất khả xâm phạm, và mọi hành vi lấp liếm ranh giới hợp tác để chiếm đoạt tài sản trí tuệ đều sẽ bị xử lý nghiêm minh trước pháp luật.

Tóm tắt vụ tranh chấp bản quyền thể thao giải trí Recsports:

Giai đoạn xác lập tài sản trí tuệ (2019 – 2022):

* 05/11/2019: Cục Bản quyền tác giả cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả số 7024/2019/QTG cho ông Nguyễn Phương Tùng đối với tác phẩm mỹ thuật ứng dụng "Logo Sports".

* 2021: Tác phẩm viết "Thể Thao Giải Trí & Phối hợp - Recsports Việt Nam" được cấp Giấy chứng nhận bản quyền số 4366/2021/QTG.

* 25/08/2022: Ông Nguyễn Phương Tùng nộp đơn đăng ký nhãn hiệu (sau đó được cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu số 514163 vào ngày 27/11/2024).

Giai đoạn hợp tác kinh doanh (Đầu năm 2023 – T8/2023):

* 14/02/2023 (Quý I/2023): Ông Nguyễn Phương Tùng (Dự án RecSports) ký kết Biên bản thỏa thuận hợp tác với bà Vũ Hoài Thu và Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Giáo dục GaiA (thời hạn 6 tháng) để triển khai gói dự án "Sports English". Ông Tùng chia sẻ các tài liệu chuyên môn, quy trình vận hành và nhãn hiệu đã được bảo hộ để phục vụ công việc chung.

* 14/08/2023: Thỏa thuận hợp tác hết hiệu lực 6 tháng và hai bên dừng hợp tác.

Giai đoạn phát sinh mâu thuẫn và vi phạm (Sau tháng 8/2023):

* Bà Vũ Hoài Thu và Công ty GaiA bị phía ông Tùng tố cáo vẫn tiếp tục khai thác các tài sản trí tuệ mà không được sự cho phép:

- Tự ý treo bảng hiệu gắn logo/nhãn hiệu tại trụ sở công ty (41 TT7, KĐT Văn Phú, Hà Đông).

- Sử dụng hình ảnh, tài liệu trên fanpage và trang cá nhân để truyền thông, thu tiền.

- Thành lập doanh nghiệp mới (Công ty TNHH VietDiscGolf Pro) để thương mại hóa tác phẩm.

Giai đoạn tố tụng và giải quyết tại Tòa án (2026):

* Tháng 3 – Tháng 4/2026: Tòa án Nhân dân Khu vực 2 – Hà Nội thụ lý vụ án dân sự và tổ chức các buổi hòa giải giữa Nguyên đơn (ông Nguyễn Phương Tùng) và Bị đơn (bà Vũ Hoài Thu, Công ty GaiA). Phía bị đơn khẳng định không sử dụng chất xám/trí tuệ của nguyên đơn. Phía ông Tùng tiến hành lập vi bằng để củng cố chứng cứ.

* 23/06/2026: Ông Nguyễn Phương Tùng đăng tải công khai thông tin Thông báo thụ lý vụ án lên mạng xã hội Facebook.

* 06/07/2026: Phía Bị đơn (bà Vũ Hoài Thu và Công ty GaiA) gửi Đơn yêu cầu phản tố, đề nghị Tòa buộc nguyên đơn bồi thường 60 triệu đồng thiệt hại uy tín, đồng thời kiến nghị hủy bỏ các văn bằng bảo hộ SHTT của ông Tùng. 

* Hiện tại: Vụ việc tiếp tục được giải quyết theo quy định của pháp luật nhằm phân xử nghĩa vụ bồi thường thiệt hại (nguyên đơn yêu cầu 270 triệu đồng) và chấm dứt các hành vi xâm phạm quyền SHTT. 

Phạm Tài