Bộ KH&CN chuyển trọng tâm từ xây dựng thể chế sang tổ chức thực hiện

Chiều 15/7, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tổ chức Hội nghị "Thể chế khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Tháo gỡ điểm nghẽn và kiến tạo phát triển", nhằm trao đổi các điểm mới trong hệ thống chính sách, đồng thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai.

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh nhiều chủ trương lớn của Đảng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã được thể chế hóa bằng các luật, nghị định và cơ chế, chính sách mới, tạo nền tảng pháp lý ngày càng hoàn thiện. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là hoàn thiện hệ thống pháp luật mà còn phải bảo đảm các chính sách nhanh chóng đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả trong thực tiễn.

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân cho biết, kể từ khi Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được ban hành, Bộ KH&CN đã tham mưu Chính phủ trình Quốc hội thông qua 10 luật, trình Chính phủ ban hành 33 nghị định và 1 nghị quyết, đồng thời đang tiếp tục hoàn thiện nhiều quyết định và thông tư hướng dẫn.

Theo Bộ trưởng, đây là khối lượng công việc rất lớn, chưa từng có trong lịch sử của Bộ trong một khoảng thời gian ngắn.

Thách thức lớn nhất là đưa chính sách vào cuộc sống

Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh, việc ban hành luật, nghị định và thông tư mới chỉ là bước khởi đầu. Điều quan trọng hơn là các quy định phải được hiểu đúng, áp dụng thống nhất và triển khai hiệu quả tại các bộ, ngành, địa phương cũng như cộng đồng doanh nghiệp.

"Có thể làm ngày làm đêm để xây dựng các luật, nghị định, thông tư, nhưng để các quy định đó đi vào người thực thi và được vận dụng đúng thì không hề đơn giản", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Theo Bộ trưởng, nhiều cơ chế, chính sách mới đã được xây dựng theo hướng đổi mới tư duy, tiệm cận thông lệ quốc tế. Các quy định về công nghệ chiến lược không chỉ được đưa vào Luật Khoa học và Công nghệ mà còn được cụ thể hóa trong Luật Công nghệ cao sửa đổi cùng các nghị định, thông tư hướng dẫn nhằm hình thành hành lang pháp lý cho phát triển các công nghệ chiến lược của đất nước.

Một điểm mới đáng chú ý là quá trình xây dựng các định mức và cơ chế đãi ngộ đối với đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ đã tham chiếu kinh nghiệm quốc tế. Bộ KH&CN đã nghiên cứu chính sách và mức thu nhập của một số quốc gia trong khu vực như Singapore, Thái Lan và Indonesia để làm cơ sở xây dựng các quy định phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Đổi mới cơ chế hoạt động của các quỹ khoa học và công nghệ

Tại hội nghị, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cũng chia sẻ về định hướng đổi mới cơ chế tài chính đối với các quỹ khoa học và công nghệ.

Theo đó, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia được nghiên cứu chuyển sang vận hành theo đúng tính chất của một quỹ tài chính, thay vì cơ chế dự toán ngân sách như trước đây. Việc đổi mới nhằm nâng cao tính chủ động trong sử dụng nguồn lực, đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học và công nghệ trong giai đoạn mới.

Đồng thời, chức năng của Quỹ cũng được mở rộng. Nếu trước đây chủ yếu hỗ trợ nghiên cứu cơ bản thì nay sẽ có thể hỗ trợ xuyên suốt từ nghiên cứu, phát triển đến tạo ra sản phẩm mẫu.

Đối với giai đoạn thương mại hóa, Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF) tiếp tục đóng vai trò hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và đưa kết quả nghiên cứu ra thị trường.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, việc đổi mới cơ chế tài chính và chính sách cần được triển khai từng bước do hệ thống pháp luật có tính liên thông, tác động đến nhiều quy định hiện hành. Vì vậy, các đột phá phải bảo đảm tính đồng bộ và khả thi trong quá trình thực hiện.

Chuyển trọng tâm sang giai đoạn thực thi quyết liệt

Đánh giá về giai đoạn tiếp theo, Bộ trưởng Bộ KH&CN cho rằng hệ thống thể chế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đến nay cơ bản đã được bao phủ. Một số nội dung vẫn cần tiếp tục điều chỉnh kỹ thuật để phù hợp với thực tiễn, như quy định về lập dự toán đối với công nghệ chiến lược hoặc cơ chế vận hành các quỹ tại bộ, ngành và địa phương.

Theo đó, trọng tâm trong thời gian tới sẽ chuyển từ xây dựng thể chế sang tổ chức thực hiện, bảo đảm các chính sách được triển khai quyết liệt và mang lại hiệu quả thực chất.

Tại hội nghị, các đại biểu tập trung thảo luận bốn chuyên đề gồm: thể chế cho công nghệ chiến lược; cơ chế đầu tư, mua sắm và thử nghiệm trong chuyển đổi số; đổi mới vai trò của các quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; tháo gỡ vướng mắc trong lập, phân bổ và sử dụng nguồn lực ngân sách cho khoa học và công nghệ.

Bộ KH&CN khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành cùng các bộ, ngành, địa phương, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình triển khai các cơ chế, chính sách mới, góp phần thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Quỳnh Trang