Dù trên thực tế có nhiều địa phương “thay tên xã, gộp địa bàn”, nhưng tinh thần chỉ đạo xuyên suốt từ Trung ương tới Thành phố là: đây không chỉ là một cuộc sắp xếp hình thức, mà là cải cách về phương thức quản trị – từ gốc rễ.

Không chỉ gộp địa giới, mà là gắn kết con người

Tại nhiều địa phương như huyện Hoài Đức, Thanh Trì hay Đan Phượng, sau khi sắp xếp các xã, phường, thị trấn theo tiêu chuẩn mới, công tác tổ chức bộ máy hành chính được triển khai đồng bộ, nhanh chóng. Tuy nhiên, cái khó không nằm ở việc đổi tên trụ sở hay điều động cán bộ, mà là làm sao để tạo ra sự thống nhất thực chất từ hai nếp quản trị, hai vùng văn hóa hành chính, hai cộng đồng dân cư.

Chính vì vậy, vai trò của cấp ủy, chính quyền cơ sở được nhấn mạnh trong Kế hoạch số 29-KH/BTGDVTU: phải vận động, thuyết phục, giải thích, định hướng – để người dân hiểu rằng sáp nhập không làm mất đi bản sắc, mà là tiền đề để phát triển mạnh hơn, công bằng hơn, hiện đại hơn.

Cán bộ phải làm trước, làm gương và làm tốt hơn

Sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp xã, xét cho cùng là thay đổi mô hình tổ chức, tinh giản bộ máy. Nhưng điều đó chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân cảm nhận được sự chuyển động trong chất lượng phục vụ: giấy tờ nhanh hơn, thủ tục rõ ràng hơn, cán bộ gần dân hơn.

Từ đó, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ cán bộ cơ sở là rất cụ thể:

Không để xảy ra khoảng trống quyền lực khi chuyển giao,

Không để nhân dân phiền hà vì “chờ tổ chức xong mới giải quyết việc”,

Không để cán bộ bị động, lúng túng trong cơ cấu mới.

Ngược lại, như nhiều địa phương đã làm, cán bộ xã phải chủ động xuống dân, làm rõ quy trình tiếp nhận – xử lý mới, công khai danh sách người phụ trách từng lĩnh vực để dân tiện liên hệ. Cán bộ phải là người đầu tiên đổi cách làm việc để khẳng định rằng: đổi tên xã là hình thức, đổi cách quản trị mới là nội dung.

Tổ chức lại để vận hành chính quyền hiện đại

Một điểm được các văn bản chỉ đạo khẳng định rõ: tổ chức lại đơn vị hành chính không chỉ nhằm giảm đầu mối, mà còn để chuẩn hóa mô hình chính quyền số, chính quyền đô thị hiện đại.

Đơn vị hành chính mới sẽ có điều kiện:

Xây dựng cổng dịch vụ công riêng theo địa chỉ mới;

Kết nối dữ liệu dân cư, đất đai, hộ tịch;

Quản lý hành chính bằng mã số định danh, thay vì chỉ dựa vào sổ sách truyền thống.

Chính quyền cơ sở sau sắp xếp cần được tiếp cận tập huấn về kỹ năng số, công nghệ quản lý công vụ, dịch vụ công trực tuyến, và đặc biệt là kỹ năng truyền thông trong xử lý phản ánh, kiến nghị từ người dân.

Tổ chức lại đơn vị hành chính là phép thử lớn cho bộ máy và từng cán bộ cơ sở. Nếu thành công, đây không chỉ là tinh giản biên chế hay gộp địa giới, mà là khởi đầu cho một mô hình quản trị gần dân, minh bạch và hiện đại hơn.

Đức Tài