Phát biểu khai mạc, GS.TS Nguyễn Đức Thuận, Chủ tịch Hội Các nhà Quản trị Doanh nghiệp Việt Nam, nhấn mạnh rằng bảo vệ quyền tác giả và quyền liên quan không còn là câu chuyện riêng của pháp lý hay công nghệ, mà đã trở thành một yêu cầu tất yếu trong quản trị doanh nghiệp hiện đại. 

Theo ông, trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, doanh nghiệp cần xây dựng năng lực quản trị tài sản trí tuệ ngay từ bên trong tổ chức, với sự phối hợp chặt chẽ giữa pháp lý, công nghệ và dữ liệu để chuyển từ tư duy xử lý vi phạm sang chủ động phòng ngừa và bảo vệ quyền.

Tại tọa đàm, ông Bùi Nguyên Hùng, nguyên Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả, Chủ tịch Hiệp hội Sáng tạo và Bản quyền tác giả Việt Nam, đã phân tích thực trạng xâm phạm quyền tác giả trên môi trường số.

Theo ông, mặc dù hệ thống pháp luật Việt Nam về quyền tác giả cơ bản đã tương thích với các điều ước quốc tế và ngày càng được hoàn thiện, tình trạng vi phạm vẫn diễn biến phức tạp, đặc biệt trên không gian mạng. Nguyên nhân không chỉ đến từ sự phát triển nhanh của công nghệ mà còn do nhận thức của nhiều chủ thể quyền còn hạn chế, thiếu chủ động trong việc quản trị, xác lập và bảo vệ quyền đối với tài sản trí tuệ của mình.

Ở góc nhìn quản trị và kinh doanh, ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Le Bros, cho rằng doanh nghiệp cần thay đổi tư duy khi nhìn nhận bản quyền. Theo ông, tài sản trí tuệ không chỉ là đối tượng cần bảo vệ mà còn là nguồn lực có thể tạo ra doanh thu nếu được quản trị và khai thác đúng cách.

Trong thời đại AI, hầu hết doanh nghiệp đều có khả năng tạo ra các tài sản sáng tạo thông qua quá trình làm việc của nhân sự, chuyên gia và các hệ thống trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, quyền sử dụng không đồng nghĩa với quyền khai thác thương mại. Vì vậy, doanh nghiệp cần xây dựng các cơ chế thỏa thuận rõ ràng về quyền sở hữu, quyền khai thác và khả năng truy xuất nguồn gốc quyền ngay từ đầu để hạn chế tranh chấp trong tương lai.

Đại diện Trung tâm Quyền và Giải pháp Tài sản số, bà Lê Thị Minh Hằng giới thiệu định hướng xây dựng hạ tầng bản quyền số dựa trên dữ liệu. Theo bà, phần lớn doanh nghiệp hiện nay vẫn đang bỏ quên các tài sản vô hình như dữ liệu, quy trình, bí mật kinh doanh hay kết quả nghiên cứu.

Việc định danh, lưu vết và quản trị toàn bộ vòng đời của các tài sản này sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ bảo vệ quyền mà còn từng bước thương mại hóa và gia tăng giá trị tài sản trí tuệ.

Bà cũng nhấn mạnh vai trò của việc xây dựng cơ sở dữ liệu và nền tảng kết nối giữa chủ thể quyền với người có nhu cầu khai thác nhằm thúc đẩy thị trường bản quyền minh bạch và hiệu quả hơn.

Dưới góc độ pháp lý, LS Lê Quang Vinh, Đại diện Bross and Partner phân tích những vấn đề mới phát sinh trong thực thi quyền tác giả trên môi trường số. Ông cho rằng nhiều doanh nghiệp hiện vẫn nhầm lẫn giữa quyền kỹ thuật do các nền tảng số cung cấp với quyền pháp lý theo quy định của pháp luật.

Các công cụ như Content ID chỉ hỗ trợ nhận diện và quản lý nội dung chứ không có chức năng xác định chủ sở hữu quyền hay giải quyết tranh chấp. Vì vậy, khi xảy ra vi phạm, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ chứng cứ về quá trình sáng tạo, hợp đồng chuyển giao quyền và các tài liệu chứng minh phạm vi quyền sở hữu để bảo vệ lợi ích hợp pháp của mình.

Phiên tọa đàm cũng ghi nhận nhiều ý kiến trao đổi từ cộng đồng doanh nghiệp xoay quanh các vấn đề như sử dụng phần mềm có bản quyền, quản trị dữ liệu nội bộ, trách nhiệm pháp lý khi ứng dụng AI và khả năng thương mại hóa tài sản trí tuệ. Các diễn giả thống nhất rằng trong nền kinh tế số, bản quyền không còn chỉ là công cụ bảo vệ sáng tạo mà đang trở thành một nguồn lực quan trọng tạo nên lợi thế cạnh tranh và giá trị bền vững của doanh nghiệp.

Tọa đàm khép lại với thông điệp xuyên suốt: trong kỷ nguyên AI và chuyển đổi số, doanh nghiệp muốn phát triển bền vững cần coi quản trị tài sản trí tuệ là một nội dung cốt lõi của quản trị doanh nghiệp. Việc xây dựng một hệ sinh thái kết nối giữa pháp lý, công nghệ, dữ liệu và các chủ thể quyền sẽ là nền tảng quan trọng để bảo vệ, khai thác và phát huy giá trị của tài sản trí tuệ, góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế số tại Việt Nam.

Thái Anh