Lễ hội Sết Boóc Mạy là hoạt động sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng có từ lâu đời của người Thái. Lễ hội được tổ chức vào mùng 10 tháng Giêng hằng năm để cảm ơn, tri ân các vị thần linh, thiên nhiên, tổ tiên và cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, bản làng yên vui, con người mạnh khỏe.

Trong lễ hội Sết Boóc Mạy không thể thiếu cây Bông - cây hoa tượng trưng cho đất trời, thiên nhiên, bốn mùa, muôn hoa, vạn vật... cùng các nghi lễ, điệu múa, tiếng cồng chiêng, khua luống đậm bản sắc, tạo nên không gian văn hóa vừa linh thiêng, vừa rộn ràng, gắn kết cộng đồng qua nhiều thế hệ. Để chuẩn bị cho lễ hội, những ngày này, người dân thôn Mó 1 đã quây quần bên sân nhà văn hóa, bàn bạc, phân công chuẩn bị vật liệu dựng cây Bông.

Cây bông được dựng từ những cành cây tre khỏe. Trên thân cây, đục nhiều lỗ để cắm các nhành hoa, các dây hoa, có các biểu tượng hoa quả, chim muông thú, thiên nhiên. Các biểu tượng được làm bằng tre, nứa, cây sắn, ruột bầu phơi khô hay các hình vẽ trên giấy. Các dây hoa được sâu thành sợi đủ dài, gọi là xái mường, tượng trưng cho con đường các thần linh đi từ Mường trời xuống trần gian dự lễ hội.

Cùng với đó là các biểu tượng thiên nhiên, hoa, lá, chim muông được các nghệ nhân và thành viên câu lạc bộ Sết Boóc Mạy lựa chọn tre nứa, khéo léo đan thành các con vật, hình thù và được nhuộm màu sắc rực rỡ, sinh động.

Cùng với dựng cây Bông, sân nhà văn hóa thôn Mó 1 cũng trở thành nơi diễn ra các buổi luyện tập nghi thức và tiết mục dân gian phục vụ lễ hội Sết Boóc Mạy.

Những nghệ nhân thôn Mó 1 hăng say, vui vẻ luyện tập múa hát, đánh trống khua luống. Việc luyện tập này cũng tạo không gian sinh hoạt văn hóa và truyền dạy cho cộng đồng nhằm bảo tồn trọn vẹn giá trị văn hóa của Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia - Lễ hội Sết Boóc Mạy.

Cồng chiêng, khua luống và những nhạc cụ vang lên trong lễ hội được người dân lau chùi, kiểm tra và chỉnh âm sao cho chuẩn, bởi tiếng nhạc là linh hồn của Lễ hội Sết Boóc Mạy.

Lễ Sết Boóc Mạy không chỉ là hoạt động tín ngưỡng mà còn là mạch nguồn văn hóa kết nối thế hệ già với thế hệ trẻ. Sự chuẩn bị chu đáo của người dân Xuân Du ngay từ những ngày đầu tháng Chạp cho thấy nhịp sinh hoạt cộng đồng của người Thái nơi đây vẫn còn nguyên giá trị, không phai mờ theo thời gian.

PV