Trâu Chiêm Hóa là 1 trong 4 nguồn gen chính của trâu bản địa Việt Nam. Chiêm Hóa có số đàn trâu luôn chiếm tỷ lệ lớn nhất tỉnh Tuyên Quang. Thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954), tính riêng chiến dịch Đông Xuân 1953 – 1954, Tuyên Quang đã cung cấp cho tiền phương 52.770 kg thịt trâu. Trâu Chiêm Hóa còn nổi tiếng với nghi lễ trâu cày tịnh điền tại Lễ hội Lồng tồng Chiêm Hóa vào ngày mồng 6-8 Tết Âm lịch hàng năm.

Thịt trâu Chiêm Hóa bao gồm thịt trâu tươi và thịt trâu khô (trâu sấy). Thịt trâu tươi có màu hồng sậm, xen lẫn ít mỡ trắng giắt trong thịt.

Về chất lượng, thịt trâu tươi có hàm lượng Protein từ 20,60 – 24,60%, hàm lượng Sắt từ 1,85 – 4,36 mg/100g. Thịt trâu khô có hàm lượng Protein từ 41,20 – 54,10%, hàm lượng Sắt từ 3,90 – 7,73 mg/100g.

Chiêm Hóa là vùng đất có địa hình bị chia cắt khá lớn bởi hệ thống sông ngòi và nhiều dãy đồi núi lớn. Giữa các vùng đồi núi là các thung lũng rộng nên thuận lợi trồng cỏ voi (chiếm phần lớn diện tích), cỏ Ghine, cỏ Stylo, cỏ Ruzi để làm thức ăn cho trâu ăn quanh năm, đặc biệt là vào mùa đông. Nhờ nguồn thức ăn thô xanh từ cỏ voi là chính nên thịt trâu tại Chiêm Hóa có hàm lượng Protein cao.

Màu sắc hồng sậm trong thịt trâu tươi là do hàm lượng sắt trong thịt trâu Chiêm Hóa cao. Hàm lượng sắt cao ngoài nhờ từ bản chất của giống trâu ngố của Chiêm Hóa có sẵn trong gen, còn do trong quá trình sản xuất người dân cho trâu liếm thêm đá liếm bổ sung khoáng chất (có chứa sắt) cho vật nuôi, là sản phẩm được phép lưu hành tại thị trường Việt Nam.

Thịt trâu khô (trâu sấy) được làm từ nguyên liệu là thịt trâu tươi mang chỉ dẫn địa lý “Chiêm Hóa”. Nguyên liệu sấy truyền thống là dùng than hoa, không dùng điện và củi khi sấy thịt trâu.

Tổng hợp các điều kiện địa lý tự nhiên, quy trình chăn nuôi tại khu vực địa lý đã tạo nên sản phẩm thịt trâu Chiêm Hóa nổi tiếng.

Khu vực địa lý: Xã Trung Hà, Xã Hùng Mỹ, Xã Phú Bình, xã Vinh Quang, Xã Hòa Phú thuộc huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang (tương ứng là xã Tân Mỹ, xã Kiên Đài, xã Kim Bình và xã Yên Nguyên thuộc tỉnh Tuyên Quang kể từ ngày 01/7/2025) theo Bản đồ được Ủy ban nhân dân tỉnh Tuyên Quang xác nhận tại văn bản số 3071/UBND-THCBKS ngày 20/6/2025.

PV