Tuy nhiên, theo cuộc làm việc giữa Đoàn khảo sát của Ủy ban Văn hóa và Xã hội và Trung tâm Kiểm nghiệm thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm Hà Nội, hệ thống pháp luật hiện hành vẫn còn nhiều bất cập, đặc biệt là trong bối cảnh công nghệ đang phát triển mạnh mẽ.

Thiếu cơ sở dữ liệu và khó khăn về kỹ thuật 

Một trong những hạn chế lớn nhất được Trung tâm Kiểm nghiệm thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm chỉ ra là thiếu hệ thống cơ sở dữ liệu chung để tra cứu và chia sẻ thông tin về tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm. Các cơ sở kiểm nghiệm hiện nay chưa thể liên thông, liên kết với nhau để trao đổi thông tin về các sản phẩm đã được công bố, đăng ký và kết quả kiểm nghiệm. Điều này gây khó khăn trong việc nắm bắt thông tin, so sánh và đánh giá chất lượng sản phẩm một cách toàn diện.

Ngoài ra, Trung tâm cũng gặp phải những trở ngại về mặt kỹ thuật và nhân lực. Cụ thể, Trung tâm mới chỉ thực hiện kiểm nghiệm một số chỉ tiêu an toàn cơ bản đối với thực phẩm. Số lượng hóa chất kiểm nghiệm cũng còn hạn chế so với số lượng hoạt chất lưu hành trên thị trường. Nguyên nhân là do thiếu trang thiết bị, hóa chất, chất chuẩn và quy trình thử nghiệm đầy đủ. Đội ngũ cán bộ cũng chưa được đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật mới, khiến cho việc triển khai nhiều phép thử gặp nhiều khó khăn.

Khó khăn trong việc liên kết với các phòng thí nghiệm ngoài công lập 

Đoàn khảo sát đã gợi ý về việc liên kết với các phòng thí nghiệm của các trường đại học lớn để tận dụng cơ sở vật chất và nhân lực chất lượng cao. Tuy nhiên, Phó Giám đốc chuyên môn Trung tâm Kiểm nghiệm thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm, ông Nguyễn Thành Đạt, cho biết việc này rất khó thực hiện. Các phòng thí nghiệm ở các trường đại học không có đủ tư cách pháp lý để xác nhận kết quả kiểm nghiệm, do đó, kết quả này chỉ mang tính chất tham khảo chứ không thể làm căn cứ pháp lý để xử lý vi phạm.

Về công tác lấy mẫu, Trung tâm hiện chỉ kiểm nghiệm các mẫu thực phẩm do các cơ quan chức năng gửi đến. Đối với thuốc, Trung tâm xây dựng kế hoạch lấy mẫu dựa trên danh mục do Viện Kiểm nghiệm thuốc Trung ương ban hành. Điều này cho thấy sự bị động trong việc kiểm soát chất lượng sản phẩm, khi Trung tâm chưa thể chủ động lấy mẫu và kiểm nghiệm trên diện rộng.

Kiến nghị bổ sung và hoàn thiện pháp luật 

Để giải quyết những tồn tại trên, Trung tâm Kiểm nghiệm thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm đã đưa ra một số kiến nghị quan trọng. Trước hết, cần có sự quan tâm và đầu tư về kinh phí để thúc đẩy quá trình chuyển đổi số. Cụ thể là xây dựng phần mềm quản lý phòng thí nghiệm (LIMS), phần mềm quản lý mẫu, và triển khai phần mềm đấu thầu thuốc. Đây là những giải pháp then chốt giúp tự động hóa quy trình, nâng cao hiệu quả công việc và tạo điều kiện cho việc liên thông, chia sẻ dữ liệu.

Bên cạnh đó, Trung tâm cũng kiến nghị bổ sung quy định cụ thể về tiêu chuẩn chất lượng đối với các sản phẩm thực phẩm phải đăng ký bản công bố sản phẩm. Các tiêu chuẩn này cần xác định rõ các chỉ tiêu tối thiểu, giới hạn yêu cầu và phương pháp thử. Đồng thời, cần có cơ chế chia sẻ thông tin tiêu chuẩn chất lượng từ cơ quan quản lý đến hệ thống kiểm nghiệm.

Ngoài ra, cần xem xét việc bổ sung lực lượng kiểm soát viên chất lượng đối với thuốc theo đúng quy định của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Điều này sẽ giúp tăng cường công tác quản lý, giám sát và kiểm tra chất lượng sản phẩm một cách hiệu quả hơn.

Hoàn thiện pháp luật về phòng, chống thuốc giả, thực phẩm giả là một quá trình liên tục. Việc lắng nghe những ý kiến từ cơ quan chuyên môn như Trung tâm Kiểm nghiệm thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm sẽ giúp các cơ quan quản lý nhà nước đưa ra những chính sách và quy định phù hợp với thực tiễn, từ đó nâng cao hiệu quả công tác quản lý chất lượng và bảo vệ sức khỏe người dân.

Phạm Tuấn