Sáng ngày 5/8/2026, Cục Hải quan tổ chức Hội nghị giao ban đánh giá kết quả thực hiện công tác tháng 7 và triển khai Chương trình công tác tháng 8 năm 2026. Cục trưởng Nguyễn Văn Thọ chủ trì hội nghị. Tham dự Hội nghị có tập thể Lãnh đạo Cục Hải quan, Ban Chấp hành Đảng bộ Cục Hải quan, Thủ trưởng các đơn vị thuộc Cục Hải quan, đại diện Đoàn Thanh niên Cục Hải quan. 

Sức bật từ dòng chảy thương mại quốc tế 7 tháng đầu năm 2026

Theo báo cáo mới nhất từ Cục Hải quan, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam trong tháng 7/2026 đạt 109,75 tỷ USD, tăng 5,3% so với tháng trước và ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc 33% so với cùng kỳ năm 2025.

Tính chung 7 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước đã chính thức vượt mốc 659,58 tỷ USD, tăng 28,1%. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 319,53 tỷ USD (tăng 21,7%) và nhập khẩu đạt 340,05 tỷ USD (tăng 34,8%).

Sự gia tăng mạnh mẽ của chỉ số nhập khẩu phản ánh rõ nét nhu cầu thu mua nguyên phụ liệu, máy móc thiết bị phục vụ cho đà mở rộng sản xuất của các doanh nghiệp trong nước lẫn khối doanh nghiệp FDI. Dù cán cân thương mại 7 tháng ghi nhận nhập siêu 20,52 tỷ USD, nhưng dưới góc nhìn chuyên gia, đây là hiện tượng nhập siêu chu kỳ tích cực, tạo tiền đề vật chất cho các bứt phá xuất khẩu mạnh mẽ trong giai đoạn cao điểm cuối năm.

Nhờ quy mô thương mại tăng trưởng vượt bậc, số thu ngân sách nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu 7 tháng đầu năm 2026 đã đạt 309.994 tỷ đồng, tăng 18,7% so với cùng kỳ năm 2025 và đạt gần 69% dự toán pháp lệnh được giao.

Đột phá thể chế: Xóa bỏ rào cản, tạo không gian phát triển mới

Để có được kết quả kinh tế ấn tượng nói trên, Cục Hải quan tiếp tục đẩy mạnh hoàn thiện cơ chế, chính sách về quản lý, giám sát hải quan theo hướng hiện đại, minh bạch và thống nhất. Công tác nghiệp vụ về xuất xứ hàng hóa và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ được tăng cường.

Thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về đổi mới phương thức quản lý tại cửa khẩu, Cục Hải quan đã tham mưu Bộ Tài chính xây dựng Đề án quản lý thống nhất hoạt động kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu và phương tiện vận tải xuất nhập cảnh để trình Chính phủ phê duyệt.

Trọng tâm thể chế hiện nay là dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan năm 2014 đang được Quốc hội xem xét tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất (Quốc hội khóa XVI). Việc hoàn thiện hành lang pháp lý này kỳ vọng sẽ giải phóng triệt để các rào cản, tạo không gian phát triển mới cho các mô hình kinh doanh hiện đại như thương mại điện tử xuyên biên giới, cửa khẩu thông minh và quản lý hải quan số.

Bên cạnh đó, hàng loạt văn bản quy phạm pháp luật quan trọng đã được ban hành và đi vào thực tiễn, điển hình như Nghị định số 273/2026/NĐ-CP về kinh doanh hàng miễn thuế hay Thông tư 78/2026/TT-BTC về xử lý hàng hóa tồn đọng. Thực hiện Nghị quyết 66-NQ/TW và Nghị quyết 68-NQ/TW của Trung ương, cơ quan Hải quan đã cắt giảm, đơn giản hóa hàng loạt thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, giúp doanh nghiệp tiết giảm tối đa chi phí tuân thủ.

Hải quan số và Thông quan tập trung: Đột phá hiệu năng vận hành

Chuyển đổi số tiếp tục là "chìa khóa vàng" nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong 7 tháng đầu năm 2026, hệ thống hải quan đã tiếp nhận gần 75,9 triệu hồ sơ, trong đó tỷ lệ hồ sơ xử lý trực tuyến đạt mức tuyệt đối 99,98%. Các hệ thống cốt lõi như VNACCS/VCIS vận hành ổn định 24/7, bảo đảm luồng hàng hóa lưu thông thông suốt. Chuẩn bị hệ thống CNTT, hạ tầng kỹ thuật đáp ứng yêu cầu triển khai thí điểm xác thực người khai hải quan khi làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa trị giá nhỏ thông qua kết nối với hệ thống CSDL quốc gia về dân cư (VNeID) với hệ thống của cơ quan Hải quan. Xây dựng bộ mã mới cho các đơn vị Hải quan cửa khẩu/ngoài cửa khẩu, kho, bãi, địa điểm kiểm tra hàng hóa tập trung phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới. Cục Hải quan cũng đẩy mạnh triển khai dịch vụ công trực tuyến.

Đặc biệt, sau 2 tháng triển khai thí điểm mô hình thông quan tập trung tại Chi cục Hải quan khu vực III, thời gian xử lý nghiệp vụ đã được rút ngắn đáng kể, tiết kiệm nhân lực tối đa cho cả cơ quan quản lý lẫn cộng đồng doanh nghiệp. Cục Hải quan đang xây dựng kế hoạch triển khai tiếp theo và phối hợp với các đơn vị để đánh giá khả năng đáp ứng việc triển khai mở rộng thí điểm thông quan tập trung.

Siết chặt quản lý rủi ro và nâng tầm hội nhập quốc tế

Đi đôi với tạo thuận lợi thương mại là yêu cầu kiểm soát chặt chẽ rủi ro, bảo vệ thị trường nội địa. Tính đến giữa tháng 7/2026, lực lượng Hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 13.413 vụ vi phạm với trị giá hàng hóa ước tính gần 12.000 tỷ đồng, thu nộp ngân sách từ xử phạt hành chính đạt trên 725 tỷ đồng. Qua công tác kiểm tra sau thông quan, toàn ngành đã ấn định thuế và xử phạt 4.285,8 tỷ đồng (đạt 107% chỉ tiêu cả năm 2026).

"Toàn ngành cần tiếp tục tập trung hoàn thiện thể chế; đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện theo Nghị quyết 57-NQ/TW; áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) vào quản lý rủi ro. Đồng thời, siết chặt kỷ cương, kiên quyết đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và ma túy để bảo vệ môi trường kinh doanh lành mạnh."

Trên bình diện quốc tế, Hải quan Việt Nam ghi dấu ấn đậm nét qua việc ký kết MOU với Hải quan Hoa Kỳ về hợp tác chia sẻ thông tin lược khai hàng hóa, đồng thời tích cực chuẩn bị các đề án phục vụ Năm APEC 2027 mà Hải quan Việt Nam đóng vai trò chủ nhà của Tiểu ban Hải quan.

Những bước đi bài bản từ thể chế, công nghệ đến thực thi nghiệp vụ đang khẳng định hình ảnh một Hải quan Việt Nam hiện đại, minh bạch, chuyên nghiệp, sẵn sàng đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp bứt phá trong kỷ nguyên mới.

Hồng Lê