Tòa án Khu vực Munich (Đức) vừa ra phán quyết xác định Suno - một trong những nền tảng tạo nhạc bằng trí tuệ nhân tạo (AI) phổ biến hiện nay đã vi phạm quyền tác giả khi sử dụng các tác phẩm âm nhạc có bản quyền để huấn luyện mô hình AI mà chưa được sự cho phép của chủ sở hữu quyền.

Vụ kiện do GEMA, tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả âm nhạc lớn nhất của Đức, khởi xướng từ đầu năm 2025. Tổ chức này đại diện cho hơn 95.000 nhạc sĩ, nhà soạn nhạc và nhà xuất bản âm nhạc tại Đức, đồng thời quản lý quyền của hơn 2 triệu chủ sở hữu quyền trên toàn thế giới.

Theo GEMA, Suno đã sử dụng kho tác phẩm âm nhạc do tổ chức này quản lý để đào tạo hệ thống AI mà không ký kết thỏa thuận cấp phép cũng như không chi trả tiền bản quyền cho các tác giả.

Trong phán quyết mới nhất, tòa án yêu cầu Suno phải bồi thường thiệt hại cho các chủ sở hữu quyền, dù mức bồi thường cụ thể sẽ được xác định ở giai đoạn tiếp theo. Công ty cũng phải cung cấp thông tin về doanh thu thu được từ các hoạt động liên quan đến hành vi bị xác định là xâm phạm bản quyền.

Đại diện Suno cho biết không đồng tình với phán quyết và đang xem xét các biện pháp pháp lý tiếp theo, bao gồm khả năng kháng cáo.

Theo Tổng Giám đốc GEMA Tobias Holzmüller, đây là một phán quyết có ý nghĩa quốc tế bởi lần đầu tiên một tòa án xem xét trực diện trách nhiệm của một nền tảng AI tạo nhạc thương mại trong việc sử dụng tác phẩm có bản quyền để huấn luyện mô hình.

Để chứng minh hành vi xâm phạm, GEMA đã yêu cầu Suno tạo các ca khúc mới bằng cách nhập lời của nhiều bài hát nổi tiếng do tổ chức này quản lý, đồng thời chỉ mô tả phong cách âm nhạc mà không cung cấp giai điệu hay bản phối. Kết quả cho thấy nhiều bản nhạc do AI tạo ra có mức độ tương đồng đáng kể với các tác phẩm gốc.

Đáng chú ý, Suno cũng thừa nhận những ca khúc nằm trong vụ kiện thuộc tập dữ liệu đã được sử dụng để huấn luyện mô hình AI.

Giới chuyên gia nhận định vụ việc có thể tạo tiền lệ quan trọng đối với ngành công nghiệp AI tạo sinh. Trong nhiều năm qua, các doanh nghiệp AI cho rằng việc thu thập dữ liệu để huấn luyện mô hình có thể được miễn trừ theo một số quy định về khai thác dữ liệu hoặc nguyên tắc "sử dụng hợp lý". Tuy nhiên, quan điểm này vẫn gây tranh cãi và đang được xem xét tại nhiều tòa án trên thế giới.

Giáo sư Martin Senftleben, chuyên gia về luật sở hữu trí tuệ tại Đại học Amsterdam (Hà Lan), cho rằng điểm đặc biệt của vụ kiện là GEMA không chỉ tranh luận về quá trình huấn luyện AI mà còn chứng minh nguy cơ xâm phạm thông qua chính các sản phẩm đầu ra do AI tạo ra.

Theo GEMA, người dùng Suno hiện tạo khoảng 7 triệu bản nhạc mỗi ngày và khoảng 75.000 bản được đưa lên các nền tảng phát trực tuyến. Tổ chức này cảnh báo nếu các doanh nghiệp AI tiếp tục khai thác tác phẩm có bản quyền mà không phải trả phí cấp phép, thị trường âm nhạc sẽ mất cân bằng, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của các tác giả và sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp sáng tạo.

Phán quyết của tòa án Đức được đánh giá là một bước tiến quan trọng trong nỗ lực xác lập ranh giới pháp lý giữa đổi mới công nghệ và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời có thể tạo ảnh hưởng đến nhiều vụ kiện tương tự đang diễn ra trên thế giới.

Trần Ân