Hướng tới chuỗi sự kiện trọng đại của đất nước vào năm 2025 – kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám, Quốc khánh 2/9 (1945–2025), 80 năm ngày truyền thống Công an Nhân dân (19/8/1945–2025) và 20 năm Ngày hội Toàn dân bảo vệ An ninh Tổ quốc – tổ chức “Trái tim người lính” đã phối hợp cùng Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Trung tâm “Tác phẩm mới”, Hội đồng Họ Dương TP Hà Nội và Câu lạc bộ “Mãi mãi tuổi 20” tổ chức một buổi lễ trang trọng tại Hà Nội. Tại đây, một số di ảnh Anh hùng – Liệt sĩ Công an Nhân dân được phục dựng màu đã được trao tặng, đồng thời giới thiệu đến công chúng cuốn sách bút ký lịch sử “Ngôi nhà xưa yêu dấu” của tác giả Dương Việt Tiến.

Sự kiện thu hút sự hiện diện của nhiều Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, tướng lĩnh, cựu chiến binh, cựu công an, giới trí thức Thủ đô cùng đại diện gia đình liệt sĩ, thương binh từ khắp mọi miền đất nước. Họ cùng nhau ôn lại ký ức một thời hào hùng, lắng nghe những câu chuyện cảm động về những con người đã hy sinh cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Phần trang trọng đầu tiên của buổi lễ là nghi thức trao tặng tượng trưng di ảnh bốn nữ Anh hùng – Liệt sĩ Công an Nhân dân đã hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Pháp. Các di ảnh này được nhóm họa sĩ trẻ của tổ chức “Trái tim người lính” phục dựng lại bằng công nghệ số, mang ý nghĩa tưởng nhớ, tôn vinh những người con gái Việt Nam đã anh dũng ngã xuống cho nền hòa bình hôm nay.

Bốn nữ liệt sĩ được vinh danh lần này là: Nguyễn Thị Lợi (tức Trần Thị Lời), sinh năm 1911 tại An Giang, hy sinh tại Thanh Hóa năm 1950; Cao Kỳ Vân (tức Nguyễn Thị Được), sinh năm 1925 tại Hà Nam, hy sinh tại Bắc Giang năm 1950; Bùi Thị Cúc (tức Trần Thị Lan), sinh năm 1930 tại Hưng Yên, hy sinh năm 1951 và Võ Thị Sáu (tức Nguyễn Thị Sáu), sinh năm 1933 tại Bà Rịa – Vũng Tàu, hy sinh tại Côn Đảo năm 1952. Họ đều là những chiến sĩ công an hoạt động trong lòng địch, tham gia “diệt ác trừ gian”, lập nhiều chiến công thầm lặng và được truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Theo Đại tá – Nhà văn Đặng Vương Hưng, người sáng lập tổ chức “Trái tim người lính” và là Trưởng Ban tổ chức sự kiện, những di ảnh được phục dựng lần này mang ý nghĩa biểu tượng, khơi dậy niềm tự hào truyền thống dân tộc. Việc phục dựng di ảnh liệt sĩ, đặc biệt là lực lượng công an, gặp rất nhiều khó khăn do thông tin cá nhân thường được bảo mật, hình ảnh lưu trữ ít ỏi. Dẫu vậy, công việc này vẫn đang được tổ chức tiếp tục thực hiện với sự phối hợp từ Hội Cựu Công an các đơn vị, địa phương.

Ngoài ra, bốn di ảnh “Mãi mãi tuổi 20” khác cũng được trao tặng, gồm: lão thành cách mạng Dương Quang Trị – người trực tiếp tham gia chương trình phát thanh đặc biệt phát đi bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1945 và lệnh Toàn quốc kháng chiến năm 1946; liệt sĩ Nguyễn Văn Giang, hy sinh năm 1953; liệt sĩ Nguyễn Chí Cường, hy sinh năm 1969; và liệt sĩ Dương Văn Cam, hy sinh năm 1974 tại chiến trường Quảng Nam.

Song song với các hoạt động tri ân, Trung tâm Tư liệu “Trái tim người lính” cũng tiếp nhận hai cuốn sổ tay của Thương binh – nhà giáo Nguyên Thùy. Đây là những nhật ký được viết ngay tại chiến trường Tây Bắc và Lào trong giai đoạn 1963–1968. Dự kiến, một phần trong số đó – cuốn “Ghi vội trên mâm pháo” – sẽ được xuất bản vào dịp 20/11/2025 nhằm tôn vinh các nhà giáo – chiến sĩ.

Điểm nhấn đặc biệt tại buổi lễ là phần giới thiệu cuốn sách bút ký lịch sử “Ngôi nhà xưa yêu dấu” của tác giả Dương Việt Tiến – con trai của cụ Dương Quang Trị và cụ Lưu Thị Hương. Cuốn sách dày 160 trang, do Trung tâm “Tác phẩm mới” phối hợp tổ chức bản thảo, Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành, chứa đựng nhiều tư liệu lịch sử quý giá lần đầu tiên được công bố.

“Ngôi nhà xưa yêu dấu” kể về một ngôi nhà 5 gian bên bờ Nam sông Hồng – phía cầu Vĩnh Tuy ngày nay, từng là cơ sở hoạt động của nhóm Văn hóa Cứu quốc trước Cách mạng Tháng Tám. Ngôi nhà thuộc sở hữu của ông Dương Quang Trị – một thợ điện tận tụy – và vợ là bà Lưu Thị Hương. Nơi đây từng in số báo Tiên Phong đầu tiên để trình Đại hội Quốc dân Tân Trào, và nuôi giấu các chiến sĩ văn hóa như Trần Quốc Hương, Nguyễn Huy Tưởng, Nguyễn Hữu Đang, Nguyễn Đình Thi…

Chính từ ngôi nhà này, ông Dương Quang Trị đã bước vào hành trình phục vụ cách mạng không mệt mỏi, từ việc phát sóng bản Tuyên ngôn Độc lập đầu tiên tại Đài Bạch Mai đến truyền đi lệnh kháng chiến toàn quốc. Ông cũng từng là cán bộ kỹ thuật ở Văn phòng Trung ương Đảng, truyền dẫn điện mật, công văn hỏa tốc trong kháng chiến chống Pháp. Dù không giữ chức vụ lớn, cuộc đời ông là minh chứng cho một trí thức yêu nước, cống hiến trọn đời trong âm thầm.

Ngôi nhà đó từng bị đốt cháy trong chiến tranh nhưng đã được dựng lại, và đến nay đã trở thành một di tích lịch sử tại số 96 Nguyễn Văn Viên, phường Vĩnh Tuy, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Gia đình cụ Trị – cụ Hương đã được Nhà nước trao bằng “Có công với nước”. Những gì cuốn sách ghi lại không chỉ là câu chuyện của một gia đình, mà là sử ký sống động của một giai đoạn lịch sử, là sự tiếp nối truyền thống yêu nước qua các thế hệ.

“Ngôi nhà xưa yêu dấu” không chỉ là một ký ức cá nhân, mà là tấm gương cho biết bao gia đình Việt Nam – nơi mỗi viên gạch, mỗi dòng nhật ký đều thấm đẫm hy sinh và tình yêu đất nước. Qua đó, công chúng có dịp hiểu hơn về những con người vô danh đã làm nên những chiến thắng vĩ đại, góp phần dựng xây nền độc lập của dân tộc hôm nay.

PV