Phản ứng gay gắt của cộng đồng đam mê đọc sách trên mạng xã hội

Đầu tháng 6/2026, cộng đồng BookTok, nhóm người dùng trên TikTok chuyên chia sẻ nội dung về sách và văn hóa đọc, đã chứng kiến một cuộc tranh cãi lớn liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ.

Nguồn cơn bắt đầu khi Allie Mitrovich, nhà sáng tạo nội dung 26 tuổi và là người sáng lập thương hiệu Allie Rose Co. tại bang North Carolina (Mỹ), thông báo trên Instagram rằng cô đã chính thức được cấp đăng ký nhãn hiệu cho cụm từ “Hot Girls Read”.

Theo hồ sơ đăng ký, nhãn hiệu này được bảo hộ đối với nhiều nhóm hàng hóa như dấu trang sách, nhãn dán, bìa sổ tay, giấy ghi chú, áo thun, áo nỉ và một số sản phẩm lưu niệm liên quan đến văn hóa đọc.

Trong bài đăng ăn mừng sau đó đã bị xóa, Mitrovich cho biết cô bắt đầu sử dụng cụm từ này trên các sản phẩm của mình từ nhiều năm trước và cho rằng đây là yếu tố góp phần tạo nên thành công cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, tuyên bố này ngay lập tức vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ cộng đồng BookTok.

“Hot Girls Read” có phải tài sản riêng của một cá nhân?

Nhiều thành viên BookTok cho rằng “Hot Girls Read” không phải là một dấu hiệu nhận diện thương mại gắn với riêng Allie Rose Co., mà là một câu nói phổ biến được cộng đồng người yêu sách sử dụng rộng rãi từ nhiều năm nay.

Cụm từ này thường được dùng với hàm ý hài hước rằng việc đọc sách là một trong những “thói quen của những cô gái hấp dẫn”. Theo nhiều ý kiến, đây là một dạng meme văn hóa internet được hình thành tự nhiên, tương tự các cụm từ quen thuộc trong giới độc giả như “book boyfriend”, “enemies to lovers” hay “touch her and die”.

Nhà sáng tạo nội dung Emma Ilene nhận định rằng “Hot Girls Read” nên là một khẩu hiệu cộng đồng, không phải dấu hiệu mà công chúng liên tưởng đến một cá nhân hay doanh nghiệp cụ thể.

Các thành viên mạng xã hội cũng nhanh chóng tìm lại nhiều bằng chứng cho thấy cụm từ này đã xuất hiện trên internet từ năm 2009, tức từ rất lâu trước khi Allie Rose Co. tuyên bố sử dụng thương mại.

Một số ý kiến còn cho rằng nguồn gốc phổ biến của cụm từ có liên quan đến làn sóng “Hot Girl” gắn với nữ rapper Megan Thee Stallion, đặc biệt sau các ca khúc và trào lưu “Hot Girl” năm 2018 và “Hot Girl Summer” năm 2019.

Đăng ký nhãn hiệu liệu có đồng nghĩa với quyền sở hữu ngôn ngữ?

Về mặt pháp lý, việc một cụm từ được đăng ký nhãn hiệu không đồng nghĩa với việc chủ sở hữu có thể ngăn cấm mọi người sử dụng cụm từ đó trong giao tiếp thông thường.

Nhãn hiệu chỉ bảo hộ trong phạm vi các nhóm hàng hóa hoặc dịch vụ cụ thể đã được đăng ký. Trong trường hợp của Allie Rose Co., phạm vi bảo hộ chủ yếu liên quan đến các sản phẩm văn phòng phẩm, phụ kiện đọc sách và quần áo.

Tuy nhiên, điều khiến cộng đồng lo ngại là hàng loạt doanh nghiệp nhỏ đang kinh doanh các sản phẩm mang dòng chữ “Hot Girls Read” có thể phải gỡ bỏ sản phẩm hoặc đối mặt với nguy cơ tranh chấp pháp lý.

Trong một bài đăng tiếp theo, Mitrovich từng kêu gọi các cửa hàng đang sử dụng cụm từ này trên sản phẩm thuộc các nhóm hàng đã đăng ký nhãn hiệu nhanh chóng gỡ bỏ khỏi website.

Chính động thái đó đã làm bùng phát làn sóng chỉ trích mạnh mẽ trên TikTok, Instagram, Reddit và các diễn đàn sách.

Hủy bỏ đăng ký nhãn hiệu sau làn sóng phản đối

Ngày 5/6, một đơn yêu cầu hủy bỏ hiệu lực nhãn hiệu đã được nộp lên cơ quan chức năng.

Theo các chuyên gia sở hữu trí tuệ, một nhãn hiệu có thể bị vô hiệu nếu người phản đối chứng minh được rằng dấu hiệu đó đã trở thành cụm từ phổ biến trong cộng đồng, thiếu khả năng phân biệt hoặc không thực sự gắn với một nguồn gốc thương mại duy nhất.

Trong vụ việc này, các bên phản đối lập luận rằng “Hot Girls Read” là một câu nói được sử dụng rộng rãi từ nhiều năm trước bởi vô số cá nhân, doanh nghiệp và cộng đồng trực tuyến.

Đáng chú ý, nhiều người phát hiện sự mâu thuẫn giữa các tuyên bố của Allie Rose Co. về thời điểm bắt đầu sử dụng cụm từ này với các thông tin công khai trên mạng xã hội.

Trước áp lực ngày càng gia tăng, ngày 8/6, Allie Mitrovich đã công khai xin lỗi cộng đồng và thông báo đã nộp hồ sơ tự nguyện từ bỏ nhãn hiệu.

Trong video đăng tải trên mạng xã hội, cô thừa nhận quyết định đăng ký nhãn hiệu được đưa ra từ góc độ chiến lược kinh doanh thay vì cân nhắc đầy đủ đến tác động đối với cộng đồng.

Mitrovich gửi lời xin lỗi tới các doanh nghiệp nhỏ bị ảnh hưởng và khẳng định không phải cô là người gửi các thư yêu cầu chấm dứt sử dụng hoặc khiếu nại tới các nền tảng thương mại điện tử như một số thông tin lan truyền trên mạng.

Cô cũng cho biết toàn bộ lợi nhuận từ các sản phẩm mang dòng chữ “Hot Girls Read” còn lại trên website sẽ được quyên góp cho hai tổ chức thúc đẩy văn hóa đọc là Room to Read và Read and Feed.

Bài học cho các chủ thể đăng ký nhãn hiệu

Vụ việc “Hot Girls Read” cho thấy một thách thức ngày càng phổ biến trong thời đại mạng xã hội: khi các cụm từ, khẩu hiệu hay meme internet trở thành tài sản văn hóa chung của cộng đồng nhưng đồng thời cũng có giá trị thương mại đáng kể.

Từ góc độ pháp lý, việc đăng ký nhãn hiệu là quyền hợp pháp của doanh nghiệp. Tuy nhiên, khả năng được cấp văn bằng bảo hộ không đồng nghĩa với việc nhãn hiệu đó sẽ 'miễn nhiễm' trước các thủ tục phản đối hoặc yêu cầu hủy bỏ từ bên thứ ba.

Sự việc cũng gợi nhớ đến vụ tranh chấp nổi tiếng “Cockygate” trong ngành xuất bản Mỹ, khi tác giả Faleena Hopkins từng đăng ký nhãn hiệu từ “Cocky” cho dòng tiểu thuyết lãng mạn của mình. Sau làn sóng phản đối từ giới xuất bản và các tác giả độc lập, nhãn hiệu này cuối cùng đã bị hủy bỏ.

Dù tranh cãi quanh “Hot Girls Read” đã khép lại bằng việc chủ sở hữu tự nguyện từ bỏ quyền đăng ký, vụ việc tiếp tục là lời nhắc nhở rằng các cụm từ phổ biến trong cộng đồng trực tuyến luôn tiềm ẩn những câu hỏi pháp lý phức tạp về tính phân biệt, quyền sở hữu và giới hạn của bảo hộ nhãn hiệu trong kỷ nguyên số.

Thái An