Sự xuất hiện của Công văn 2221/BTC-UBCK cùng với những động thái chính sách gần đây đang tạo ra một bước ngoặt đáng chú ý cho thị trường tài sản số tại Việt Nam. Từ một lĩnh vực còn nằm trong “vùng xám” pháp lý, tài sản số, đặc biệt là mô hình STOs (Security Token Offerings), đang dần được đặt vào khuôn khổ thử nghiệm có kiểm soát.

Trong bối cảnh đó, danh sách ngắn các doanh nghiệp dự kiến tham gia vận hành “chợ” tài sản số đầu tiên tại Việt Nam không chỉ là câu chuyện lựa chọn đơn vị triển khai, mà còn phản ánh rõ triết lý quản lý, định hướng chính sách và cách tiếp cận thận trọng nhưng quyết liệt của Nhà nước.

Từ “chợ công nghệ” đến “chợ tài sản số”: Một logic chính sách xuyên suốt

Quyết định của UBND TP.HCM phê duyệt Đề án “Sàn giao dịch công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn mới” cho thấy một điểm đáng chú ý: Việt Nam không bắt đầu từ con số 0 khi xây dựng thị trường tài sản số, mà kế thừa tư duy phát triển các “sàn giao dịch” làm hạ tầng trung gian cho thị trường.

Trong hơn một thập kỷ, TP.HCM đã từng bước hình thành sàn giao dịch công nghệ với vai trò kết nối cung, cầu, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, chính báo cáo trong đề án cũng chỉ ra hàng loạt hạn chế: chính sách chưa đủ mạnh, thiếu cơ chế ưu đãi tài chính, hệ sinh thái chưa liên kết chặt, hạ tầng số chưa khai thác hết tiềm năng.

Những điểm nghẽn này lại chính là lý do thúc đẩy sự xuất hiện của mô hình “chợ tài sản số” thế hệ mới, nơi công nghệ blockchain, dữ liệu số và tài sản được mã hóa có thể giải quyết bài toán thanh khoản, minh bạch và khả năng kết nối thị trường.

Nói cách khác, STOs không phải là một bước đi đột ngột, mà là sự nâng cấp logic của mô hình “chợ công nghệ” sang “chợ tài sản số”.

“Nội quy chợ”: Tín hiệu rõ ràng về một sandbox có kiểm soát

Những gì được hé lộ từ đề xuất của Bộ Tài chính cho thấy “chợ” tài sản số Việt Nam sẽ vận hành theo mô hình sandbox, với các nguyên tắc mang tính nền tảng.

Thứ nhất, tài sản phải có giá trị thực (RWA). Đây là điểm khác biệt cốt lõi so với thị trường crypto tự do. Việc yêu cầu token phải gắn với bất động sản, vàng hoặc công cụ tài chính giúp giảm thiểu rủi ro đầu cơ thuần túy.

Thứ hai, định danh và kiểm soát dòng tiền được đặt lên hàng đầu. Việc áp dụng KYC và AML theo chuẩn quốc tế không chỉ phục vụ quản lý trong nước mà còn đáp ứng các yêu cầu từ các tổ chức như OECD hay EU, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực cải thiện hình ảnh về minh bạch tài chính.

Thứ ba, dòng tiền khép kín qua hệ thống ngân hàng. Đây là cơ chế giúp cơ quan quản lý theo dõi toàn bộ biến động, hạn chế rửa tiền và thao túng thị trường.

Nhìn tổng thể, đây không phải là một “chợ tự do”, mà là một “thị trường thử nghiệm có kiểm soát cao”, nơi yếu tố ổn định được đặt lên trước tốc độ.

5 “shop” được chọn: Sự phân vai của các “liên minh nghìn tỷ”

Danh sách 5 đơn vị được đánh giá có hồ sơ đầy đủ cho thấy một cấu trúc thị trường được thiết kế có chủ đích, thay vì để cạnh tranh tự phát.

VIXEX đại diện cho nhóm doanh nghiệp chứng khoán truyền thống, với lợi thế về hệ thống giao dịch và hiểu biết pháp lý. Đây có thể là cầu nối tự nhiên giữa thị trường vốn hiện hữu và tài sản số.

TCEX và CAEX lại cho thấy vai trò trung tâm của hệ sinh thái ngân hàng. Việc các ngân hàng lớn tham gia không chỉ mang lại nguồn vốn mà còn đảm bảo yếu tố kiểm soát rủi ro, tuân thủ và niềm tin thị trường.

Đáng chú ý, Viet Nam Digital Asset của Sun Group mở ra một hướng đi hoàn toàn mới: token hóa bất động sản. Nếu thành công, mô hình này có thể thay đổi cách huy động vốn cho các dự án lớn, đặc biệt trong bối cảnh thị trường bất động sản đang gặp khó khăn về thanh khoản.

Trong khi đó, LPEX đại diện cho nhóm fintech, đóng vai trò cung cấp hạ tầng công nghệ, giúp kết nối các mảnh ghép trong hệ sinh thái.

Điểm chung của 5 đơn vị này là đều có “hậu thuẫn” mạnh về tài chính, công nghệ hoặc tài sản. Điều đó cho thấy Nhà nước ưu tiên những chủ thể có năng lực kiểm soát rủi ro hơn là các startup nhỏ linh hoạt nhưng thiếu nền tảng.

Những cái tên bị “tạm hoãn”: Thông điệp về kỷ luật thị trường

Việc một số đơn vị lớn như SSI Digital chưa được chấp thuận ngay cho thấy tiêu chí lựa chọn không nằm ở thương hiệu, mà ở mức độ tuân thủ.

Các lý do như thiếu hồ sơ nhân sự công nghệ hay chưa chuẩn hóa giấy tờ cho thấy cơ quan quản lý đang áp dụng cách tiếp cận rất kỹ lưỡng, thậm chí có phần “bảo thủ” trong giai đoạn đầu.

Đây là một tín hiệu quan trọng: sandbox không phải là “vùng thử nghiệm dễ dãi”, mà là môi trường kiểm tra năng lực thực sự của doanh nghiệp, đặc biệt ở khía cạnh quản trị rủi ro và tuân thủ pháp lý.

Hiệu ứng domino: Khi dòng tiền có thể “tỉnh giấc”

Nếu “chợ” tài sản số được vận hành đúng kỳ vọng, tác động của nó sẽ không dừng ở lĩnh vực công nghệ hay tài chính số.

Trước hết là thị trường bất động sản. Việc chia nhỏ tài sản thành các token có thể giúp giải quyết bài toán thanh khoản, cho phép nhiều nhà đầu tư nhỏ tham gia vào các dự án lớn, thay vì phụ thuộc vào một số ít “cá mập”.

Thứ hai là áp lực cạnh tranh với hệ thống ngân hàng. Nếu các sản phẩm STOs mang lại lợi suất hấp dẫn, dòng tiền có thể dịch chuyển khỏi kênh tiết kiệm, buộc các ngân hàng phải điều chỉnh lãi suất để giữ chân khách hàng.

Thứ ba là câu chuyện hội nhập quốc tế. Một thị trường tài sản số minh bạch, có kiểm soát sẽ là bằng chứng cho thấy Việt Nam đang tiến gần hơn tới các chuẩn mực tài chính toàn cầu, qua đó cải thiện vị thế trong mắt các đối tác quốc tế.

Từ “thí điểm” đến “hub tài chính số”: Con đường không dễ nhưng rõ ràng

Nhìn tổng thể, danh sách ngắn các đơn vị tham gia “chợ” STOs không chỉ là bước chuẩn bị cho một thị trường mới, mà còn phản ánh cách Việt Nam tiếp cận đổi mới: thận trọng, có kiểm soát, nhưng không chậm trễ.

Sự kết hợp giữa nền tảng chính sách, như các đề án phát triển sàn giao dịch công nghệ, với mô hình sandbox cho tài sản số cho thấy một lộ trình rõ ràng: từ thử nghiệm, hoàn thiện khung pháp lý, đến mở rộng quy mô.

Tuy nhiên, những thách thức vẫn còn đó, từ năng lực công nghệ, chất lượng tài sản cơ sở, đến mức độ sẵn sàng của nhà đầu tư và hệ thống pháp lý liên quan.

“Chợ” tài sản số Việt Nam, vì thế, không phải là sân chơi cho sự bùng nổ tự phát, mà là một bàn cờ dài hạn, nơi từng bước đi đều được tính toán kỹ lưỡng.

Nếu vận hành thành công, đây không chỉ là công cụ giải quyết các điểm nghẽn nội tại của nền kinh tế, mà còn có thể trở thành nền tảng để Việt Nam tiến tới một vị thế mới, một trung tâm tài chính số trong khu vực

PML