Đây là danh hiệu Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia thứ 4 của tỉnh Thừa Thiên Huế được công nhận.

Mở đầu lễ đón nhận danh hiêu, những ca khúc ngợi ca chiếc áo dài ngũ thân,  trình diễn các bộ sưu tập: Phụng Hoàng Triều Phúc (NTK Viết Bảo); Trầm tích xứ thơ (NTK Đoan Trang)…

Tại Lễ đón nhận, TS Phan Thanh Hải – Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Thừa Thiên Huế khẳng định: “Sự khác biệt lớn nhất của áo dài xứ Huế và các vùng miền khác trong cả nước là được nuôi dưỡng trong nền văn hóa là kinh đô cuối cùng của Việt Nam nơi hội tụ thẩm mỹ trang phục cung đình, với những thiết chế nghiêm ngặt đồng thời giao thoa, kết hợp văn hóa dân gian để tạo nên dấu ấn riêng biệt của chiếc áo dài.

Thật vinh dự và tự hào khi Huế là địa phương đầu tiên có di sản áo dài được vinh danh. Đây là di sản chung của cộng đồng, do cộng đồng nắm giữ và chung tay bảo vệ, phát huy giá trị”.

Trong thời gian tới, Thừa Thiên Huế sẽ tiếp tục nỗ lực quyết tâm bảo tồn, phát huy và lna tỏa hơn nữa giá trị của áo dài trong cuộc sống đương đại. Đồng thời sẽ đề xuất lãnh đạo tỉnh và Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch cho phép tiến hành xây dựng bộ hồ sơ khoa học “Tri thức may mặc Áo dài Huế” đệ trình UNESCO xem xét ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể nhân loại.

TS Phan Thanh Hải cho biết, Áo dài ngũ thân tiền thân của áo dài Việt Nam hiện đại vốn ra đời ở đàng Trong gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của vùng đất Thuận Hóa – Phú Xuân, đây là kết quả sáng tạo của cư dân miền biển trên con đường Nam tiến mở rộng châu thổ Việt Nam,

Năm 1744 vào thời Chúa Nguyễn đời thứ 8 – Nguyễn Phúc Khoát đã quyết định lựa chọn trang phục này làm thường phục cho cư dân đàng trong từ Quảng Bình đến hết miền Nam Việt Nam hiện nay. Thế kỷ 19, trong thời kỳ thống nhất đất nước hoàng đế Minh Mạng chọn áo ngũ thân làm trang phục chung cho toàn thể nhân dân Việt Nam. Năm 1837 – 1945, áo ngũ thân rất phổ biến ở cả hai miền Nam - Bắc và được xem là quốc phục của người Việt. 

Trải qua thời gian dài, các thế hệ nhà thiết kế xứ Huế đã tiếp thu nhiều tri thức may mặc áo dài đó không chỉ là áo quần mà còn là biểu tượng đúc kết về đạo đức, luân thường đạo lý của xã hội.

Bước vào thời kỳ hiện đại, áo dài vẫn được học sinh, sinh viên, viên chức, thanh niên rồi đến trung niên, cao niên sử dụng, các tiểu thương thường mặc đi ra phố, ra chợ,… vv các em sinh viên mang áo dài trắng, tím dịu dàng cùng với nón bài thơ trở thành biểu tượng của vẻ đẹp xứ Huế trong nhà, ngoài phố, khi đi chơi. Hay đàn ông cũng mặc áo dài ngũ thân trong các dịp du xuân, cưới hỏi, giỗ trạp với dáng vẻ trầm mặc, duyên dáng, oai phong.

Chiếc áo dài còn nhắc nhở về đạo lý làm người, nhắc nhở về văn hóa truyền thống được người dân Huế trân trọng, nâng niu những giá trị ông cha để lại từ đó tiếp tục phát huy, nâng cao những giá trị tốt đẹp và lưu truyền đến thế hệ mai sau. Ở xứ Huế, chiếc áo dài đi vào cuộc sống quen thuộc, thân thương gắn liền nếp sống, tập quán trong mọi nghi lễ, hội hè, đó còn là nguồn cảm hứng bất tận cho thơ ca nhạc họa”.

Các tiệm may đo áo dài Huế hiện chủ yếu phân bố ở Kim Long, Vỹ Dạ, Phú Cam, Gia Hội… nơi có dân cư đông đúc và những dòng họ may đo áo dài Huế lâu đời.  Ngày nay truyền thống áo dài được nâng lên tô điểm bởi những nhà thiết kế may áo dài nổi tiếng: Khánh SyNa, Đoan Trang, Quang Hòa, Thanh Châu, Cuộc…

Với nghệ thuật cắt may, tà, làm nút, thân, cổ áo…  thận trọng nên áo dài Huế không chỉ là chiếc áo dài để mặc mà là một tác phẩm nghệ thuật, đối tượng của bản sắc văn hóa Huế. Áo dài là biểu tượng của trang phục Việt Nam truyền thống khác biệt và đồng thời trong quá trình hội nhập chịu sự tác động của khoa học công nghệ như công nghiệp dệt, tạo nên sự đa dạng về chất liệu vải, hoa văn, màu sắc phong phú. Là đối tượng cảm hứng nghệ thuật với những thiết kế giàu tính sáng tạo mang đậm dấu ấn cá nhân và quan điểm của nhà thiết kế.

Những năm qua, Thừa Thiên Huế đã phát triển đề án Huế - Kinh đô áo dài, tổ chức các Lễ hội áo dài, Lễ hội áo dài cộng đồng và là thành phố đầu tiên tổ chức lễ hội tôn vinh chiếc ái dài tại Việt Nam. Việc may mặc áo dài ngày càng phổ biến cũng đã thúc đẩy phát triển thêm những dịch vụ mới như may áo dài lấy nhanh, phối hợp các ngành thêu, hội họa, thiết kế thời trang. Qua đó, Áo dài Huế hướng đến là sản phẩm văn hóa nhưng không chỉ là văn hóa mà còn là công nghiệp văn hóa gắn liền với phục vụ du lịch, dịch vụ: cho thuê áo dài, quà lưu niệm, đồ chơi, trang phục điển ảnh.

Những điều đó tạo tiền đề cho phát triển bền vững cho nghề may áo dài tạo nhiều công ăn việc làm, thu nhập ổn định cho các nghệ nhân.

Hiện nay Thừa Thiên Huế đang thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa một cách bền vững. Thiết kế áo dài vừa là nghề thủ công vừa là ngành sáng tạo đặc biệt tạo nên những sản phẩm ấn tượng có tính phổ biển cao. Hướng phát triển văn hóa phục vụ nhu cầu nội địa, xuất khẩu tạo nguồn thu cho nhà thiết kế, nâng cao thu nhập cho người dân. bè năm châu.

Trước đó, Ngày 9/8/2024, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch – Nguyễn Văn Hùng ra quyết định số 2330/QĐ-BVHTTDL về việc công bố tri thức dân gian may, mặc áo dài Huế, TP Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế trở thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, nâng tầm thương hiệu Huế - Kinh đô áo dài.

Bảo Hòa