Hướng tới đối tượng là các sinh viên trường mỹ thuật, nhà thiết kế trẻ và các nhóm sáng tạo độc lập từ 21 đến 30 tuổi đang sinh sống, làm việc tại Việt Nam, sân chơi này không chỉ tìm kiếm các ý tưởng thiết kế lấy cảm hứng từ văn hóa dân tộc, mà còn cung cấp nguồn tài trợ cùng mạng lưới chuyên gia nhằm hỗ trợ thí sinh biến bản vẽ mỹ thuật ứng dụng thành sản phẩm thực tế. Cuộc thi do TUVA Communication tổ chức dưới sự bảo trợ của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, cùng sự hỗ trợ chuyên môn từ Hội đồng Anh tại Việt Nam, Trung tâm Nghiên cứu & Phát huy Giá trị Di sản Văn hóa (CCH), Craft Link, và các đơn vị đồng hành truyền thông Hanoi Grapevine, Heritage Art Space.

Trong bối cảnh thị trường thiết kế hiện đại dần bão hòa bởi các xu hướng quốc tế, các yếu tố văn hóa địa phương đang chứng minh sức hút mạnh mẽ và trở thành vũ khí cạnh tranh sắc bén. Những họa tiết vân mây, dáng dấp kiến trúc cổ hay bảng màu từ tranh dân gian nếu được chuyển ngữ khéo léo qua góc nhìn đương đại sẽ tạo nên những dấu ấn độc bản và mang lại giá trị thương mại cao. Dù nhiều nhà thiết kế trẻ mang lòng yêu văn hóa mong muốn thử sức, hành trình đưa di sản vào đời sống vẫn gặp rào cản lớn về kinh phí sản xuất sản phẩm mẫu (prototype) trong các mảng mỹ thuật công nghiệp, thời trang hay bao bì. Bên cạnh đó, việc thiếu hụt một hệ sinh thái kết nối đồng bộ với các làng nghề, nhà xưởng và sự thiếu tham vấn từ các chuyên gia văn hóa cũng dễ khiến người trẻ rơi vào rủi ro áp dụng sai lệch, hoặc bẫy chiếm dụng văn hóa.

Nhận diện những nút thắt đó, “Theo Bước Di Sản Cộng Đồng 2026” định vị mình như một vườn ươm dự án toàn diện với đề bài yêu cầu thí sinh sáng tạo dựa trên các yếu tố di sản vật thể như kiến trúc, hoa văn, chất liệu, kỹ thuật của một trong ba cộng đồng di sản cụ thể: Làng nghề gốm Bát Tràng, làng tranh sơn mài Hạ Thái, và sản phẩm thủ công của đồng bào Mông tại Chế Cu Nha, Mù Cang Chải. Chương trình hướng tới việc tìm kiếm các giải pháp thiết kế xuất sắc, vừa bảo tồn tinh thần nguyên bản của truyền thống, vừa phù hợp với đời sống hiện đại, đồng thời tạo ra dòng tiền bền vững cho chính cộng đồng sở hữu di sản.

Điểm đổi mới nổi bật mang tính thực chất của mùa giải năm nay là cơ chế hỗ trợ toàn diện về tài chính lẫn chuyên môn thông qua vòng điền dã thực tế kéo dài 5 ngày. Thay vì để thí sinh tự xoay xở, các dự án tiềm năng vượt qua vòng sơ khảo sẽ được bước vào giai đoạn huấn luyện một-một, trực tiếp trải nghiệm mô hình “Cùng ăn, cùng ở, cùng làm” tại các làng nghề. Tại đây, các bạn trẻ được làm việc với mạng lưới cố vấn là những chuyên gia văn hóa, nhà thiết kế hàng đầu và các nghệ nhân, chuyên gia kinh tế để hiệu chỉnh kiến thức, tinh chỉnh thiết kế và hoàn thiện mô hình kinh doanh trên thực tế. Bà Phạm Minh Hiền, đại diện Ban tổ chức, khẳng định cách bảo tồn văn hóa bền vững nhất là để người trẻ tự do kể lại câu chuyện di sản bằng ngôn ngữ thiết kế của thế hệ họ, và vai trò của Ban tổ chức là trang bị đủ vốn liếng về cả tài chính lẫn chuyên môn để hiện thực hóa điều đó.

Về quy cách tham gia, hồ sơ dự thi bắt buộc phải bao gồm bài viết thuyết minh không quá 800 từ nêu rõ cảm hứng di sản và kế hoạch thương mại hóa sản phẩm, đi kèm hình ảnh minh họa hoặc bản vẽ phối cảnh 3D và cam kết quyền tác giả. Hội đồng giám khảo sẽ đánh giá các tác phẩm dựa trên ba tiêu chí cốt lõi gồm giá trị di sản chiếm 30%, tính sáng tạo chiếm 30%, tính khả thi và thương mại chiếm phần lớn nhất với 40%.

Cơ cấu giải thưởng của cuộc thi năm nay bao gồm các hạng mục chính do Ban giám khảo chấm điểm với tổng giá trị tiền mặt hơn 50 triệu đồng, bao gồm 01 Giải Vàng trị giá 20 triệu đồng, 01 Giải Bạc trị giá 15 triệu đồng, 01 Giải Đồng trị giá 10 triệu đồng, và 01 Giải Tiềm năng trị giá 5 triệu đồng. Tất cả các giải thưởng chính này đều đi kèm cơ hội hợp tác sản xuất thương mại với doanh nghiệp để hiện thực hóa sản phẩm. Bên cạnh đó, cuộc thi cũng chuẩn bị 01 Giải Khán giả yêu thích trị giá 1 triệu đồng dành cho bài dự thi có lượt tương tác cao nhất trên hệ thống bình chọn trực tuyến.

Theo lộ trình được ban tổ chức công bố, thời gian tiếp nhận bài dự thi vòng sơ khảo kéo dài từ ngày 21/06/2026 đến hết ngày 31/07/2026. Kết quả các ý tưởng xuất sắc được lựa chọn vào vòng trong sẽ chính thức công bố vào giữa tháng 9 năm 2026 để bắt đầu chuỗi hoạt động điền dã thực tế và bình chọn trực tuyến công khai. Đêm chung kết cùng lễ trao giải của cuộc thi dự kiến diễn ra trong khoảng thời gian từ ngày 15/10/2026 đến 15/11/2026. Mọi thông tin chi tiết và thể lệ cuộc thi được cập nhật liên tục trên fanpage chính thức Bộ sưu tập Di sản số.

PV